Diſtin. XXIIII.Qō III.
Diſtin. XXIIII.¶ Ad quintum dicēdū ꝙ cōſcientia ſcd̓m ꝙ accipitur ꝓhabitu poteſt dici lex naturalis: quia ex habitu illo precipue actus cōſcientie elicitur. ¶ Ad ſextuꝫ dicēduꝫ ꝙ habitus ille ex quo naſcit̉ actus ꝯſciētie nō ē habitus ſeꝑaratus ab habitu rōnis ⁊ ſindereſi: qꝛ nō alius habitus ē pͥncipioꝝ ⁊ ꝯcluſionuꝫ q̄ eliciunt̉ ab eis: ⁊ p̄cipue earum queſūt circa ſingularia: quoꝝ nō ē hītus ſcīe niſi ẜꝫ ꝙ ꝯtinēt̉in pͥncipijs vniuerſalibus. ¶ Expoſitio textus.Ed NuNt pono meritorio: qꝛ nihil ī eoꝑfice bonū.) ītelligēduꝫ ē d̓erat: qd̓ ad maluꝫ īpelleret. videt̉ h̓ cauſa eſſeinſufficiēs: qꝛ in xp̄o ēt nihil fuit ad malū imApellēs: ⁊ tamē reſiſtēdo malo meruit. Et dd̓ꝫẜm quoſdā ꝙ hoc ītelligit̉ nō de quolibet merito: ſꝫ d̓ merito ſatiſfactiōis: ad quā pena requirit̉: ſꝫ hoc nō videtureē ad ꝓpoſituꝫ: qꝛ Adā merito ſatiſfactiōis nō indigebat.Et ideo aliter pōt dici ꝙ ratio meriti ex duobus pōt ſumivel ex habitu īformāte: ⁊ ſic oīs actus vel facilis vel difficilis gratia īformatus meritorius eſt: vel ex cōditiōe actprecipue in quo eſt difficultas: ⁊ hāc rationē merēdi in reſiſtēdo peccato non habuit.¶ Diuiſio ſecūde partis textus.p̄termittēdū nō ē qd̓ taClud quoq lis in vnoāqꝫ hoīe ⁊c̄.Oſtēſa diuerſitate quadā partiū aīe: hic on̄ditquo mō ꝯtingat ī eis pctm̄ eē. Et diuidit̉ ī ꝑtestres. In pͥma oſtēdit qual̓r ī vnaqͣqꝫ parte aīepoſſit eē pctm̄ mortale ⁊ veniale. In ſcd̓a aſſignat hō diſgreſſiōis quā fecit cauſaꝫ. ibi Hic de partibus aīe īferuimus.) In tertia remouet quādā dubitationē q̄ poſſet accidere diſtinguēdo ſenſualitatis nomē. ibi. (Nō eſt autēſilētio p̄tereunduꝫ ⁊c̄.) Prima diuidit̉ ī duas. In primaadaptat ꝑ quādam ſil̓itudinē proceſſuꝫ pctī ī viribus aīepeccato priorum parētum quātuꝫ ad viꝝ ⁊ mulierē ⁊ ſerpētē. In ſcd̓a on̄dit qual̓r ī ſingulis ꝯtingat eſſe pctm̄. ibi.(Ntūc ſuꝑeſt on̄dere ⁊cͣ.) Et circa hec tria facit. Prīo on̄dit qual̓r ꝯtingat ī ꝑtibus aīe pctm̄ mortale vl̓ veniale eēScd̓o ſūmatī colligit ea q̄ dixerat. ibi. (Itaqꝫ vt breuiterſūmā ꝑſtringā ⁊c̄.) Tertio īducit auctoritates ad ꝯfirmādū ibi. (Hic āt Aug. ī li. 12. d̓ trinitate ⁊c̄. ) ¶ Qō. III.Ic queruntur ſenſualitatis ⁊ rōnis.6. Prīo ꝗs motꝰ ſitinferioris ⁊ ſuꝑioris. Scd̓o vtꝝ motus ſenſualitatis poſſit eē pctm̄. Tertio vtꝝ ī rōne poſſit eēpctm̄. Quarto vtꝝ d̓lectatio rōnis īferioris aliquo mō poſſit eē pctm̄ mortale: ſi diu ꝑmaneat. Quintovtꝝ ī rōne ſuꝑiori poſſit eē pctm̄ veniale. Sexto vtꝝ veniale ꝑ multiplicationē vl̓ alio mō poſſit eē mortale.¶ Utꝝ motꝰ ſenſualitatis ⁊ rōnis ſuꝑioris ⁊ īferioris ꝯuenienter ⁊ ſufficiēter aſſignat̉ in lr̄a.D primuꝫ fic pcedit̉. vr̄ ꝙ īſufficienter ⁊ īconueniēter diſtinguant̉ ī lr̄a motꝰ ſenſualitatis ⁊ īferioris ⁊ ſuꝑioris rōnis. Oīs .n. v̓tus naͣl̓r ī ſuū ob̓ꝫ mouetur: ſꝫ v̓tꝰ gn̄atiua: ⁊ nutritiua ē q̄dā naͣlis virtus. gͦ hꝫ aliquē motū naͣlē ī actū gn̄atiōis ⁊ comeſtiōis: ⁊ita p̄ter motū ſenſualitatis ⁊ rōnis oꝫ ponere motū naͣleꝫ¶ Pͣ. motꝰ ſpecificat̉ ꝑ terminuꝫ: ⁊ actꝰ ꝑ ob̓ꝫ: ſꝫ aliꝗs actꝰpctī ē actꝰ gn̄atiue: ⁊ ob̓ꝫ alicuiꝰ actus pctī ē ob̓ꝫ gn̓atiue ⁊nutritiue. gͦ motꝰ ī iſtud ob̓ꝫ ad gn̄atiuā ꝑtinet: ⁊ nō ad ſenſualitatē ⁊ rōnē: ⁊ ita īſufficiēter motꝰ aīe diuidūt̉. ¶ Pͣ.diuerſaꝝ poͣaꝝ diuerſa ſūt d̓lectabilia: ſicut ⁊ diuerſe operatiōes delectatio .n. operationē ſequit̉. vt ī. io. ethi. dr̄: ſꝫſenſualitas: ⁊ īferior ro. ſunt diuerſe poͣe. ergo delectationē nō hn̄t circa idē: ⁊ ita īcōueniēter rō īferior ponit̉ circa
idē d̓lectari in quo delectat̉ ſenſualitas. ¶ Pͣ. ſicut ſupradcm̄ eſt. rō ſuꝑior ⁊ īferior nō differūt ꝑ eſſentiā poͣe: ⁊ ī reſpectu eiuſdē obiecti ꝑ diuerſa media negociari haberi. ſiergo rōni inferiori attribuit̉ delectatio circa ſenſibilia exhoc ꝙ de ſenſibilibus negociari hꝫ ꝑ rōnes ciuiles: ⁊ a rebus creatis ſūptas. vr̄ ꝙ etiā ſuꝑiori rōni poſſit aliqͣ delectatio circa ſenſibilia aſcribi. Et hoc ꝙ de eis ꝑ rōnes diuinas negociat̉ ẜm ꝙ intēdit eternis ꝯſulēdis. vt dcm̄ ē.¶ Pͣ. ꝯſenſus ꝑtinet ad eū cuius ē iudiciuꝫ: ſꝫ eiuſdē ē iudicare ⁊ regulare. cū igit̉ rō ſuꝑior ſit regula rōnis īferioris. vr̄ ꝙ cōfenſus in delectationē ad rōnē īferiorē nō ꝑtineat: ſꝫ ad ſuperiorē. ¶ Pͣ. eiuſdē poͣe nō ſūt diuerſi actꝰſꝫ rō īferior ē vna pdͣa. ergo videt̉ ꝙ īconueniēter aſſignētur ſibi duo motus .ſ. delectari: ⁊ ꝯſentire ī delectationeꝫ.Sed contra eſt qd̓ in littera determinatur.dd̓ꝫ ꝙ motꝰ. vt dicit ph̓s: ē via ī ens:Reſpondeo vn̄ in ꝑtibꝰ aīe motꝰ ꝓprie or̄ īclinatio ad aliꝗd ⁊ iō ꝗbus viribus īclinatio nō ꝯuenit eis ꝓpͥemotꝰ nō attribuit̉. Inclinatio āt eſt ī appetitu ꝗ mouet inaliꝗd agēduꝫ: ⁊ iō actus appetitiuaꝝ virtutū motꝰ vocāt̉nō autē ꝓprie actus app̄hēſiuaꝝ. Eſt aūt in nobis triplexappetitus .ſ. naͣlis ſenſitiuus ⁊ rōnalis. Nālis quidē appetitus puta cibi ē quē nō imaginatio gignit: ſꝫ ipſa qͣlitatuꝫnaͣliuꝫ diſpoſitio: ꝗbus naͣles vires ſuas actiōes exercent.Hic āt motꝰ ī nullo rōni ſubiacet: nec obedit. vn̄ nec in ecpctm̄ eē pōt. ⁊ iō hic p̄termittit̉. Appetitus āt ſenſitiuus ēꝗ ex p̄cedēti imaginatiōe vel ſenſu ꝯſeꝗt̉: ⁊ h̓ vocat̉ motꝰſenſualitatis. Appetitus āt rōnalis ē ꝗ ꝯſequit̉ app̄hēſionē rōnis: ⁊ h̓ dr̄ motus rōnis ꝗ ē actus volūtatis: ſꝫ rōnisapp̄hēſio dupl̓r eē pōt: vna ſimplex: ⁊ abſoluta: qn̄ .ſ. ſtatiꝫſine diſcuſſione app̄hēſum dijudicat: ⁊ talē app̄hēſionē ſequit̉ volūtas q̄ dr̄ nō deliberata. Alia ē inꝗſitiua: qn̄ .ſ. rōcinando bonū vel maluꝫ: ꝯueniēs vel nociuū īueſtigat: ettalē app̄hēſionē ſequit̉ volūtas deliberata. rō ergo īferior: q̄ frenis diſponēdis ītēdit: vtroqꝫ mō motuꝫ volūtatiscirca terrena elicere pōt: vel qn̄ ſubito app̄hēdit hͦ eē ꝯueniens vel nociuuꝫ corpori: ⁊ tūc ſequit̉ motꝰ rōnis īferioris: ꝗ dr̄ delectatio: qꝛ tūc accipit illud qd̓ corpori delectabile ē vt facienduꝫ: vel quādo inꝗrendo deliberat: ⁊ tuncnō pōt ſequi appetitus an̄ deliberationē finitam: ⁊ tūc cōſentire dr̄ in delectationē. ratio āt ſuꝑior: qꝛ ꝑ ſe rebus terrenis nō intēdit: ſꝫ ſolū ẜꝫ ꝙ regulat rōnibꝰ eternis nō ſequit̉ ipſaꝫ aliꝗs motꝰ niſi deliberatꝰ reſpcū .ſ. hoꝝ terrenorū: ⁊ iō reſpcū eoꝝ nō attribuit̉ ſibi delectatio: ſꝫ ſolū vltimus ꝯſenſus ꝗ ē ꝯſenſus in executiōe operis.Ad primum nālis: iō pretermittit̉: qꝛ in ipſo pecergo dd̓m ꝙ ſicut dictuꝫ eſt motuscatum eſſe nō pōt. ¶ Ad ſecunduꝫ dicendum eſt ꝙ cumvires ſuperiores aliquo modo ordinent inferiores: circaactum generatiue ⁊ nutritiue contingit eſſe actus ēt aliarum potētiaꝝ vel ſenſus vel rōnis. verbi gratia. maturatio ſeminis ⁊ organizatio prolis ⁊ hō abſolute ad generationē pertinēt: ⁊ qꝛ gn̄atiua nullo mō rōni obedit: ideo inhis actibus nullo modo contingit eſſe peccatum: ſꝫ appetitus delectationis ⁊ delectatio ipſa que in coitu accidit:⁊ alia huiuſmōi que ad virtutem ſenſitiuaꝫ ⁊ motiuaꝫ ꝑtinent poſſunt ordinari a ratione vel vitari. vn̄ in his peccatum eſt que nec ad potentiam generatiuaꝫ vel nutritiuā ꝑtinēt. ¶ Ad 3ᵐ dd̓ꝫ. ꝙ ſicut ꝯtingit idē eē app̄hēſumper ſenſuꝫ ⁊ rōneꝫ ita etiā ꝯtingit idē eſſe deſideratum ꝑvtrūqꝫ. ⁊ iō quāuis non ſit eade operatio vtriuſqꝫ: tamenpōt eſſe circa idē: ⁊ ꝑ ꝯſequēs ēt delectatio q̄ operationeꝫconſequit̉. vnde nō eſt incōueniens ſi circa idem ſenſus ⁊rō delectatur: nō tamē eodeꝫ mō: ſꝫ ſenſus delectat̉ in eo