Titulus.XXI.
Gualterum in contionē venienteꝫ multie nobilitate comitati ſunt: quidam etiā populares eiꝰ fautores circumſtabāt: arma veſtes cōtegebāt. Ubiin cōtione ventum priores ꝓ roſtris ſedentes medium exceperunt. Aſſurgenſqꝫ vnus e prioribusconcionari cepit ea rogaturꝰ ppl̓m: que ꝑ noctemꝯueniſſent. Uix principia or̄onis ingreſſo cerdones ⁊ opifices ac tota illa ciuitatis fex ab extremaconcionis parte acclamare cepit: ac dn̄m ſine vllaexceptione eē iubere: ſuſcipit̉ a fautoribꝰ eius clamor ac ſecūda ꝑ cōmitiū aura diſcurrit. Ita cōcione tota acclamate priores decepti ac metu ꝑculſi:ꝯuenerūt: vltra repugnare nō auſi. Gualteꝝ igit̉pͥncipes nobilitatis ſublatū manibꝰ palatio intulerunt: in ſede cōſtituerūt. Factus ꝑ hunc moduꝫdominus quid poſt hec geſſerit ⁊ qͣꝫdiu regnauerit ē a nobis explicādū. Res enī digna ē: q̄ litterisannotet̉ vel ꝓ auiſamēto ciuiū: vel ꝓ caſtigatiōeregnātiū. Apparebit enī ciuibꝰ nihil magis formidādū qͣꝫ ſeruitutē. dominātibꝰ aūt nihil magis adruinā tēdere qͣꝫ īmoderatā īciuilēqꝫ ſuperbiā.Parto igitur vt §. X.voluerat dominatu de ſeruādo iā illo cura ſupererat. Huiꝰ aūt rei gratia ⁊ foris ⁊ domi multa duxit ꝓuidendū. Itaqꝫ ſtatim ꝑ legatos aretij ⁊ piſtorij concionibꝰ adunatis: imperiū a populis earum ciuitatū ſuſcepit: nō iā florentini populi noīeſed ſuip̄ius. Id aſtuto admodū cōſilio factum: qͦſibi beniuolētia aliqua deuinceret ciuitates. Ęſtimauit enī velut beneficiū ſe cōferre: ſi que duduꝫflorentinis ſubeſſent: eas equa ꝯditione cū florentinis redderet: nec ip̄e ꝑ alios: ſed ꝑ ſe ip̄e voluntarijs dominaret̉. Poſt hec bellū tollere adortusde pace cū piſanis egit: firmauitqꝫ nulla neqꝫ honoris neqꝫ dignitatis cura. Cōditōes huiꝰ fuerūtvt piſani luca. xv. annis retinerēt arcē cuſtodirētpoſt id tp̄s liberā dimitterēt. Exules lucenſiū omnes ab exilio reuocarēt: bona reſtituerēt. Florentinoꝝ captiuos ſociorūue ſine p̄cio dimitterent.Caſtella florentinꝰ ppl̓s: q̄ lucenſis agri tenuiſſetretineret. Penderet inſuꝑ piſanus ī annos ſingulos auri nouē milia: florentinoꝝ exulibꝰ quicūqꝫpiſanis ī eo bello fauiſſent: reuerti ꝑmitteret: boareſtitui iuberet. Sachonē ⁊ agnatos: qui captiuitenebāt̉ dimitteret: pacē his ac ceteris qui vl̓ aretio vel florentie bellum intuliſſent daret. Luce durāte eo tꝑe mgr̄atum īponeret. hoc extremū nonnihil videbat̉: ſꝫ erat paꝝ. Nā cū piſani arcē preſidio vrbēqꝫ tenerēt: dn̄i ac moderatores omniuꝫeēt: nudū igr̄atus nomē ac titulo dūtaxat ſpecioſū habebat̉. Ex hac pace nobilitatis ea ꝑs q̄ ꝑſeditōeꝫ pulſa nuꝑ fuerat in vrbē redijt: ⁊ quideꝫſūma dn̄atoris gr̄a quaſi eiꝰ bn̄ficio reſtituta. Sachon ꝟo ⁊ agnati carcere exēpti bibiēnā ac ceteraeoꝝ caſtella circa artiū tenuere. Cū de piſano ꝓuidiſſet bello: alijs rurſus curis intentus: gallosoēs qͥ erāt ꝑ ytaliā euocauit. Frequētes etiam domo fama illiꝰ potentie exciti aduenerunt. Ex hisꝯfecit eqͥtes circiter octingentos: qͦs circa ſe cuſtodes habere ꝯſtituit. Societatem pꝰ hͨ ⁊ amiciciaꝫcū piſanis iniuit magis vt apparebat ꝯͣ ciues qͣꝫ ꝯͣ
heſternos hoſtes. In hāc ſocietatē duo milia hominū deſcripta. Hec foris ꝓuiſa nō incaute domiꝟo oīa ꝑuerſe: q̄dā etiā leuit̓ ⁊ ſtultē. Priores (qͥſummꝰ in ciuitate eē ꝯſueuerat) mgr̄atus nō ſuſtulit ille quidē qd̓ ip̄m fuit tolerabiliꝰ: ſed omni auctoritate ſpoliatos: ꝑuo admodū mīſterio relictoquaſi ſpectaculū qd̓dā acerbū miſerabileqꝫ ī oculis ciuiuꝫ dereliqͥt. Cunqꝫ karolus roberti regis filius: qͥ ante hunc ciuitatis imꝑiuꝫ obtinuerat: virtanto genere tātaqꝫ expectatōe dignitatis nunqͣꝫab honorē ediū publicaꝝ pͥores dimouiſſet ſꝫ ipſealibi inhabitaſſet: hic lōge diſpar ac diſſil̓is priores edibꝰ ſuis expulit: ip̄e incubuit. Uexilliferosac ſocietates funditus ſuſtulit: arma ciuibus ademit. Honores ac mgr̄atus oēs irritauit: niſi qͥ abeo eēt ꝯceſſi. In ciuiū aūt fauore ita variauit: vtmō nobilitatē mō populum videbat̉ p̄ferre: ſepehis reiectis ad plebē magis īclinare. Et ſane ml̓titudini pl̓a indulſit qͣꝫ alij cuiqͣꝫ ꝑti ciuitatis. Pecunias oēs publicas cupidiſſime in ſe vnū cōuertit quaꝝ etiā gr̄a pretoria auxit: ⁊ noua excogitauit. Uectigalia ⁊ tributa inſuꝑ īpoſuit crebra. cōſignatōes a ppl̓o factas ijſdē ex pecunijs irritasduxit: obſides maſtino datos ꝓ quibꝰ ſoluēdumfuit neglexit: cū ſūma querela ꝓpinquoꝝ ſūmoqꝫdedecore ciuitatis. Accipiendis cōputādiſqꝫ pecunijs publicis de fide ciuiū diffiſus: ꝑegrinos īpoſuit hoīes. Arcē inde facere aggreſſus ꝓximaſpalatio edes turreſqꝫ adiunxit. crepidaſqꝫ effecitpalatio ip̄o ꝓpileas feneſtris ferreos cācellos adiunxit plateā dilatauit: portas vrbis turreſqꝫ deſuper cōmuniuit. Alioſqꝫ iuxta ſingulos ppl̓i advſū portulas ſtruxit. Delatiōes ciuiū ita moroſeſuſcepit vt ſepiꝰ eos qͥ deferrēt: nec perueſtigataqͥdē re: neue ꝑquiſita tallione mulctaret. Int̓duꝫꝟo ob maledictū ad crudelitatē irritatꝰ ē: ciui pauloante prioratu egreſſo: qui mediocrit̓ q̄ſtus de repu. fuiſſet: funditus linguā iuſſit euelli. In exiliūactū ꝙ de ſe male loqͥ ſuſpicabat̉: ꝑ ſimulatōꝫ venie reuocatū ſupplicio crudeli indignoqꝫ occiditCū gͦ intolerabil̓ videret̉ ac īdies creſcerēt mala:ſuꝑant iā odio metū: varie pͥmo q̄ rele ciuiuꝫ: moxꝯiuratōes ſūt ꝯſtitute. Et qͥdē pl̓es vno tꝑe ignorantibꝰ alijs: al̓s ꝯſiliū īuadēdi variū fuit. Fuer̄tqͥ ī palatio ip̄o vi irrūpēdū necādūqꝫ putaret. Fuerūt qͥ dū ꝑ vrbē incede̓t: qd̓ ille freq̄niter ab initiofaciebat. Sꝫ inerat his rebꝰ difficultas: ꝙ ſuſpitioex ꝯſcīa malefactoꝝ coorta: cautū magis diffidentēqꝫ indies reddebat: qͣre ⁊ intra palatium firmoſtabat p̄ſidio: ⁊ foris nec temere nec ſine ingēti comitatu verſabat̉. His difficultatibꝰ res ꝓtractaē nec pͥus ꝯfecta qͣꝫ patefacta. Senenẜ erat qͥdamvir militie cognitus: ⁊ ob id a ſtudio nobilitatisnequaqͣꝫ abhorrēs. Is igit̉ cum forte accitus foretcōmotus pͥmo aſpectu rē totā ad frāciſcū burnelletiū equitē florentinum: cuius familiaritate plurimū vtebat̉ detulit. Ille re ſubita ꝑculſus cū eſſettotiꝰ or̄onis ignarꝰ: tyrāno qͥd ex ſenēſi audieratpatefecit. Index ſubito accerſitꝰ duos noīauit: qͥbus ſtatim correptis cum tormenta adhiberenturcapita ip̄a ac pͥncipes ꝯiurationis extorſit. Hagnitudo multitudoqꝫ ciuiū tyrāni animū deterru-