Capitulū VIIIFo.

LXVI

In illo autē loco vbi poſitus fuerat imꝑator introno vocati ſumꝰ corā ip̄o ⁊ prius ſcrutati ſi haberent apud ſe aliquos cultellos. ⁊ ꝓthonotariꝰcuynch ſcripſit noīa ip̄oꝝ legatoꝝ ⁊ noīa mittentium ⁊ alta voce recitauit ea corā imꝑatore ⁊ principibus Receptiſqꝫ nūcijs d̓ diuerſis ꝑtibus miſſistot donaria ei pn̄tata ſunt a nūcijs in ſamitis purpuris: baldachinis ac ſingul̓ ſericis cū auro p̄paratis pellibus etiā nobilibꝰ ⁊ alijs p̄cioſis. ꝙ erātquaſi infinita ⁊ ſil̓r camelos: equos: mulos oneratos. Quingētos currꝰ plenos auro argento ⁊ ſericis in vnū cumulū redactos ſibi a diuerſis dn̄is p̄ſentatos. imꝑator cū baronibꝰ ſuis ſibinuicē diuiſerūt. Demū imꝑator poſt multa recepit litteraſpape ⁊ eis dedit reſpōſales. Expectabatqꝫ ꝙ frēspeterēt aliqͦs tartaros mitti cū eis ad papā. Sedꝓpterea petere noluer̄t. timētes ne tartari venientes cū eis ⁊ vidētes cōtētiones ⁊ bella: que ſunt inter xp̄ianos. reuertētes illa referrēt imꝑatori vnd̓magis aīarent̉ adueniendū ꝯͣ xp̄ianos. Tū etiamne explorarēt terras xp̄ianoꝝ: tū etiā verentes neip̄i nūcij occiderent̉ a xp̄ianisr in quoꝝ vindictaꝫmagis tartari accēderent̉ ꝯtra fideles. Receptisigitur lr̄is iter arripuerūt cum multo labore de nocte iacentes in niue ſuꝑ terram. Et applicātes adterras xp̄ianoꝝ recepti ſunt cū magno gaudio tāqͣꝫ a morte ſuſcitati. ⁊ ꝑ ruſſiā poloniā ⁊ bohemiātranſeūtes magno honore habiti ſunt. Frater anſelmus ordinis p̄dicatorū cū ſocijs miſſus fuerata papa ad primū principē tartaroꝝ .ſ. baiothnoyqd̓ ⁊ fecit ⁊ lr̄as reſpōſales pape reportauit. vt dictum eſt ſupra.Cu rex francie. §. XXI.ſctūs ludouicꝰ: de quo hr̄ in. ca. ſe. aſſumpta cruceiter arripuiſſet cū magnis copijs ⁊ multoꝝ principum in ſyriā ⁊ iā applicuiſſet in cypro inſula: venerūt ad regē ludouicū qͥdā miſſi a quodā viro magno cicaltay noīe de gete tartaroꝝ. anno dn̄i. M.ccxlviij. qͥ ei apud nicoziā cōmoranti lr̄as eiuſdeꝫmagnatis p̄ſentauerūt. Ibiqꝫ pn̄s aderat frat̓ andreas de lociumel ordīs p̄dicatoꝝ: qͥ maiorē ex ill̓nuncijs noīe dauid nouerat. vtpote quē viderat īexercitu tartaroꝝ. Litteras aūt ſibi pn̄tatas ī lingua ꝑſica ⁊ lr̄is arabicis in latinū tranſferri fecit.earūqꝫ tranſcriptuꝫ ſub ſigillo ſuo clauſum matriſue regine blanche deuotiſſime mulieris in franciam miſit. Nunciabat̉ aūt ꝑ lr̄as illas. ꝙ rex magnus tartaroꝝ: qui d̓r chaā circa tres annos cōpletos a die eph̓ie ꝓxime p̄terita factꝰ erat ꝑ dei gratiam xp̄ianus. ⁊ tā ipſe qͣꝫ alij magnates plurimi ⁊maxima ꝑs populi ⁊ exercitꝰ eoꝝ ſacrū baptiſmaſuſceperat fidē catholicā confitentes. Dictus etiācicaltay iā ꝑ annos aliquot an̄ ſuſceꝑat baptiſmū⁊ fidē chriſtianā. Et nūc veniebat miſſus a dictorege chaā cū maxima multitudine bellatoruꝫ. Eterat eius intentio fidē chriſtianā ꝓmouere et corroborare ⁊ oīm crucem adorantiū vtilitatem et liberationē ꝓcurare: oēſqꝫ aduerſarios crucis expugnare. Multū ꝟo deſiderabat ſe regi francorū eēbeniuolū ⁊ amicū. Audierat em̄ de ip̄o ꝙ applicare deberet in Cypro. Dicebant etiā idem nuncij ſe

credere. ꝙ dictus cicaltay circa ꝓximū paſca ciuitatem baldach obſidere deberet: in qua caliphus(qui eſt vt papa ſaracenoꝝ reſidet) et baldach eſtciuitas vbi eſt corpus machometh ⁊ colitur. Hiset alijs tā ꝑ litteras qͣꝫ ꝑ nūcios intellectis. rex gauiſus. nuncios honorifice ſuſceptos ꝑhendinare:eiſqꝫ liberaliter neceſſaria miniſtrari fecit. In dieaūt natalis dn̄i cū r̄ge fuerunt in miſſa in eccleſia.⁊ ad prandiū in curia. Sil̓r in eph̓ia cū eo ad miſſam ierant: ⁊ ſicut videbatur bn̄ ſe habebāt ac more xp̄ianorum ſe gerebant. ¶ Hoc eſt exemplar literarum: quas miſit cicaltay princeps ille tartarorum ad regem ludouicum. ⁊ iubēte ip̄o rege ludouico tranſlate ſunt in latinū de verbo ad verbumPer potentiā dei excelſi miſſi a rege terre chaamcicaſtay. regi magno multaꝝ ꝓuinciaꝝ ꝓpugnatori ſtrenuo orbis gladio chriſtianitatis. victoriereligionis apl̓ice defenſoris legis euangelice filioregi francoꝝ. Adaugeat deus dn̄ium ſuū et cōſeruet illi regnum ſuū annis plurimis ⁊ impleat voluntates ſuas in lege ⁊ in mundo nūc ⁊ in futurūPer veritatē diuine cōductricis hoīm ⁊ omniumꝓphetaꝝ ⁊ apl̓orum amē. Centū milia ſalutum ⁊benedictionū. Et hoc rogo. vt recipiat benedictōnes iſtas. vt ſint grande apud ip̄m Faciat autemdeus. vt videā regem hunc magnificū qͥ applicuitCreator aūt excelſus faciat occurſum noſtrum incharitate ⁊ facere faciat vt cōgregemur in vnumPoſt aūt hanc ſalutationē nouerit. ꝙ in hac epl̓anon eſt intentio noſtra. niſi vtilitas xp̄ianitatis etcorroboratio manus xp̄ianoruꝫ. Et peto a deo vtdet victoriam exercitibꝰ xp̄ianoꝝ ⁊ triūphet eos d̓aduerſarijs ſuis cōtemnentibus crucē. Ex ꝑte autem dei ſublimis ſublimet eū deus de pn̄tia. kyochaym augeat deus magnificentiā ſuā. Uenimꝰcū ptāte et mandato. vt omnes chriſtiani ſint liberi a ſeruitute ⁊ tributo ⁊ angaria ⁊ pedagijs ⁊ cōſimilibus. ⁊ ſint in honore et reuerentia et nullustangat poſſeſſiōes eoꝝ. Et eccleſie deſtructe reedificentur ⁊ tabule pulſent̉. Et nō audeat aliqͥs prohibere vt orent corde quieto ⁊ aīo libenti ꝓ regnonr̄o. Miſimus aūt huc ꝑ virū noſtrū venerabileꝫſabeldi. Monſtrat dauid ⁊ ꝑ marcū. vt annuncient iſtos bonos rumores: ⁊ que ſunt circa nos dicentore ad os. Filius aūt recipiat verba eorum vtcredat eis ⁊ in litteris ſuis. Rex terre augeat̉ magnificentia ſua ita p̄cipit ꝙ in lege dei nō ſit differentia inter grecū: latinū: armenū: neſtorinū ⁊ iacobinū. ⁊ oēs qui adorant crucē. Oēs em̄ vnū ſūtapud nos. Et ſic petimus. vt rex magnificus nondiuidat inter ip̄os: ſed ſit eius pietas ſuper om̄esxp̄ianos: duretqꝫ eius pietas ⁊ clemētia. ¶ Utriuſqꝫ exemplar epl̓e: que miſſa eſt regi francorū incyprū a cicaltai principe tartaroꝝ. cui ſatis conſonant ⁊ alie quedā litere: que paulo ante dicto regia rege cipri ⁊ comite ioppenſi fuerant p̄ſentate: q̄rum etiam tranſcriptū vnacum tranſcripto dictarum litterarū cicaltay tranſmiſit venerabilis legatus Inno. pape. iiij. Scripſit aūt illas litteras regi cypri cōęſtabularius armenie. referens inter cetera in litteris ip̄is ꝙ chaā rex tartaroꝝ ⁊ om̄s ſuifacti erant xp̄iani. ⁊ ꝙ habent eccleſias. ⁊ ꝑcutiūt

i 4