TitulusXVIII
ture ſunt quaſi figure Compoſitio duo haberedebet: aptitudine ⁊ firmitatē: hoc ē vt cōponēdaaꝑte et cōpetenter coeant: ⁊ cōpoſita firmit̉ cohereant. Si vniuerſitatis huius machinā intuerisinuenies qͣꝫadmirabili rōne ⁊ ſapientia cōpoſitioomniū reꝝ perfecta ſit: ⁊ qͣꝫapta: qͣꝫcōgrua: qͣꝫ decora: qͣꝫ cunctis patribꝰ ſuis abſoluta. In qua nōſolū cōcordiā ſeruant ſil̓ia: ſed ea etiā que creante potentia diuerſa atqꝫ repugnantia ad eſſe ꝓdierunt: dictante ſapientia ī vna quodāmodo amiciciā ⁊ confederationē cōueniūt. Quid enim repugnantius eē poteſt aqua et igne: que tn̄ in natura reꝝ ita contemꝑauit dei prudentia: vt nō ſolum adinuicē cōmune ſocietatis vinculū nō diſſipent. Uerum ⁊ naſcētibꝰ cūctis vt ſubſiſtere poſſint vitale nutrimentum ſubminiſtrent. Quid d̓humani corporis cōpage loquar: vbi omniū mēbroꝝ iuncture tantam adinuicē ſeruāt ꝯcordiamvt nullū oīno inueniri poſſit membrū cuiꝰ officiūalteri nō videat̉ p̄ſtare adminiculū. Sic oīs natura ſe diligit ⁊ miro quodā modo pluriū diſſimiliū in vnū redactorū concordia vnā in omnibꝰ armoniā facit. Apta ē ergo ⁊ ꝯueniens oīm reꝝ cōpoſitio. ¶ Sed quō ē firma? quis nō videat quinon miret̉? Ecce celi qui ambitu ſuo ꝯcludūt oīaquomodo ſolidi ſunt: ⁊ quafi ex ere fuſiles deſuꝑcircūquaqꝫ oppanſi. Terra vero in medio ſuo pōdere librata ſemꝑ īmobilis ꝑſeuerat: vt cetera inmedio fluctuantia: hinc ſoliditas celoꝝ: illinc terre ſtabilitas in vnū coherceant ⁊ conſtringāt: necitra legitimos terminos diffuſa ꝯcordiam diuerſitatis diſrūpant. Ecce quō per viſcera telluris ītrinſecus dracones aquaꝝ ſparſi: ⁊ foris ꝑ alueoſſuos ad diuerſa loca deducti intus fatiſcenteꝫ nediſſoluat̉ conglutinant: ⁊ foris ne fatiſcat areſcētem rigant. Ecce quomodo in hūani corporis fabrica iuncturas oſſiū vincula neruoꝝ ligāt ⁊ medullis intꝰ ꝑ tibiaꝝ fiſtulas diffuſis. Canalia etiam venaꝝ vitalē ſanguinē ꝑ oē corpus deducūt:ac deinde teneritudinē carniū cutis tegmē inuoluit: vt ⁊ rigor oſſiū intrinſecus corpꝰ ſuſtineat: etpellis munimē foris defendēdo cuſtodiat. ¶ Pꝰꝯpoſitionē reꝝ ſequit̉ vt diſpoſitionē eaꝝ qualisſit conſideremus. In celo luminaria ⁊ ſtellas collocauit vt ſubiecta omnia illuſtrarent. In aere vētis ⁊ nubibus fecit viā: vt agitationibꝰ ſuis diſꝑſe pluuiā deorſum funderēt. In gremio tellurismoles aquaꝝ recipi iuſſit: vt ꝑ gurgites ſuos hīcillincqꝫ quo nutus ferret iubentis diſcurrerent.Quaſdā regiones ditauit vbertate frumētorumvel frugū. Quaſdam vineaꝝ. Alias oleꝝ. Aliaspecoꝝ: alias potentibꝰ herbis: alias gēmis p̄cioſis: alias animalibus ⁊ beſtijs monſtruoſis: aliascolo ibus varijs: alias diuerſaꝝ artium ſtudijs.alias metalloꝝ: alias timiamatū generibꝰ diuerſis: vt nulla ꝓrſus regio ſit que nō aliquid nouū⁊ ſpeciale ab alijs accipere queat. Quicqͥd etiamea que humanis vſibus neceſſaria ſunt in cōmuni hominū frequētia ꝓuidētia creatoris ꝯſtituit.Ea que nō natura ꝓpter neceſſitatem: ſed cupidi
tas expetit ꝓpter ſpēm: in abditis terraꝝ finibusabſcondit: vt quem amor virtutis ab īmoderatonō caſtigat appetitu: ſaltim laboris tedio victꝰ cōquieſcat. Quid de diſpoſitōne tēpoꝝ. Ecce poſtnoctē venit dies: vt torpentes in ocio laboris exerceat. Poſt diē ſequitur nox: vt feſſos ad refocillandū quies excipiat. Itē quēadmodū viciſſitudines dieꝝ et noctiū animātia renouāt: ita quattuor anni tēpora ordine ſibi ſuccedētia totiꝰ mundi ſpēm īmutant. Primū ꝑ tēporē veris quadaꝫinnouatione mundus naſcit̉. Deinde ꝑ feruoremeſtatis quaſi in iuuentutē roborat̉. Poſt hec ſuꝑueniente autūno ad maturitatē cōſcēdit. poſtremo ſuccedente hyeme: ad defectum vergit. Idcirco aūt ſemꝑ deficit: vt ſemꝑ poſt defectu renouari poſſit: qꝛ niſi prius a ſtatu ſuo deficerent veteraquaſi illis locū occupantibꝰ nō valerent exurgerenoua. ¶ Omnes ſenſus deforis ītus veniūt. Solus viſus deintus foras exit: ⁊ eminus poſita mira p̄ ceteris ꝑcipit agilitate. Bn̄ ergo qͣſi ſpeculator qͥdam eminentiorē locum cunctis obtinuit: vtq̄ ceteris ſenſibus ſuꝑuentura ſūt: ante ꝑiculū p̄uidere poſſit. Poſt hunc auditꝰ ⁊ loco ⁊ nobilitate ſecundus ē. Deinde olfactus. Guſtus autē quinil ſentire pōt niſi id qd̓ tangit: merito velut tardior ceteris ſenſibus in imo reſedit. Tactus ſpecialē ſedem nō habet: qui ideo vniuerſalis eſt: qꝛcūctis cooperat̉ ſenſibus. Un̄ ⁊ in digitis pollexqui tactū ſignificat coadunatis in vnū digitꝭ ſolꝰoībus rn̄det: qꝛ ſine tactu nullus ſenſuū eē poteſtUidete etiā quomodo in hūano corꝑe oſfa intrīſecus collocata ſunt: quatenus robur eoꝝ corpusſuſtineat. Deinde caro oſſa veſtit: vt duritia eoꝝmollita excipiat tactū. Ad vltimū pellis carnē induit vt ſua quodāmodo tenacitate ab incōmodaforis accidentibꝰ corpꝰ muniat. Sic cortex munitarbores. Sic roſtra ⁊ pēne volucres. Sic ſquamepiſces. Uide etiā quō motu locali ſapīa cōditorꝭappareat. Cogita nūc vnde defluentibꝰ aqͥs ſemꝑindeficiens vena monſtrat̉. Unde motus ventorum educitur. Quis infatigabilē aſtroꝝ curſummoderat̉? Quis ſolē per hiberna deſcendere ſigna precipit ⁊ ſimilia. ¶ Species eſt forma viſibilis q̄ continet duo: ſcꝫ figuras ⁊ colores. Figureaūt reꝝ multis modis apparent mirabiles. Aliqn̄ex magnitudine: aliquādo ex ꝑuitate: aliquandoqꝛ rare: aliqn̄ qꝛ pulcre. Scd̓m magnitudinē fīgura attenditur: qn̄ res q̄libet ſui generis moduꝫ inquātitate excedit. Sic miramur gigantē inter homines. Cetū inter piſces. Grifem inter volucres.Elephantē inter quadrupedes. Draconem interſerpentes. Uide quid magis mireris dētes aprivel tinee. Alas grifis vl̓ ſcinifis. Caput eq̄ vl̓ locuſte. Crura elephātis vl̓ culicis. aqͥlā vl̓ formicāLeonē vel pulicē. Tigridē vel teſtudinē. Hic miraris magnitudinē illic paruitatē. Corpꝰ ꝑuū magna ſapīa ꝯditum. Magna ſapīa cui nulla ſurrepit negligentia. Illis dedit oculos: qͦs vix cōp̄hēdere pōt oculꝰ: ⁊ in tā exiguis corporibꝰ: ſic oīfaria liniamēta nature ſue ꝯgrue diſtribuit: vt nihil