xxxi

dat Roēſche rijch zo bryng eind vnd̓ yr gebiede ind gehoirſamheit/ ind vmb den iairlichen zijns vp zo heuē/ machē ind anheuē Stede ind Sloſſe. ind dat vmb mānigerhandereden wegē. Entwer want do eȳ groiſſe ſlacht geſchiet was. ind dat zo eynre ewiger gedechtniſſ ind tzo des keyſers ere. Ind alſo wart Augſburg jn Swauen gemacht vā Tiberius/ dē keyſer Auguſtus zo eren. want da alzo groiſſ ſtriit geſchae van den duytſchēind van den Romerē as vurß in dem. xxxviij. iair Octauiani. Ouch hiervmb zo demanderē begonden ſij ſulche veſtigung zo machen/ dat ſij dair vyſſ die lande betzwūgē/ indvnder ſich hielden. Vnd dat ſij yn niet widder affvielen. Vnd ouch zom derden mailldat ſij niet ouervallen wurdē van anderē landē ind Steden. Ind dairvmb dede Marcus Agrippa die ſtat Agrippinē machē dat die Roemer mochtē der rijcher ind mechtiger ſtat Trier wederſtant doin/ ind ſich beſchudden vur vprorungen/ die ouermitz diewalē intſtain mochte. Ind in ſulcher anmyrckung wurdē ouch gebuwen RegenſburgMetz/ Leon rc. Mer die jnwoner der landeendorſten des niet beſtain dat ſij eynige ſtatoffburch begonten zo machen/ want ſij weten verdacht geweſt dat ſij ſich wouldē ſetzēintgheyn dat Roemſche rijch. want ſo lange als die lande vnder eyme vremden herenwaren der ſij mit gewalt vnder ſich bracht hadde/ ſo endorſten ſij der dynge gheyn beſtain ſunder heiſch ind beuell. Vnd dat hait geſtande ſo lange bis dat Roemſche rijchquam tzo den duytſchen. vnd alſo vnder dē duytſchen keyſeren/ hait ſich duytſchlant alzo ſere gebeſſert ind geſterckt.Vyſſ diſſen vurß reden eruolgt ſich clairlich dat geyn ſicherheit vyſſ bewertē hyſtoriēis vā eyniger Stat in duytſchen landen vur Iulius ind Octauianus tzijden/ dā alleynvan der Stat Trier/ all ſchrijfft der hyſtorien ſchrijuer der Trierſcher Cronickē anders van. v. Steden. als hernae luden wirt. Dat welche off dat ſij off niet. angemyrcktdie vurß ind nae volgende reden. beuell ich dem ordel des leſers. Want as Eneas Siluius der Cardinail/ ind naemails pays Pius. ij. genoempt/ ſchrijfft in dem boich vandem vrſprunck der Behemer. ſo is alle altheit. off geſchichten van der altheit vermenget mit fabelen. Item bald dair nae ſpricht he dat he gheyn gelouuē ſtelt an etlich wortEarolus des. iiij. ludende zo ſyns konynckrijchs van Behem prijſſ ind ruyme/ die welche wort geſchreuen ſynt in den bullen off brieuen der priuilegien des konyckrijchs vanBehem ind werden doch dae geſchreuen als vur wair. Want as Eneas vurß ſprichtouch dae ſelffs. ſo ſyn die konynck ind furſten/ desgelijchen Stede al zo lichtlich geleuuē/de. ind gheyn dynck dat tzo yrem loff ind zo yre eirlicheit luden is haldē ſij vur vnwair.Deſgelijchen duet ouch die hyſtorien van dē Saſſen lant ind ſchrijfft vijll Stede dieIulius haue laiſſen buwen in Saſſen. Dat lais ich ouch ſtain in ſijnre wairheit. mēmach dair vp vnderſoichen die alden hyſtorien ſchrijuer. Hie van vindeſtu mere geſchreuen hernae.Uā der eyrſtē opinien vā dē anfanck der hilliger ſtat Collē.¶ In der Trierſcher Cronicken is alſus geſchreuen vā dem anheuer der Stat Trierind dair nae vā der ſtat Collē ⁊c. Do got die werlt lies vndergain van yrē ſundē indvndoigden wegen/ by Noes tzijdē ind niemātz leuēdich bleyff dan Noe ſelffs echte. do leuet Noe nae der ſynfloit. iiij. hūdert iair. ind he ind ſyne ſon machtē in dē ſeluē iair alſovill kyndere dat ſij ſich moiſtē deylē in mānich lant d̓ werlt. Cham Noes ſon machteynē ſon genant Chus/ der Chus gebair Nemproth dē eyrſtē konȳck der werlt. Deſerkonynck Nemproth bleyff by dē ſynen in dē lāde zo Sennar ind zo Babylonie/ vnd buwede ouch die groiſſe ſtat Babylonien/ ind was in d̓ ſtat der eyrſte konynck. He gebareynen ſon genant Belus. Der Belus gebar eynē ſon genant Nynus. Der Nynus dede vill ſtrijde vnd manhafftige dynge. dairvmb noemen yn etzliche den eyrſten konynckin der werelt. wāt van ſyme vader Belus ind Nemproth wuſte men niet vill manhaff-

Fj