Liber

preferensª cupiditatemᵇ propriamiuriᶜ ⁊ ordinatum affectum etiamequitati cōpetitorē aliquando vbialius vel eos qui ſe volūt opponere: quādo electus eſt vnicusᵇ ſupplantare: dū nullis vocatis ⁊ nondiſſcuſſoᵉ negocio per repētinaꝫ cōfirmationē cito contra doctrinamapoſtoliᶠ imponit manusᵍ electo:Nos uolētes huic morboꝰ ⁊ fraudibusⁱ obuiari: preſenti cōſtitutiōeſancimus confirmatiōes talesᵏ viribus oīno carere: ipſaſqꝫ decernimus irritas ⁊ inanesˡUocationem autē huiuſmodi nominatiꝫˡvbi eſt coelectus: uel apparet oppoſitor alias generaliterⁿ ī eccleſiain qua electio facta eſt: vt ſi qui ſinqui ſe velint opponereº cōpareantaſſignato peremptorioᵖ terminocōpetentiq faciendaꝫ eſſe cenſemꝰ.¶ Queʸ ēt ſi electio in ꝯcordia celebrata fuerit: volumus obſeruariᵍ.Rubrica De renuncīatione.BOnifacius. viij.¶ Romanꝰ pōtifex pōt libere papatui renunciare. h. d. ẜm zen.Uoniaꝫᵗ aliqui curioſiꝰdiſceptātes de his: quenō multum expediuntˣ⁊ plura ſaꝑe quaꝫ oporteat cōtra doctrinam apoſtoliʸ te/mere appetentes in dubitationemſollicitamᶻ an ro. po. maximeᵉ cumſe inſufficentemꝰ agnoſcit ad regē

damʸ vniuerſalē eccleſiam: ⁊ ſummi pontificatus onera ſupportanda renunciare valeat papatui eiuſqꝫ oneri ⁊ honori: deducere minꝰprouide videbāturª. ¶ Celeſtinꝰpapa quintus preᵇ. noſter duꝫ eiuſdemᶜ eccleſie regimini preſidebatvolens ſuper hoc heſitationis cuiuſſibet materiam amputare deliberatione habita cuꝫ ſuis fratribꝰᵈeccleſie romane cardinalibus: dequorum numero tunc eramus: denoſtro ⁊ ipſoruꝫ omniuꝫ concordiconſilio ⁊ aſſenſu auctoritate apoſtolica ſtatuitᵉ ⁊ decreuit ro. ponti.poſſe liber̄ reſignareᶠ. ¶ Nos igit̉ne ſtatutuꝫ huiuſmodi per temporisᵍ curſuꝫ obliuioniʰ dari: aut dubitationem eandeꝫ in recidiuaꝫˡ diſceptationeꝫ vlterius deduci contīgat: ipſū inter conſtitutiones aliasad perpetuam rei memoriāᵏ d̓ fratrum noſtrorum cōſilio duximꝰ redigendum.TDem.¶ Si in fraudē expectātis primāvacaturam cum in proximo crederetur pinguis vacare renunciet aliquis tenuē quaꝫ habebat: non tentur expectans illam recipere: īmoilla dimiſſa expectabit aliam ſinefraude vacanteꝫ: ⁊ ſi illi renuncianti illa pīguis poſtea ꝯferat̉ hoc ip̄oꝓbato ſit fraus: ⁊ carebit vtraqꝫ.Ite prebendamˡ vel digniD tatem in aliqua eccleſia ꝓxi-

pter magnitudinē trāſgreſſionis xxvij. q. i. ſi cuſtos. ꝓpter inobedientie culpam.xij. q. ij. qui ⁊ humanis. ꝓpter debitū obediētie. xciiij. di. c. i. ꝓpter rectitudineꝫdiſpēſatiōis. xlv. di. diſciplina. ꝓpter periculū imminēs vt in vacatiōe eccleſie.sͣ. e. cū inter vniuerſas: vnde ⁊ cautio dāni īfecti celeritateꝫ deſiderat. ff. de dā.bꝰ: vt. sͣ. de re iudi. c. ij. d̓ reſcrip. ad hoc vbi ex certa cāinfec. l. i. ⁊ idem inidem eſt reperiri.a ¶ Preferens. ſic. sͣ. eo. auaritie. ⁊. c. quorundam.b ¶ Cupiditatē. que oīum maloꝝ radix ē. xlvij. di. bonoꝝ depe. di. ij. qꝛ radix.c ¶ Iuri. quod facere nō debet.vij. di. ſi quis ep̄s in fi.d ¶ Unicus. ſi. sͣ. eo. cupientes.§. ſi vero.e ¶ Diſcuſſo negocio. male faciunt ⁊ puniūtur ſi ꝓmouent indignum: vt. sͣ. e. nihil eſt. ⁊ sͣ.de preben. graue.f ¶ Apoſtoli. Pauli. i. ad thimothe. vi. c. xxiij. diſ. §. i. lxxviij. di. ꝗd ē cito. sͣ. e. cū nob̓ olī.g ¶ Manus. confirmatoriasde quibus loquimur.h ¶ Morbo. nā ꝙ medicamenta morbis exhibent hoc iura ngocijs: ī autē. hec conſtitutio q̄inno. cōſti. in prin. col. viij.i ¶ Fraudibꝰ obuiare. qd̓ faciēdum eſt. sͣ. eo. auaritie. ⁊. c. cōmiſſa. ⁊. jͣ. eo. ti. ꝓxi. c. ij.k ¶ Tales .ſ. factas nō vocatiscōpetitoribꝰ: vel his qui ſe vellent opponere: ſi qui eſſent.l ¶ Innanes. dicebamus olim:⁊ no. de hoc inno. ⁊ hoſ. de appella. ꝯſtitutis. ij. d̓ do. ⁊ cōtu.cū olim. ꝙ cōfirmatio facta vocatis his qui vocandi erāt ⁊ cuꝫcāe cognitione habet vim diffinitiue: hinc eſt ꝙ reuocari nonpoterit ⁊ ſi appelletur appellaripoteſt a diffinitiua. Si autem fiat ſine cāe cognitiōe ⁊ non vocatis vocādis vim hꝫ īterlocutorie: ibi de hoc pleniꝰ ꝑ eos videre potes: ſꝫ hodie nō valet cōfirmatio ſine vocatiōe huius d̓cre. ut hic vides. Quid ſi ſic cōfirmatus admīſtrat: ſatis crederem ꝙ ſi errauit in facto: qꝛ credidit vocationē factā que facta nō erat: excuſetura pena decre. sͣ. eo. anaricie. ⁊. c. qualiter maxime cū vocatio ⁊ citatio iſta ſit ſuperioris officium ⁊ non partis: ſed ſi errauit in iure: a dicta pena non credereꝫ excuſari: ad hoc. jͣ. de re. iur. ignorantia cum ſuis concor.m ¶ Nominatim. ſi. jͣ. de ſen. ex. ſtatuimus.n ¶ Generaliter. ⁊ publice: qꝛ talia edicta ī publico ꝓponi debent: d̓ poſtu. c. i. ⁊eſt contra illos qui adhuc fraudē faciūt ꝯſtitutioni faciēdo hāc vocationē fieri coram certis amicis.o ¶ Opponere. ne electus confirmetur.p ¶ Perēptorio. nūꝗd poſt hūc terminū veniēs audiret̉ ſuꝑ h̓. dic vt. sͣ. ꝗ ma.accu. poſ. cū in tua. offm̄ tamē iudicis in his nō ꝗeſcit: vt. sͣ. eo. cū nobis olim.Cōpetenti. ẜm locoꝝ diſtātiā perſonarū ⁊ negocij qualitatem. Io. an.r ¶ Que .ſ. dicta de vacatiōibus faciēdis: ⁊ ꝙ nō valeat ꝯfirmatio aliter facta.g ¶ Obſeruari. ꝗd in ꝓuiſionibꝰ vel collationibꝰ: nunꝗd in eis habebit fieri hecvocatio: tutū puto ⁊ in his hec fieri: nō tamē credo de v̓bis vel mente huiꝰ iurishoc eſſe: ⁊ facit. jͣ. de p̄ben. cū in illis. ⁊ optime. eo. ti. lꝫ ep̄s. Io. an.(Uoniam. Diuiditur in tres ꝑtes ẜꝫ Io. an. in pͥma ponit̉ cā conſtitutionis celeſtini. in ſecūda ipſius cōſtitutionis mens ibi: celeſtinꝰ: in tertia ex duplici cā illam inter has cōſtitutiōes interſerit ibi: nos igit̉. Io.an. Caſus.t ¶ Quoniaꝫ. Qꝛ ꝗdā pluſꝙͣ expediret curioſi referebātin dubiū: an papa poſſit renunciare papatui: celeſtinus ꝗntus dum preſideret eccleſie romane regimini: ſtatuit de conſilio ⁊ aſſenſu ſuoꝝ fratrū ꝙ ſummus pontifex libere poſſit renunciare papatui: qd̓ ſtatutum ne obliuioni daret̉: ⁊ ne de pͥdicto caſu dubitet̉ vlterius: inter alias huius ſexti libri cōſtitutiōes de fratrū ſuorum cōſilio dn̄s bonifa. hic redegit ad perpetuā rei memoriā. Io. an.u ¶ Curioſi. ꝗ maiores curas exhibere volunt ꝙͣ res exigat. ad hoc. iiij. di. deniqꝫ. de con. di. v. quinqꝫ modis.x ¶ Expediūt. qd̓ faciendū nō ē. C. de ſum. tri. l. nemo. jͣ. de here. c. ij. ⁊. jͣ. d̓ rey ¶ Apoſtoli. pauli in epiſtola ad romanos. c. xij. ⁊iudi. abbate. ad fi.habes eadem verba. xliiij. di. ſit rector.llicitam. vnde. jͣ. deducere minus prouide videbantur.tiuū. vn̄ ēt ſi ſufficiēs ſit renūciare poterit: ut ꝑ īferiora patebitMaxīe. c¶ Inſufficiēteꝫ. ꝓpter hoc tamē nō poſſetdeponi. qꝛppter ſolā hereſim d̓poni

tur. xi. di. ſi papa. ſed alij prelati ꝓpter īſufficiētiā bene d̓ponūtur: ⁊ ecdeſiaſtici ⁊ ſeculares. xviii. q. ij. ſi quis abbas. xv. q. vi. alius. ⁊ ꝓpter negligentiā. lxxxi. diſ. dictū. sͣ. de here. excōicamꝰ. in fi. Et nota ꝙ iꝫ oīs ſufficiētia eē dicat̉ ī papa: ita ꝙ oīa iura ī pectoris ſcrineo habeat. sͣ. de cōſtōnibus. c. i. tn̄ interdū inſufficiēs eē pōt: ut hic ⁊ interdum eum fallit obliuio.xxiij. di. preterea. vbi d̓hoc. ſic ſedes ip̄a aut ſāctū īuenit: aut ſcm̄ facitꝗs enī ſāctū dubitet quēapex tāte ⁊c̄. xl. diſt. nornos. ⁊ tamē hereticꝰ poſſet eē: ⁊ ꝑꝑ hereſim d̓poni. e. di. ſi papa. ⁊ poſſetex multis inſurgere īſuificientia hec: vt ex defectu litterature. ex ſenectute. ex infirmitate: vel ſimilibus. Io. an.ꝝ ¶ Regendā. ad qd̓ exofficio tenet̉: ut ī ꝓemiohuius libri.a ¶ Uidebantur. ⁊ eratip̄oꝝ rō motiua: qꝛ ꝗ renunciat renunciare d̓betī manibꝰ ſuꝑioris: ⁊ alit̓matrimoniuꝫ ſpiritualenō diſſoluitur. sͣ. e. d̓ renun. admonet: ſed papaſuꝑiorē nō hꝫ ergo renūciare nō pōt. Itē fungit̉vice dei: quas vices ſicvr̄ oſſibus hr̄e annexasꝙ a ſe abdicare nō poſſitad hoc de ſta. mona. cuꝫad monaſteriū. ī fi. Sedꝯͣriū verū ē: ut hic vides⁊ probat̉ ex eo ꝗa marcellinꝰ renuncauit papatui: cui ſubſtitutus fuitmarcellus. xxi. diſ. nuncaūt. Itē clemens renunciauit papatui cui ſucceſſit linꝰ. ⁊ eo mortuo cletus: ⁊ illo mortuo iteruꝫſucceſſit clemens: vt inchronicis. ⁊ vide de hoc.viij. q. i. c. i. hinc diſputat hic mūdus ⁊cͣ. ⁊ hācopinionem approbauitIo. vij. q. i. c. nō autemad id quod dr̄ ꝙ renūciatio fieri dꝫ in manibꝰ ſuperioris: fateor id verumvbi ē ſuperior: ſed hic ꝓpter īpoſſibilitatē ius illud ſeruari non pōt: ⁊ facitptime. sͣ. ti. proxi. indēnitatibꝰ. §. pe. ⁊ sͣ. eo. lꝫ. de vitādā diſcordia. ī fi.Itē inferiores prelati a ſuis prelatis ꝯfirmātur ⁊ inſtituunt̉: vnde non eſtmirum ſi ſine ipſoꝝ licentia renūciare non poſſunt: ſed papa a nemine cōfirmatur. vnde ſicut ſine ſuperiore inſtituitur: ita ſine ſuperiore renūciet:ad hoc. sͣ. de reg. iur. c. i. Io. an.b ¶ Predeceſſor. cū dignitas vacat alias ꝙͣ per mortē ſucceſſor non congrue dr̄ predeceſſor: ſed dicere deberet preceſſor. pͥdeceſſor enī ideꝫ qd̓ predecedēs: niſi dicere velis ꝙ quomodocūqꝫ vacet p̄latura quo ad illam deceſſiſſe putatur: ⁊ eſt expreſſum. vij. q. i. §. ecce. ī ꝗbus. ⁊. xxiiij. q. ij. §. i.c ¶ Dum eiuſdē. poſtea enī ipſius conſtitutio nō valuiſſet: qꝛ pōtifex nond ¶ Fratribus. cardinales ergo fratres voerat: ut. jͣ. patebit.cat:cum de ipſis permixtim loquitur. jͣ. de offi. leg. officij.e ¶ Statuit. credēdū ē pape hoc referēti. sͣ. de teſti. cū a nobis. in fi.f ¶ Reſignare. hoc expreſſe no. Io. vij. q. i. non aūt. ī glo. magna in fi. ⁊facit qd̓ no. lxxix. di. ſi ꝗs pecunia. xviij. q. ij. ꝙͣ ſit.z ¶ Temporis. hinc eſt ꝙ antiquorum memoria melius preſcripta tenet̉⁊ de hoc vide qd̓ nota. sͣ. de proba. tertio.h ¶ Obliuioni. oīum enim habere memoriaꝫ ⁊ in nullo peccare ⁊cͣ. vt. sͣ.vt eccle. bęne. ut noſtrum.i ¶ Recidiuā. qd̓ eē nō dꝫ: ut. sͣ. de v̓b. ſi. ex parte. ij. cum ſuis concor.k ¶ Memoriam. facit. jͣ. de re iudi. ad apoſtolice in ſuperſcriptione: ⁊ qd̓te prebendam. Fraudulenta renūciatio nō nocet expectāti. h̓ diibi dicam in prima glo.cit ẜm zen. Diuidit̉ ī duas partes. prima prouidet īpetrantibus ꝯtrafraudes de quaꝝ coniecturis ponit exēpla ibi: vt qꝛ. ſecūda ibi. certū cōuicit ⁊ punit fraudulētos. h. d. ẜm Io. an.l ¶ Si te prebendam. ſcire debes ꝙ qꝛ nemo videt̉ fraudare eos qui ſciūt⁊ conſentiunt: ut. ff. de reg. iur. nemo videt̉. ⁊. jͣ. e. ti. ſciēti. puto nec d̓cre.iſtam nec eius penam locum habere. vbi expectans conſentit hoc ſciensvoluit illam tenuem habere: pone enim quod plus ſibi placet prouiſio