Liber
ad oſtēdēduꝫ ꝙ qn̄qꝫ intelligamꝰ ſubſtātias ſeparatas ex hoc ꝙ ponit ītellectum poſſibilē incorruptibilem ⁊ a nobis ẜm eſſe ſeparatū ſicut ⁊ intellectum agentē: on̄dit .n. pͥmo ꝙ neceſſe ē ponere ꝙ ītellectꝰ agēs ſe hēat ad principia naͣliter cognita anobis uel ſicut agēs ad inſtr̄m uel ſicut forma admaꝫ: intellectꝰ .n. ī habitu qͦ ītelligimꝰ nō ſoluꝫ hꝫhāc actionē q̄ eſt ītelligere ſed etiā hanc que ē faceintellecta ī actu: vtrunqꝫ .n. exꝑimur in nr̄a ptāteexiſtere: hoc aūt qd̓ ē facere intellecta ī actu magꝭꝓprie notificat ītellectū ī habitu ꝙͣ intellige̓: quiapus eſt facere intellecta ī actu ꝙͣ intellige̓: ſunt .n.quedā ī nobis facta ītellecta in actu naͣliter nō exſtudio aūt ex nr̄a volūtate: ſicut pͥma ītelligibiliahoc aūt facere ītellecta actu nō ꝯtingit ꝑ ītellectūin habitu per quē fiūt intellecta in actu ea q̄ ſcimex ſtudio ſed magis ſūt initiū intellectꝰ ī habitu:vnde ⁊ hītus hoꝝ intelligibiliū ab Aꝝ. ī. vi. ethicorum ītellectus dicit̉: fiut aūt intellecta ī actu perſolū intellectū agentem: ꝑ hoc aūt fiūt ītellecta inactu alia que ex ſtudio ſcimus: face̓ igitur hec cōſequētia ītellecta ī actu: eſt actio ⁊ intellectꝰ ī hītuꝙͣtum ad pͥma pͥncipia ⁊ ip̄iꝰ intellectus agentis:vna aūt actio nō ē duoruꝫ niſi vnuꝫ eoꝝ comꝑet̉ad alterū ſicut agēs ad inſtr̄m ul̓ ſicut for̄a ad materiā: oꝫ igit̉ ꝙ intellectus agēs ꝯꝑetur ad primapͥncipia ītellectus ī habitu vel ſicut agēs ad iſtrmvel ſicut for̄a ad maͣm. Quod qͥdem qͣliter poſſiteē ſic on̄dit. Intellectus poſſibilis cū ſit ẜm eiꝰ poſitionē q̄dam ſubā ſeꝑata ītelligit ītellectū agentē⁊ alias ſubſtātias ſeꝑatas ⁊ et pͥma intellecta ſpeculatiua: ē igitur ſubiectū vtrorūqꝫ: q̄cunqꝫ auteꝫꝯueniūt in vno ſubiecto: alterū eoꝝ ē ſicut formaalterius: ſicut cū color ⁊ lux ſint ī diaphono ſicutin ſubietto: oꝫ ꝙ alterū .ſ. lux ſit quaſi for̄a alteriꝰſ. coloris: hoc aūt ncc̄e eſt quādo hn̄t ordinē ad inuicem nō in his que ꝑ accn̄s ꝯiungūtur in eodemſubiecto ſicut albedo ⁊ muſica: ſūt aūt intellectaſpeculatiua ⁊ ītellectus agēs ordinē ad inuiceꝫ habētia: cū intellecta ſpeculatiua ſint facta ītellectain actu ꝑ intellectū agentē: hꝫ ſe igit̉ intellectꝰ agēad intellecta ſpeculatiua qͣi for̄a ad materiā: oportet igit̉ ꝙ cū intellecta ſpeculatiua ſint nobiſ cōpulata ꝑ fataſmata que ſunt qͣi qd̓dam ſubiectumipſoruꝫ: ꝙ etiam intellectꝰ agens cōtinuetur nobiſcū in ꝙͣtū ē forma intellectoruꝫ ſpeculatiuoꝝ qn̄igitur ītellecta ſpeculatiua ſūt ī nobis ſoluꝫ ī potentia: intellectꝰ agēs cōtinuatur nobiſcū ſolum īpotentia: qn̄ āt aliqͣ ītellecta ſpeculatiua īſūt ī nobis in actu ⁊ aliqua in potētia: ꝯtinuatur nobis ꝑtī in actu ⁊ ꝑtī ī potētia ⁊ tūc dicimur moueri adꝯtinuatione p̄dictam: qꝛ quāto plura intellecta īactu fuerūt in nobis facta: ꝑfectius intellectꝰ agēscōtinuatur in nobis: hic aut ꝑfectus motus ad cōtinuationē fit ꝑ ſtudium in ſciētijs ſpeculatiuis ꝑ
quod v̓a intellecta acqͥrimus: ⁊ falſe opiniōes excludūtur que ſūt extra ordinē huius motus ſicutmōſtruoſa extra ordinē naͣlis operatōis. vn̄ ⁊ adhunc perfectum iuuant ſe hoīes ſicut iuuant ſe inuicem in ſcientijs ſpeculatiuis: qn̄ gͦ oīa intellectain potentia fuerint in nobis facta in actu: tunc intellectus agens perfecte copulabitur nobis vt forma: et intelligemus per ipſum perfecte ſicut nuncperfecte intelligimus per intellectum in habitu.vnde cum ad intellectum agentem pertineat intelligere ſubſtātias ſeparatas: intelligemus tunc ſubſtantias ſeparatas: ſicut nunc intelligimus intellecta ſpeculatiua: ⁊ hoc erit vltima hominis felicitas in qua homo erit ſicut quidam deus. Huiusautem poſitionis deſtructio ex premiſſis ſufficienter apparet: procedit enim ſuppoſitione multorum que in ſuperioribus ſunt improbata. primoquidem ſupra oſtenſum eſt ꝙ intellectus poſſibilis non eſt aliqua ſubſtantia ſeparata a nobis ẜmeſſe. vnde non oportebit ꝙ ſit ſubiectuꝫ ſubſtātiarum ſeparatarum: precipue cum Aꝝ. dicat ꝙ intellectus poſſibilis eſt in quo eſt omnia fieri. vn̄videtur ꝙ ſit ſubiectum ſolum illorum que ſuntfacta intellecta ¶ Item de intellectu agente etiaꝫſupra oſtenſum eſt ꝙ non eſt aliqua ſubſtantia ſeparata: ſed pars anime cui Aꝝ. attribuit hāc oꝑationem: ſcilicet facere intellecta in actu que eſt innoſtra poteſtate. vnde non oportebit ꝙ intelligereper intellectum agentem ſit nobis cauſa qd̓ poſſumus intelligere ſubſtantias ſeparatas: alias ſemꝑintelligeremus eas ¶ Ad hec ſi intellectus ageseſt ſubſtantia ſeparata: non copulatur nobiſcumniſi per ſpecies factas intellectas in actu ſecunduꝫeius poſitionem ſicut nec intellectus poſſibilis: licet intellectus poſſibilis ſe habeat ad illas ſpeciesſicut materia ad formam. intellectus autem agēseconuerſo: ficut forma ad materiam. ſpecies autem facte intellecte in actu copulantur nobis ſecūdum eius poſitionem per fantaſmata: que ita ſehabēt ad intellectum poſſibilem ſicut colores adviſum: ad intellectum vero agentem ſicut colores ad lucem ut ex verbis Ariſtotꝭ. in tertio deanima patet. non autem lapidi in quo eſt colorpoteſt attribui neque actio viſus ut videat nequeactio ſolis vt illuminet: ergo ſecundum poſitionem predictam homini non poterit attribui neque actio intellectus poſſibilis vt intelligat nequeactio intellectus agentis vt intelligat ſubſtantiasſeparatas uel vt faciat intellecta in actu. ¶ Amplius ſecundum poſitionem predictam intellectus agens non ponitur continuari nobiſcum utforma niſi per hoc qd̓ eſt forma ſpeculatiuorumintellectorum: quorum etiam ponitur forma:per hoc ꝙ eadem actio eſt intellectus agentis etillorum intellectorum .ſ. facere intellecta in actu.