Queſtio vij. et viij.De ꝟtutibus in cōmuni
ſed diuerſimode. fides em̄ perficit intellectum ſpeculatiuū ẜm ꝙ imperatur ei a voluntate. quod ex actupꝫ. hō em̄ hn̄s fidē eoꝝ q̄ ſtꝭ ſupͣ rōnē hūanā nō aſſentit his ꝑ ītellectū. niſi qꝛ vult. ſic̄ Aug. d̓t ꝙ credere n̄p̄t hō niſi volēs. ⁊ ita ſil̓r erit fides in ītellectu ſpeculatiuo ẜm ꝙ ſubiacet īperio volūtatis. ſicut tꝑantiaeſt in ꝯcupiſcibili ẜm ꝙ ſubiacet īperio rōis. Un̄ volūtas īperat ītellectui credēdo. nō ſolū qͣꝫtū ad actuꝫexequēdū. ſꝫ qͣꝫtū ad determīatōem obiecti. qꝛ ex īperio volūtatis in determīatū creditū intellectꝰ aſſentitſicut ⁊ in determinatū mediū a rōne ꝯcupiſcibil̓ ꝑ tēperātiā tēdit Prudētia ꝟo ē in ītellectu practico ſiuepractica rōne. vt dictū ē. nō qͥdē ita ꝙ ex volūtate determinet̉ obiectū prudētie ſꝫ ſolus finis. obiectū aūtip̄a ꝑqͥrit ⁊ vias pͦ qͣs hͦ bonū ⁊ ꝑficiat̉ ⁊ ꝯẜuet̉. Sicergo pꝫ ꝙ habitꝰ in intellectu exn̄tes diuerſimode ſehn̄t ad volūtatē. nā qͥdā in nullo a volūtate depēdētniſi qͣꝫtū ad eoꝝ vſuꝫ. ⁊ hͦ qͥdē ꝑ accūs. tn̄ vſus hmōihabituū al̓r a volūtate depēdet. ⁊ al̓r ab habitibꝰ p̄dictis. ſicut ſtꝭ ſcīa. ſapīa. ⁊ ars. nō em̄ ꝑ hos habit̉hō ad hͦ ꝑficit̉ vt hō eis bn̄ velit vti. ſꝫ ſolū vt ad hͦſit potes. alius ꝟo habitꝰ intellectꝰ depēdet a voluntate ſicꝭ a quā accipit pͥncipiū ſuū. nā finis in oꝑatiuis pͥncipiū ē. ⁊ ſic ſe hꝫ prudētia. aliqͥs ꝟo habitusetiā determīationē obiecti a volūtate accipit. ſicut eſtin fide. Et licꝫ oēs aliqͦ mō pn̄t dici v̓tutes. tn̄ ꝑfectiet magis ꝓprie hi duo vltimi hn̄t rōem v̓tutis. licetex hͦ nō ſeꝗt̉ ꝙ ſtꝭ nobiliores habitꝰ aut ꝑfectiores¶ Ad pͥmū gͦ dd̓m. ꝙ habitꝰ intellectꝰ ſpeculatiuiordinat̉ ad actu ꝓpriū quē ꝑfectū reddit qͥ ē veri ꝯſideratio. nō āt ordinat̉ ſicut in finē in alique exteriorēactū. ſꝫ finē hꝫ in ſuo actu ꝓprio. Intellectꝰ āt practicus ordinat̉ ſicut in finē in aliū exteriorē actū. nō em̄cōſideratio de agēdis vel faciendis ꝑtinet ad intellectū practicū niſi ꝓpter agere vel facere. ⁊ ſic habitꝰ intellectus ſpeculatiui reddit actū ſuū nobiliori mō bonū qͣꝫ habitus intellectꝰ practici. qꝛ ille vt fineꝫ. h̓ vtad fine. licꝫ habitus ītellectꝰ practici ex eo ꝙ ordinatad bonū ſub rōne boni ꝓut ꝓponit volūtati magisAd ⁊ ꝓprie habeat rōem v̓tutis. ¶ Ad. ij. dd̓m. ꝙ hō nō d̓rbonus ſimpl̓r ex eo ꝙ ē in ꝑte bonꝰ. ſꝫ ex eo ꝙ eſt ẜmtotū bonꝰ. qd̓ qͥdē ꝯtingit ꝑ bonitate volūtatis. naꝫvolūtas īperat actꝰ oīm potētiaꝝ hūanaꝝ. qd̓ ꝓuenitex hͦ ꝙ qͥlibet actꝰ eſt bonū ſue pone. vn̄ ſolꝰ ille d̓r eēbonus hō ſimpl̓r qͥ hꝫ bonā volūtatē. Ille āt qͥ habetbonitate ẜm aliqua ponam nō p̄ſuppoſita bona volūtate d̓r bonus ẜm qͥd. ſicut ꝙ hꝫ bonū viſuꝫ ⁊ auditū. aut ē bene vidēs ⁊ audiēs. Et ſic ptꝫ ꝙ ex eo ꝙ hꝫhō ſcīam nō d̓r ſimpl̓r bonus. ſꝫ bonus ẜm ītellectuvel bene intelligēs. ⁊ ſil̓r ē de arte ⁊ de alijs hmōi habiId z tibꝰ. ¶ Ad. iij. dd̓m. ꝙ ſcīa diuidit̉ ꝯtra moralē ꝟtutēet tn̄ ipſa ē virtꝰ intellectualis. vel etiā diuidit̉ ꝯͣ ꝟtuteꝫ ꝓprijſſime dictā. ſic em̄ ipſa non ē virtus. vt ſupͣdictum ē. ¶ Ad. iiij. dd̓m. ꝙ intellectus ſpeculatiuusnon ordinat̉ ad aliquid extra ſe. ordinat̉ aūt ad pro-
prium actum ſicut ad finem. felicitas aūt ſcꝫ cōtem1platiua in eius actu conſiſtit. vnde virtutes ſpeculatiui intellectus ſunt ꝓpinquiores felicitati vltime permodū ſimilitudinis qͣꝫ habitus practici intellectus.licet habitus intellectus practici fortaſſe ſint ꝓpinoores ꝑ modū p̄parationis vel ꝑ modū meriti. ¶ Adv. dicendū. ꝙ ꝑ actum ſcientie aut alicuius talis habitus poteſt homo mereri ẜm ꝙ imperat̉ a voluntate ſine qua nullū eſt meritū. tamē ſciētia non ad hͦ ꝑficit intellectum. vt dictum eſt. nō em̄ ex eo ꝙ homohabet ſcientiā efficitur bene volens ꝯſiderare. ſed ſolūmodo bene potens. ⁊ ideo mala voluntas nō opponitur ſcientie vel arti. ſicut prudentie vel fidei auttꝑantie Et inde ē qd̓ ph̓us dicit ꝙ ille qui peccat voluntarie in agibilibꝰ eſt minus prudens. licet ecōtrario ſit in ſcientia ⁊ in arte. Nā grāmaticus qͥ inuolūtarie ſoleociſmū facit minꝰ apparet ſciēs gramaticā¶ Utꝝ virtutes inſint nobis a natura.Ctauo querit̉. vtruꝫvirtutes inſint nobis a natura. Et videt̉ īꝙ ſic. Dicit em̄ Dam̄. in. iij. li. Naturales ſunt virtutes ⁊ natural̓r ⁊ eqͣliter inſunt om̄ibꝰ. ¶ Pͣ. Suꝑ il 2lud Math̓. iiij. ca. Circūibat ieſus ⁊c̄. d̓t glo. docensnaturales iuſticias caſtitatem. ſcilꝫ et humilitatē. etſil̓ia q̄ natural̓r habet homo. ¶ Pͣ. Roma. pͥmo d̓r. 3ꝙ hoīes nō habentes legē natural̓r ea q̄ legis ſunt faciunt. ſed lex p̄cipit actu v̓tutis. gͦ actū ꝟ̓tutis naturaliter hō facit. ⁊ ita videt̉ ꝙ virtus ſit a natura. ¶ Pͣ. 4Anthoniꝰ d̓t in ſermone ad monachos. ſi naturā voluntas mutauerit ꝑuerſitas ē. ꝯditio ſeruet̉ ⁊ ꝟtus ēet in eodē ſermone d̓r ꝙ ſufficit hōi naturalis ornatꝰhͦ āt nō eēt ſi v̓tutes nō eſſent naturales. gͦ ꝟtutes ſtꝭnaturales. ¶ Pͣ. Tullius d̓t ꝙ celſitudo animi ē nobis a natura. ſꝫ hͦ videt̉ ad magnanimitatē ꝑtinere. gͦmagnanimitas ē nob̓ a natura. ⁊ eadē rōne alie ꝟtutes. ¶ Pͣ. Ad faciēdū opꝰ v̓tutis nō reqͥrit̉ niſi poſſebonū ⁊ velle ⁊ noſſe. ſꝫ notio boni ineſt nobis a natura. vt d̓t Aug. in. ij. li. de li. ar. Uelle etiā bonuꝫ ineſthōi a natura. vt idē d̓t ſuꝑ Gen̄. ad lrām. Poſſe etiābonū ineſt hōi natural̓r cū volūtas ſit dn̄a ſui actusergo ad opus ꝟtutis ſufficit natura. virtꝰ igit̉ ē hōinatural̓ qͣꝫtū ad ſui īchoatōem ¶ Sꝫ dice. ꝙ ꝟtus ēhōi natural̓ qͣꝫtū ad ſui īchoatōem. ſꝫ ꝑfectio v̓tutisnō ē a natura. ¶ Sꝫ ꝯͣ ē qd̓ Dam̄. d̓t in. ij. li. manen.tes in eo qd̓ ẜm naturā in ꝟ̓tute ſumꝰ. declinantes ātab eo qd̓ ē ẜm naturā ex ꝟtute ad id qd̓ ē p̄ter naturadeuenimꝰ ⁊ in malicia ſumꝰ. Ex qͦ pꝫ ꝙ ẜm natura ineſt a malicia declinare. ſꝫ hͦ ē ꝑfecte v̓tutis. gͦ etiā ꝑfe gctio ꝟtutis ē a natura. ¶ S. Uirtꝰ cū ſit forma eſt qd̓dā ſimplex ⁊ ꝑtibꝰ carēs. ſi igit̉ ẜm aliqͥd ſui ē a natura. videt̉ ꝙ total̓r ſit a natura. ¶ G. hō dignior ē et ꝑfectior alijs creaturis irrōnalibꝰ. ſꝫ alie creature ſufficienter hnt a natura ea q̄ ꝑtinēt ad ſuā ꝑfectionē. cum
Ad3
Ad 4
Ad j
Ad 5.