Druckschrift 
Quaestiones disputate de potentia dei, de malo, de unione verbi, de spiritualibus creaturis, de anima, de virtutibus
Entstehung
Seite
CXXXIIIv
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio xv.De anima

ph̓us pͥmo de anima. intelligere vel eſt phātaſia. velnō eſt ſine phātaſia. phātaſia aūt non eſt ſine corporeergo nec intelligere. anima ergo ſeꝑata nō intelligit4 G. Ph̓us d̓t. iij. de aīa ꝙ ita ſehꝫ intellectꝰ ad phātaſmata ſicut viſus ad colores. ſed viſus nō p̄t videre ſine coloribꝰ. gͦ nec intellectꝰ intelligit ſine phātaſmatibꝰ. gͦ neqꝫ ſine corpore Pͣ. Ph̓us d̓t. i. de aīa. ꝙintelligere corrūpit̉ interiꝰ qͦdā corrupto. ſcꝫ vl̓ corde vel calore naturali. qd̓ qͥdeꝫ corrūpit̉ aīa a corporeſeꝑata. gͦ intelligere nō p̄t. Sed di. ꝙ anima a corpore ſeꝑata intelligit qͥdē. nō aūt iſto mō quo nūc inσ telligit a phātaſmatibꝰ abſtrahēdo. Sed ꝯtra. forma vnit̉ materie nō ꝓpter materiā ſed ꝓpter formaꝫnā forma eſt finis ⁊ ꝑfectio materie. vnit̉ autē formamaterie ꝓpter ꝯplementū ſue oꝑatōis. vn̄ talē materiā forma reqͥrit ꝑ quā oꝑatio forme ꝯpleri poſſꝫ. ſicut forma ſerre reqͥrit materiā ferreā ad ꝑficiēdū opſecādi. anima aūt eſt forma corꝑis. vnit gͦ tali corpori ad ꝯplementū ſue oꝑatiōis. ꝓpria aūt eiꝰ oꝑatioeſt intelligere. gͦ ſi p̄t ſine corꝑe intelligere fruſtra cor7 pori vniret̉. Pͣ. Si anima ſeꝑata intelligere p̄t nobiliꝰ ſine corꝑe intelligit qͣꝫ corꝑi vnita. nobiliori em̄mo intelligūt q̄ phātaſmatibꝰ nō indigēt ad intelligendū. ſcꝫ ſub̓e ſeparate qͣꝫ nos qͥ ꝑ phātaſmata intelligimus. bonū aūt aīe eſt ī intelligēdo. nā ꝑfectiocuiuſlibet ſub̓e eſt ꝓpria oꝑatio eius. gͦ ſi anima ſinecorꝑe intelligere p̄t p̄ter phātaſmata. ncc̄ariū nō eſſꝫg ei corꝑi vniri. ⁊ ſic nō eſſet ei naturale. Pͣ. Potētiediuerſificātur penes obiecta. ſꝫ anime intellectiue ſtꝭobiecta phātaſ mata. vt d̓r. iij. de aīa. gͦ ſi ſine phātaſmatibꝰ intelligit ſeꝑata a corꝑe. oꝑtꝫ ꝙ habeat aliaspotētias. qd̓ eſt impoſſibile. cū potētie ſint naturalesaīe. ⁊ inſeparabiliter ei inhereāt. Pͣ. Si aīa ſeꝑataintelligit optet ꝙ ꝑ aliqua potentia intelligat. potentie aūt intellectiue in aīa ſunt niſi due. ſcꝫ intellectusagens ⁊ poſſibilis. ꝑ neutrū aūt hoꝝ p̄t anima ſeꝑarata intelligere vt videt̉. nā oꝑatio vtriuſqꝫ intellectus reqͥrit phātaſmata. intellectꝰ em̄ agens facit phātaſmata eſſe intelligibilia actu. intellectus aut poſſibilis recipit ſpēs intelligibiles a phantaſmatibꝰ abſtractas. videt̉ gͦ ꝙ nullo mō anima ſeꝑata intelligere poſſet. Pͣ. Uniꝰ rei eſt vna ꝓpria oꝑatio. ⁊ vniꝰꝑfectibilis vna eſt ꝑfectio. ſi gͦ oꝑatio anime ſit intelligere accipiendo a phātaſmatibꝰ. videt̉ ꝙ nō poſſiteſſe hmōi oꝑatio intelligere p̄ter phātaſmata. ⁊ ita ſeij parata a corꝑe nō intelliget. Pͣ. Si anima ſeꝑataintelligit. oꝑtꝫ ꝙ aliquo intelligat. qꝛ intelligere eſt ꝑſil̓itudinē rei intellecte in intelligēte. nō p̄t aūt dici oaīa ſeꝑata intelligat ꝑ ſuā eſſentiā. hoc em̄ ſolius deieſt. huiꝰ em̄ eēntia qꝛ infinita eſt omniū in ſe ꝑfectionē p̄habens. ſil̓itudo eſt omniū rerū. ſil̓r etiā neqꝫ pereſſentiā rei intellecte. qꝛ ſic intelligeret ſoluꝫ illa q̄ pereſſentiā ſuā ſunt in aīa. neqꝫ etiaꝫ ꝑ aliqͣs ſpēs. vt videtur intelligere p̄t niſi per ſpēs innatas ſiue creatas.hoc em̄ videt̉ redire in opinionē Platōnis qͥ poſuit

om̄es ſciētias eē natural̓r inditas. Pͣ. Hmōi ſpēs 12vident̉ fruſtra eſſe aīe innate. cū ꝑ eas intelligere nonpoſſit dū eſt in corꝑe. ſpēs aūt intelligibiles ad nihilordinari vident̉ niſi vt ꝑ eas intelligat̉ Sed dice.ꝙ aīa qͣꝫtum eſt de ſe p̄t intelligere ꝑ ſpēs innatas. ſedimpedit̉ a corꝑe ne ꝑ eas intelligere poſſit. Sꝫ cō­ 13tra. qͣꝫto aliqͥd ꝑfectius eſt in ſua natura tāto ꝑfectiꝰeſt in operando. ſed aīa vnita corꝑi eſt ꝑfectior in ſuanatura qͣꝫ q̄ ē a corꝑe ſeꝑata. ſicut q̄libet pars in ſuototo exiſtēs ꝑfectior eſt. ſi gͦ ſeꝑata a corꝑe ꝑ ſpēs innatas intelligere p̄t. multo magis corꝑi vnita p̄t intelligere ꝑ eaſdē. Pͣ. Nihil naturaliū alicuiꝰ rei to­ 14taliter impedit̉ ꝑ id qd̓ ad naturā ꝑtinet. ad naturaꝫaūt aīe ꝑtinet vt corꝑi vniat̉. cū ſit corꝑis forma. gͦ ſiſpēs intelligibiles ſunt natural̓r indite aīe. nō impedient̉ ꝑ vnionē corꝑis qͥn ꝑ eas ītelligere poſſet. cuiꝰꝯtrariū exꝑimur. Neqꝫ etiā p̄t dici vt videt̉ ꝙ aīa ſeparata intelligat ꝑ ſpes pͥus acqͥſitas in corꝑe. multeem̄ aīe hūane remanebunt a corꝑibꝰ ſeꝑate q̄ nullasſpēs intelligibiles acqͥſierūt. ſicut pꝫ in aīabꝰ pueroꝝet maxime eoꝝ qͥ in maternis vteris defuncti ſtꝭ. ſi igitur aīe ſeꝑate nō poſſent intelligere niſi ꝑ ſpēs pͥus acceptas. ſeq̄ret̉ ꝙ nō oēs aīe ſeꝑate intelligerēt. Pͣ. ſi isaīa ſeꝑata nō intelligeret niſi ꝑ ſpēs pͥus acqͥſitas. ſeqͥvidet̉ ꝙ nō intelligat niſi ea q̄ pͥus intellexit dū fuerit corꝑi vnita. hͦ aūt nō videt̉ veꝝ. intelligit em̄ multa de penis ⁊ de pͥmijs q̄ nūc nō intellexit. nō gͦ aīa ſeparata intelliget tm̄ ꝑ ſpēs pͥus acqͥſitas. Pͣ. Intel­ 16lectus efficit̉ in actu ꝑ ſpēm intelligibilē in eo exiſtentem. ſed intellectꝰ in actu exiſtēs actū intelligit. gͦ ſi intellectꝰ in actu intelligit oīa illa quoꝝ ſpēs intelligibiles ſtꝭ actu in ipſo. videt̉ ꝙ ſpes intelligibiles nōꝯſeruent̉ in intellectu poſtqͣꝫ deſinit actu intelligere. ⁊ita nō remanēt in aīa poſt ſeꝑatōem vt ꝑ eas intelligere poſſet. Pͣ. Habitꝰ acqͣſiti ſil̓es actus redduntiſtis actibꝰ ex quibꝰ acquirūtur. vt pꝫ ꝑ ph̓m. ij. eth̓.edificādo em̄ fit hō edificator. ⁊ iterū edificator factꝰp̄t edificare. ſꝫ ſpes intelligibiles acqͥrunt̉ intellectuiꝑ hoc ꝙ intellectꝰ ꝯuertit̉ ad phātaſmata. gͦ nūqͣꝫ pereas p̄t intelligere niſi ꝯuertendo ſe ad phantaſmata.ſeꝑata gͦ a corꝑe ꝑ ſpes acqͥſitas intelligere nō p̄t vtvidet̉. Neqꝫ etiā dici poſſet ꝙ intelligat ꝑ ſpēs acqͥſitas ab aliqͣ inferiori ſub̓a. qꝛ vnūqd̓qꝫ receptiuuꝫ hꝫꝓpriū agens a quo natū eſt reciꝑe. intellectus humanus natus eſt reciꝑe a ſenſibilibꝰ. non gͦ recipit a ſub gſtātijs ſuꝑioribꝰ. Gͣ. Ad ea q̄ nata ſunt cauſari peragētia inferiora nō ſufficit ſola actio ſuꝑioris agētisſicut aīalia q̄ nata ſunt generari ex ſemine nō inueniunt̉ generata ex actōe ſolis tm̄. ſed aīa humana nataeſt reciꝑe ſpēs a ſenſibilibꝰ. nō gͦ ſufficit ad hͦ ꝙ acquirat intelligibiles ſpēs ſolū influxus ſub̓aꝝ ſuperiorū Pͣ. Agens debet eſſe ꝓportionatū patiēti ⁊ influesrecipiēti. ſed intelligētia ſub̓aꝝ ſuꝑioꝝ nō eſt ꝓportionata intellectui hūano. cū habeāt ſcīam magis vniuerſalem ⁊ incōprehēſibilē nobis. nō ergo aīa ſeꝑa-