Druckschrift 
Epitomata seu reparationes totius philosophiae naturalis Aristotelis
Einzelbild herunterladen
 

Separationescuiuſmodi eſt lumē ſolis vel candele. Aliud eſt lumen intrinſecū ⁊ corporibus imbibitū non qͥbuſcūqꝫ ſed mixtis tm̄ ⁊ hoc diuerſimode ẜm ꝙ aliter⁊ aliter dn̄atur in eis elemētū ignis Tunc dicūt ꝙ lumē imbibitū ē de ſubſtantia coloris ⁊ formalis hypoſtaſis eius. ita ꝙ ſine lumīe color nō eſt co-lor. nec color ē viſibilis ſꝫ ſine lumīe extrinſece color eſt ⁊ eſt viſibilis. Et ſicdicunt ꝙ color ꝯſtituit̉ tanqͣꝫ qualitas ſecūda ex cōmixtione diaphoneita-tis aeris ⁊ aque ⁊ opacitatis terre ⁊ luciditatis ignis. Sed hec opinio nōvidetur ſufficiens Alberto cui videt̉ incōueniens colorem eſſe in actu finelumine extrinſeco Unde lꝫ noctilucentia videri poſſunt lumīe imbibito. tn̄vt colorata ſunt ſine lumine extrinſeco videri nō poſſunt. Tum primo. qͥaluciditas ignis in eis nō illumīat neqꝫ lucet. qͥa in eis nō eſt ignis in mate-ria aliena in qua lucet. nec ip̄a eſt ſufficiens ad illuminandū. gͦ neceſſario requirit̉ lumen extrinſecū quod eſt formalis hypoſtaſis coloris. vn̄ qn̄ videntur per lumen intrinſecū tunc nō vident̉ vt colorata ſed vt lucida vt tactūfuit. Preterea oſtendit̉ tali experimento. nam ſtans in tenebris p̄t viderealiquod viſibile illumīatū. ſed viſibile in tenebris exn̄s a vidente in loco lucido exiſtente videri non poteſt. gͦ lumen requirit̉ etiā ꝓpter colores. Aliudexperimentum eſt de ſpeculo quia viſibile exiſtens in loco lucido depingit̉imaginem ſuam in ſpeculo. Nec ſufficit dicere ſicut quidam ad hoc rn̄dētꝙ ibi vna pars medij illumīata eſt. qͥa ſi mediū eſſet totaliter illuminatumet nō viſibile. tūc ip̄m adhuc videri non poſſet. Dicit ergo venerabilisdn̄s Albertus aliter Auicēnā ſequēs ꝙ color nō eſt viſibilis ſine lumīe extrinſeco. qͥa color nō eſt formaliter color niſi ꝑ lumē extrinſecū. vn̄ lumen eſtformalis hypoſtaſis coloris in ſignū cuiꝰ qn̄ corꝑa ſpoliant̉ lumīe non ſeruant amplius colorē niſi ſolū qͦ ad materiale eius ⁊ ẜm ꝙ diuerſimode lumīe pͥuāt̉ diuerſimode manet color Et notādū ꝙ ī hͦ ſolū hn̄t iſte opiniōesrepugnantiā ⁊ ꝯtrarietatē qͥa doctor ſanctꝰ videt̉ dicere lume eſſe imbibitūDe ſub̓a coloris ⁊ nō requiri lumē extrinſecū ad hoc. Sꝫ dn̄s Albertus di-cit ꝙ lumen extrinſecū eſt de ſub̓a coloris. īmo ip̄is coloribꝰ diuerſimode ꝑ-ticipatum. Et ꝯueniunt he opiniones in hoc ꝙ nulla iſtaꝝ opinionū poniexolorem ſine lumine poſſe videri.Lumē nō reqͥritur ꝓpter mediū. Probat̉ qͥa hō exn̄s in tenebris p̄tI videre lumē a longe ſed vna candela nō p̄t totū aerē illumīare etmediū. Sol̓o vna candela illumīat aerē ⁊ mediū. qͥa lumē eiꝰ eſt valdediffuſiuū. lꝫ ꝓpter ſui paruitatē a longe ita notabiliter non ꝑcipiat̉ ſicut prope candelam.Color eſt ꝑ ſe viſibilis vt dicit ph̓s in textu. gͦ nō reqͥritur lumen¶ꝓpter colores ſed ſolū ꝓpter mediū. Sol̓o neganda eſt ꝯn̄a. quiacolor non eſt color ſine lumine. ex quo lumen eſt eius formalis hypoſtaſis.Horma non recedit ab eo cuiꝰ eſt forma. ſed lumen recedit a colo ribus vt patet in nocte. gͦ lumen non eſt actus ſeu de ſub̓a colorisSolutio ad maiorē ꝙ forma nō recedit ab eo cuiꝰ ē forma re ſalua ma-nente. ⁊ ergo etiam dicimus ꝙ recedente lumine color non manet niſi in potentia perſpicia ⁊ ſic concedimꝰ ꝙ corpora nō ſunt in nocte colorata actua