Octaui libri phyſicorūmouens iuſtrumentale eſt illud qd̓ nō habet motū niſi moueatur aliūde ſcꝫa mouente principali ſed ſolū primū mouens non habet virtutem mouendiab alio ſed a ſeipſo ablato. gͦ pͥmo mouente omne mouens habet motumab alio. ⁊ quia inſtrumētū nō mouet niſi ꝟtute pͥncipalis agetis. gͦ ſi nō eſtpͥmū qd̓ mouet illa inſtrumēta nullus erit motus.Quotuplex eſt pͥmum mouens Sol̓o Alberti duplexQVIvnū in genere ⁊ aliud extra genꝰ. Primū in genere eſt illud qd̓ ſe ip̄m mouet. Aliud ē pͥmū mouēs ſimpl̓r ⁊ extra genꝰ qd̓ eſt oīnoīmotū ⁊ de illo poſterius inquiret̉. De pͥmo mouēte in gn̄e nūc ē q̄ſtio ⁊ tale ē mouēs ſeip̄m qͥa al̓s iret̉ in infinitū. Et hoc manifeſtū ē in oī ordine mouentiū. Si em̄ baculus mouet ⁊ baculus mouet̉ a manu. tūc manꝰ mouetbaculū ſi aūt manū mouet aliqͥd aliud tūc hoc iterū ē aliqͥd aliud mouēs ⁊cū illud qd̓ mouet̉ ab alio moueatur ab aliqͦ tūc ſꝑ ncc̄e eſt ꝙ aliqͥd ſit priuseo qd̓ ab alio mouet̉ donec deueniatur ad illud qd̓ mouet ſeip̄m lꝫ em̄ talemoueatur qͥa tn̄ nō mouetur ab alio diſtincto ab eo ẜm eſſe ſine loco ⁊ ſub-iecto. ſeqͥtur neceſſario ꝙ ip̄m moueat ſeip̄m. Et ſic ex iſta rōne habet̉ ꝙ ē deuenire ad mouēs pͥmū qd̓ ſeip̄m mouet.Quartū capitulū¶ Quid ph̓s facit in qͣrto capl̓o Sol̓o ꝓbat ꝙ nō eſt neQVcedſe ome mouēs moueri ad hoc ꝙ moueat. Quia ſi dicataduerſarius veritatis ſicut plato ꝙ nullū moues p̄t mouere niſi moueatur.tūc q̄ritur vtꝝ neceſſe ſit om̄e mouens moueri. ⁊ maxime pͥmū eſſentialite:per ſe ⁊ neceſſario vel ꝑ accn̄s tm̄ ſiue ꝯtingenter. ſꝫ vtrūqꝫ illoꝝ ē impoſſi-bile. igit̉ nō eſt neceſſe pͥmū mouens moueri. Scd̓m ſcꝫ ꝙ pͥmus motor nōmouetur neceſſario ꝑ accn̄s ꝓbat duabꝰ rōnibꝰ ⁊ vna autoritate. Primaeſt ſi pͥmū mouens ſiue primꝰ motor moueret̉ ꝑ accn̄s tūc ꝯtingeret aliqn̄nihil moueri hoc ē ꝯtingeret nō eē motū. ſꝫ hoc ē incōueniēs Sequela ꝓbat̉qͥa ex quo pͥmꝰ motor mouet̉ ꝯtīgēter poſſibile ē ꝙ n̄ moueat̉ et ſi nō mouet̉tūc ſeqͥt̉ ꝙ n̄ mouꝫ iuxta hypoteſim aduerſarij qꝛ d̓t ꝙ nullū mouēs p̄t mouere niſi moueatur. ⁊ ſi ip̄m nō moueat ſeqͥtur bn̄ ꝙ nullū altero moues mouet qͥa in eſſentialiter ſubordinatis pͥmo nō mouēte nullū ſecūdoꝝ mouet.et ſi nullū mouens mouet tūc etiā nihil mouetur qd̓ eſt ꝯtra determīatōemprius factā ¶. Secūda rō ē iſta ꝯt ingit inuenire aliqͥd qd̓ ē motū tm̄ itaꝙ nullū hꝫ pͥncipiū actiuū ad motū ⁊ ꝯtingit etiā inuenire id ꝙ ē mediū ho-rū cōpoſitū ex vtroqꝫ ꝙ eſt mouens ⁊ motū qd̓ mouetur ab aliquo extrinſeeo ſibi ⁊ nō a ſeipſo. gͦ rōnabile eſt ꝙ ſit terciū membruꝫ ſcꝫ quo aliquid ſitita mouens ꝙ etiā ſit oīno īmobile ſicut videmus in cōpoſitōne mixtoꝝqͥa in cōpoſitōne hydromellis nō inuenimus aquā ꝑ ſe exiſtere et mel ⁊ tn̄ſicut ibi aqua ⁊ mel cōmiſcētur ita alicubi reperit̉ mel ſine aqua ita alicubiaqua ſine melle. gͦ multo magis hoc eſt in ꝓpoſito cū id qd̓ mouetur inſtrumentaliter diuiſum ſit ẜm rōnem tam ab eo qd̓ mouet primū.Quot ſunt in ordine oīs motus Sol̓o ph̓i vt iam paQVLICruit tria. Unū eſt qd̓ tm̄ mouet̉. ſcd̓m qd̓ eſt tm̄ mouenset terciū inſtrumentaliter fit motus ⁊ hoc mouet ⁊ mouetur. Et iſtud ſatꝭ