Druckschrift 
Epitomata seu reparationes totius philosophiae naturalis Aristotelis
Einzelbild herunterladen
 

hebarationeseſt mediū conſequendi finem illū qui eſt ſanitas ⁊ ideo cū ieiunamus ꝓpterſanitatē tanqͣꝫ ꝓpter finē vltimū tūc dicimus ꝙ ieiunamus ꝓpter macie qͥaterminꝰ ieiunij eſt macies ⁊ in ipſo intendimꝰ vt cōſumant̉ humores pu-treſcentes quibus cōſumptis ſanamur. ⁊ ſic etiā purgatōnes ſunt mediain ſanitate ⁊ ſil̓r organa ſiue īſtrumēta medic inalia vt cliſtere ⁊ ſil̓ia ſtꝭ finesreſpectu p̄cedentiū ⁊ media reſpectu finis vltimi.F Quotupliciter cōtingit loqui de cauſis intermedijsQIVII Solutio dupliciter. Uno mō qͣtū ad poteſtatē cau-ſandi. ⁊ ſic reducunt̉ ad pͥmā cauſam. qꝛ cauſe intermedie qͣꝫtū ad virtuteꝫagendi dependēt a pͥma cauſa. Alio mō qͣꝫtum ad ordinē ⁊ modū cauſan-di. ⁊ ſic reducunt̉ ad finē. quia ordo in his que ſunt ad fine ſumit̉ ex fine. finis em̄ eſt rō eorum que ſunt ad finem.Quot ſunt ꝓprietates cauſaꝝ Solutio tres. PrimaQVILLent. ꝙ vnius effectus poſſunt eſſe plures cauſe. vt es eſtcauſa ſtatue materialis ⁊ cauſa efficiēs eius eſt ars factiua eiꝰ ⁊ cauſa for-malis eiꝰ eſt figura et finalis eiꝰ rep̄ſentatio vnius vel alterius idoli cui ſi-milis eſt ſtatua. Secūda eſt ꝙ cauſe ſunt ſibi inuicē cauſe. vt laborare ē cauſa boni habitus ſcꝫ ſanitatis ⁊ bonꝰ habitus ē iterū cā laboratōnis. ſed nōtn̄ eodē genere cauſe. Tercia eſt ꝙ vna ⁊ eadē cauſa pōt eſſe oppoſitoꝝ effectuū. ſed non eodem mō vt nauta ſui pn̄tia eſt cauſa ſalutis nauis: ſed ſuiabſentia eſt cauſa periclit̓ationis nauis.Quot ſunt modi cauſandi. Solutio duodecim. EtNQVcolligunt̉ ex qͣttuor diuiſionibꝰ cauſaꝝ quaꝝ pͥma. ſecunda. et quarta ſubdiuidūtur ꝑ terciā. Prima diuiſio cauſaꝝ. alia prior ada-poſterior. Exemplū de cauſa priori efficiente vt domificator eſt cauſa priorip̄ius domus. Et artifex eſt cauſa poſterior domus. quia eſt magis remo-ta cauſa ⁊ vniuerſalior. Et in cauſis formalibus cā prior diapaſon eſt proportio dupli ⁊ cauſa poſterior numerus quia eſt cauſa vniuerſalior.cunda diuiſio eſt Cauſaꝝ alia per ſe alia per accidens. vt ſtatuarius eſt caper ſe ipſius ſtatue. ſed policletꝰ ē cā ſtatue ꝑ accn̄s. nā accidit ſtatuario ꝙvocet̉ policletus inqͣꝫtū hmōi. Policletꝰ em̄ fuit pͥmꝰ ſtatuarius. Et dicitph̓s ꝙ inter cauſas per accn̄s eſt ordo. quia quedaꝫ ſūt magis per accidēsqͣꝫ alie. vt albedo in domificatore eſt magis cauſa per accidēs ipſius domꝰqͣꝫ muſica. qꝛ muſica et domificatoria cōueniunt in vno ſubiecto ẜm ſpeciēnon aūt albedo. quia albedo poteſt pluribus ſubiectis ẜm ſpeciē cōuenire.Tercia diuiſio eſt Cauſaꝝ alia in actu alia in potentia. Cauſa in actu di-citur que ponit effectu ſuū in actu. vt domificans eſt cauſa in actu ipſius domus. ſed domificator eſt tantū cauſa in potentia. ⁊ ergo ſequit̉ domificanseſt ergo domus eſt in fieri. ſed non ſequit̉ domificator eſt ergo domus eſtin fieri. ſed ſolum ergo eſt in potentia. Et inter illas etiam eſt ordo quiaaliquis eſt in potentia remota que eſt indiſpoſita habens tm̄ habitualit̓a-tem nature ſicut puer potentialiter edificat. Eſt etiam potentia diſpofitahabens inclinatōnem ad actum ex diſpoſitione ſicut iuuenis incipiens di-ſcere artem edificandi ⁊ hic eſt habens habitum potentialiter anteqͣꝫ edifi-cat ⁊ ẜm actionem edificandi erit in actu