Tōpicoꝝ
differentia. ſicut ſi nō eſt greſſibile tanqͣꝫ drā hoīs nō eritbomo. Simpl̓r igitur ſiue vl̓r dd̓ꝫ ē ꝙ ẜm q̄cūqꝫ aliquidalterat̉ nihil hoꝝ eſt drā eꝰ qd̓ tāqꝫ ſb̓cm̄ alterat̉. Om̄iaeī q̄ hmōi ſtꝭ ꝙ ẜꝫ ea alterāt̉ ſb̓cā bn̄ hn̄tia ea ẜꝫ motūeſt forma ſꝑ plꝰfcā abijciūt a ſb̓na ſb̓cā. ⁊ hn̄t ꝯͣrium qd̓nō facit dra q̄ ē actꝰ purꝰ ⁊ ſimpl̓x. ꝓpt̓ qd̓ ſi definiēs ꝑ genus ⁊ drām aliquā hmōi paſſionē aſſignauit ꝓ drā / peccauit. ſimpl̓r eī nulla alterāt̉ ẜꝫ drās q̄ ſtꝭ ſb̓ſtantieCirca textum eſt dubiumQuare. p. nō docet īterimere definitōeꝫ reſpiciēdo ad tēpus ſicꝭ ad locū Soº Alberti om̄es tales q̄ſtiōes ī hacmateria q̄ eſt ex ꝓbabilibꝰ ſtꝭ friuole. p̄t tn̄ dici ꝙ locꝰ magis ꝯueīt cū dr̄a qͣꝫ tēpꝰ. qꝛ locꝰ eſt ꝯtentiuꝰ ⁊ ſaluatiuꝰ ſicdrā. tēpꝰ ꝟo eſt magicā corruptionis ꝑ motū qͥ facit diſtare a pͥncipio id qd̓ mouet̉ ⁊ iō magꝭ aſpiciendo ad locum qͣꝫ ad tempus ponitur conſideratioT ſi alicuiꝰ eoꝝ q̄ ſunt adaliquid nonad aliud qͥdem differentias aſſignauitNā eoꝝ q̄ ſunt ad aliqͥd ⁊ drn̄e ad aliqͥd. vt indiſciplina. ſpeculatīa eī ⁊ actīa ⁊ poetica d̓rvnūqd̓qꝫ āt hoꝝ adaliqͥd ſignificat. ſpeculatiua em̄ alicꝰ. ⁊ actīa alicꝰ. ⁊ poetica alicuiusIſte eſt tertiꝰ tractatꝰ in quo. p. docꝫ deſtruere definitōnem reſpiciēdo ad ꝑtes totoꝝ vl̓iū. Et hꝫ iſte tractatusquīqꝫ ꝑtes ſiue capitula. In pͥma ꝑte poīt pͥmā hāc ꝯſideratōeꝫ. Si ſpecies definita eſt de gn̄e adaliqͥd. ⁊ aſſigͣˡꝓdrā nō ſit ī genere adaliqͥd. definitio eſt interimenda.Quia eoꝝ q̄ ſunt adaliquid differentie ſunt adaliquid⁊ huius eſt exemplum in diſciplina q̄ eſt adaliquid. cuidifferentie ſunt ſpeculatiua actiua ⁊ poetica. ⁊ he ſunt adaliquid. quia ſpeculatīa eſt alicꝰ ſpeculatiua ad finem veriActiua vero vt dicit ph̓s cꝰ habitꝰ eſt prudentia eſt alicad finē boni Poetica (q̄ oꝑatīa eſt ad finē oꝑis ē) ꝙ eſtactꝰ liberal̓. ad quē mirabilia fingendo inducūt poete. vt ēpaleſtra exercitamētū bellum ꝓ re publica ⁊ hmōiCōſiderādū āt ⁊ ſi ad qd̓ natū eſt ſinguluꝫeoꝝ q̄ ſunt ad aliquid definiēs aſſigͣuit. Naꝫqͥbuſdā quid̓ ad qd̓ natū eſt ſingulū eorum q̄ſunt adaliqͥd ſolū eſt vti. Ad aliud aūt nihil.vt viſu ad vidēdū. Quibuſdā aūt ⁊ aliud aliquid. vt ſubtelare quo hauriet aliquis. attūſi qͥs definiuit ſubtelare inſtrumētū ad hauriendū peccauit. Nō em̄ ad hͦ natū eſt. Definitio eī ad qd̓ natum eſt ad qd̓ vtet̉ prudēs⁊ circa ſingulū ꝓpria diſciplīaHec eſt ſcd̓a ꝑs iſtiꝰ capituli in qua docet interimeredefinitionē reſpiciendo ad totā definitionē ẜm locos intrinſecos. Et ponit tres ꝯſiderationes. Prima eſt ſi definitum ſit adaliquid. ⁊ nō ponit̉ in definitioneꝫ id ad qd̓ẜm naturā vel artē natū eſt referri. definitio eſt īterimenda. Sūt em̄ aliqua qͥbꝰ nō ꝯtīgit vti ad aliud niſi ad illd̓ad qd̓ referuntur ẜm naturam. ſicut viſus ad videndumauditus ad audiendum non em̄ contingit illis vti adalia qͣꝫ ad illa ad q̄ illa natura ordinauit. Alia ſunt quibus contingit vti ad aliqd̓ aliud qͣꝫ ad illud ad qd̓ ſtꝭnata referri. vt ſubtelare qd̓ eſt inſtrumentū textoꝝ in me-
dio ꝯcauum ad modū nauicule. Oͣuis em̄ ad hoc factūſit vt tranſferat licia ⁊ fila ꝑ ſb̓textū. ꝯtingit tn̄ eo vti adhauriendū aquā vel ad aliqͥd hmōi. Si quis igit̉ definiuerit ſb̓telare īſtrumētū ad hauriendū ad qd̓ nō eſt pernaturā natū qͣꝫuis hͦ fieri poſſet ꝑ ſb̓telare peccauit Quinon definit ad hͦ ad qd̓ natū eſt. Definitio vero eſt eiꝰ qd̓adaliqͥd natū eſt. ad qd̓ ipſo vtit̉ prudēs. ⁊ ad qd̓ ipō vtitur ꝓpria diſciplīa circa ſingula ⁊ ſic textor vtit̉ ſubtelariad trāſducēdū fila ſicꝭ nauta naui ad nauigandumImpliꝰ ſi nō p̄mi aſſignauit qn̄ ꝯtīgit adplura dictum eſſe. vt prudētiā virtutem hominis aut anime. ⁊ nō rōnabil̓. pͥmi enī rationabilis prudentia virtus eſt. Nam ẜm hoc ⁊anima ⁊ homo prudens dicitur.Hic ponit ſcd̓aꝫ ꝯſideratōem dicēs ſi aliqͥd definitumdicit̉ ad plures fines vnū ꝑ ſe ⁊ alteꝝ ꝑ accn̄s. ⁊ ẜm pͥus⁊ poſterius. tūc ſi non definit̉ ad illū finē ad quē dicit̉ perpͥus definitio eſt interimēda. Exᵐ eſt vt qui definit prudētiā dicēs eā eē ꝟtutē aīe ⁊ hoīs. ⁊ nō aſſignauit eā eē ꝟtutem aīe rōnal̓. definitio eſt interimenda. qꝛ prudentia nōꝯueīt homī ꝑ ſe pͥº ⁊ ẜꝫ totū. ſꝫ ẜꝫ ꝑtē ſcꝫ aīam rationalemquia prudentia eſt in ꝑte rationali vt in ſubiecto.Amplius ſi nō ſuſceptibile eſt cuius dicitdefinita paſſio. vel diſpō. vl̓ quidlibet aliudeccauit. Nam om̄is diſpoſitio ⁊ om̄is paſſio in illo nata eſt fieri cuius eſt diſpoſitio velpaſſio. vt ſcientia ī anima. diſpoſitio exiſtēsanime. Aliqn̄ aūt peccant in talibus vt qͥcūqꝫ dicunt. qm̄ ſomnus eſt impotentia ſenſus⁊ dubitatio equalitas contrariaꝝ ratiocinationum. et dolor diſtantia naturalium ꝑtiuꝫcum vi. Nam neqꝫ ſomnus inē ſenſui. Oporteret autem ſi impotentia ſenſus eſſet Similiter autem neqꝫ dubitatio contrarijs ratiocinationibus. Neqꝫ dolor naturalibus ꝑtibus ineſt. Dolebunt em̄ inanimata ſi doloreis adeſt. Talis āt ⁊ ſanitatis definitio ſi eſtmediocritas calidoꝝ ⁊ frigidoꝝ. Neceſſe eſtem̄ ſana eſſe calida ⁊ frigida. Nam ſinguloꝝmediocritas in illis eſt quoꝝ ē mediocritas.quare ſanitas inerit eis. Ampliꝰ hoc qd̓ fitin effectiuum aut econtrario accidit ponereſic definientibꝰ. Nō em̄ ē dolor diſtātia naturaliū ſꝫ effectiuū alteꝝ alteriꝰ. Aut eī ꝓpterimpon̄aꝫ dormimꝰ. aut ꝓpt̓ ſōnū īpotētes ſumꝰ. Sil̓r āt ⁊ dubitatōis videbit̉ effectm̄ eēꝯͣriaꝝ eqͣlitas rōcīationū. Qn̄ eī ī vnaq̄qꝫ rōcinātibꝰ nobis ſil̓r vidētur oīa ẜm vtrunqꝫfieri dubitamus vtꝝ agamus.Hic poīt t̓tiā ꝯſideratōeꝫ dicēs. ſi paſſio definiat̉ ꝑ aliaſb̓ca qͣꝫ illa qͥbꝰ ieſt. d̓fiº ē īterimēda. qꝛ oīs diſpō ſiue paſſio ī illo naͣ ē fieri cꝰ ē diſpō ſiue paſſio. exᵐ ē vt ſcīa naͣ ē fieri ī aīa eo ꝙ ē exn̄s diſpō aīe. Ꝙꝛ āt paſſio definiri debetper illud ſubcm̄ in quo nata eſt fieri probat. pͦ. in tribus