Quartus liber
et corruptiuis ſil̓iter ⁊ in potētijs ⁊ vſibꝰ ⁊om̄ino ẜm quālibet ſil̓itudinē. ⁊ interimēti ⁊cōſtruēti. ꝑſpiciendū quēadmodū in gn̄atōeet corruptōe diximꝰ Nā ſi corruptm̄ diſſolutiuū ⁊ corrūpi diſſolui. ⁊ ſi gn̄atm̄ effectm̄ ⁊gn̄ari fieri. ⁊ gn̄atio factio. Sil̓r aūt in potētijs ⁊ yſibꝰ. nā ſi potētia diſpō ⁊ potēs fieridiſponi. ⁊ ſi alicuiꝰ vſus actꝰ ⁊ vti agere. ⁊ vſum eſſe egiſſeHic docet termīare ꝓblema gn̄is inſpiciēdo ad gn̄ationes ⁊ corruptōnes. dicēs ſi edificare hoc generare qd̓dā eſt oꝑari tūc ẜm locū a ꝯiugatis edificaſſe ẜm genꝰ ēoꝑatū eſſe. Et eodem mō ſi diſcere eſt remiſci vt in mennōne dicit ſocrates vt dixit plato ẜm genꝰ. tūc ſequit̉qdidiciſſe eſt recordatū eſſe ẜm genus. Et in corruptōi bſil̓iter. ſi em̄ diſſolui eſt corrūpi ẜm genꝰ. ⁊ diſſolutio ẜmgenus eſt corruptio. Et in gn̄atīs ⁊ corruptiuis eodemmō Et ſil̓r in his q̄ dicūt potētiā ſiue facultatē ad aliquid ⁊ in vſibꝰ ſiue in his q̄ dicūt vſum ẜm ꝙ vſus ē expditꝰ actus ex frequēter egiſſe ꝓueniēs. Et oīno ſiue vl̓itẜm quēlibet ſil̓itudinē ꝓportionalē acceptis ⁊ ſe īuicemcōſeqͥntibꝰ. ⁊ hec iaꝫ interimere volenti ꝓblema de gn̄eqͣꝫ ꝯſtruere volēti ſunt oīa iſta ꝯſiderāda quēadmoduꝫin corruptōe ⁊ gn̄atōe. nā ſi corruptm̄ diſſolutm̄. ⁊ corrūpi diſſolui. ⁊ ſi gn̄atm̄ effectiuū. ⁊ gn̄ari fieri ⁊ gn̄atiofactio eſt ẜm genꝰ. Sil̓r aūt ⁊ ꝯiugatis ⁊ caſibꝰ ẜm potētiam ſiue facultatē ⁊ vſum ſumpta. nā ſi potētia ſiue facultas eſt diſpoſitio ẜm ſuū genꝰ potēs fieri eſt diſpon. Etſi alicuiꝰ vſus eſt actꝰ ẜm genus. tūc vti ē agere. ⁊ vſum eēẜm genus eſt egiſſe.Si aūt priuatio ſit qd̓ oppoītū eſt ſpecieiduobꝰ modis eſt interimere. Primū quideꝫſi in aſſignato gūe oppoſitū ē. aut em̄ ſimpl̓iin nullo gn̄e eodē priuaꝰ. aut n̄ in vltīo. vt ſiviſus in vltimo gn̄e eſt in ſenſu. cecitas nōerit ſenſus Scd̓o aūt ſi ⁊ generi ⁊ ſpēi opponat̉ priuatio. nō eſt oppoſitū in oppoſitonec qd̓ aſſignatū eſt in aſſignato erit. Interimēti aūt quēadmodū dc̄m eſt vtendumHic ph̓s docet termīare ꝓblema gn̄is reſpiciēdo adpriuatiue oppoſita. Et ponit aliquas ꝯſideratōes. pͥmodeſtructias. ſcd̓o ꝯſtructias Prīa ꝯſideraº deſtructīa excōꝑatōe duoꝝ ad vnū tal̓ eſt Si aſſignat̉ aliqd̓ genꝰ alicui ſpēi. videndū eſt ſi ſpēi aliqͥd opponit̉ pͥuatiue generivero nō. tunc ſi id quod eſt oppoſitū aſſignate ſpeciei eſtin eodē gn̄e aſſignato in quo eſt ſpēs aſſignata. male eſtaſſignatū genus. qd̓ dictum eſt eſſe genus. Quia pͥuatiovel in nullo genere eſt eodē cū habitu ſimpl̓r ⁊ vl̓iter Autcum habitu non eſt in eodem genere vltimo hoc in proximo. Exemplum eſt. vt viſus qui eſt aſſignata ſpēs ē invltimo ſiue ꝓximo genere aſſignato. quod eſt ſenſus. cecitas vero que eſt pͥuatio. viſus nō erit ſenſus. ita ꝙ ſenſus de cecitate p̄dicet̉. ſed vel in nullo genere ſimplicitereſt. eo ꝙ priuat formam generis. vel nō eſt in eodē genere vltimo. ſi priuatio relīquat genus ⁊ p̓uat forma ſpeciei ſicut facit cecitas. Secūda cōſideratio deſtructiuaeſt. cōꝑando duo ad duo hoc eſt habitus generis ⁊ habi
tus ſpeciei ad oppoſitas p̓uationes eorum eſt iſta Si generi ⁊ ſpeciei aliquid opponitur priuatiue. tunc ſi oppoſita pͥuatio ſpeciei nō ſit in oppoſita pͥuatione generis.tunc nec quod aſſignatum eſt in aſſignato erit. ſꝫ genuseſt male aſſigͣtuꝫ Int̓imere ꝟo volēti ꝓblema d̓ gn̄e ī ſpectione in pͥuationē ⁊ habitū vtendū ē quēadmoᵐ dcm̄ eſtCōſtruenti vero vno modo. nam ſi oppoſitum in oppoſito ⁊ ꝓpoſitū in ꝓpoſito erit. vtſi cecitas īſenſibilitas q̄dam viſus ſenſusHic ph̓s ponit vnā cōſideratōem cōſtructiuam et eſtSi aliquod genus aſſignatur alicui ſpeciei videndū eſtſi tam generi qͣꝫ ſpeciei opponat̉ aliquid pͥuatiue. ⁊ ſi ſictunc ſi pͥuatio ſpeciei cōtineat̉ ſub pͥuatione gn̄is. tanqͣꝫſub aſſignato genere bene erit facta aſſignatio. Exēpluꝫeſt. vt ſi ſenſus aſſignat̉ genus viſus. tūc ſicut cecitas opponit̉ pͥuatiue viſui. ita inſenſibilitas ſenſui. ⁊ quia cecitas ponit̉ ſub inſenſibili tanqͣꝫ ſub genere. ergo ſenſusbene aſſignabat̉ genus viſus. Et non obſtat huic cōſiderationi qd̓ dictum eſt ꝙ priuatio aut in nullo genere eſtaut non eſt in ꝓximo ſiue vltimo. Quia ibi dicit̉ genusgeneralis forma in natura qua aliquid eſt genus. ⁊ illānō ponit priuatio hic aūt dicit̉ genꝰ cōmune a quo nonconuertitur conſequentia ſiue ſit affirmatio ſiue negatio ſiue habitꝰ ſiue puatio. vt viſum eſt in exemploRurſum in negationibus conſideranduꝫeſt econtrario. quemadmodum in accidentedicebatur. vt ſi ſuaue quod bonum non ſuaue quod non bonum. Impoſſibile em̄ ſi bonum genus eſt ſua uis eſſe aliquod non bonum ſuaue. Nam de quibus genus non predicatur nec ſpecierum vllaHic ph̓us ponit conſiderationes ſumptas a contradictorie oppoſitis ⁊ ſunt due. vna deſtructiua. alia conſtructiua. Prima eſt ſi aliquod genus aſſignatur alicuiſpeciei. tunc ſi terminus contradictorie oppoſitus generi non eſt genus ad terminum contradictorie oppoſitūſibi. aſſignatio nō eſt bona. ſi em̄ negatio nō eſt genus negationis nec affirmatio affirmationis. Exemplum eſtvt ſi bonū aſſignat̉ genus ſuauis. tunc ſi non bonum nōeſt genus nō ſuauis aſſignatio male facta eſt. quia impoſſibile eſt ſi bonum ſit genus ſuauis ꝙ aliquid non bonum ſit ſuaue. nam de quibus genus non predicat̉ qͥnimo remouetur ab eis neqꝫ aliqua ſpecierum predicat̉.Quia negato ſuperiori ẜm totum ambitum ſue cōmunitatis. negatur quodlibet inferius eo hoc modo eſt vtēdum deſtruentiTūc ibiConſtruenti autem ſimiliter perſpiciēdūNam ſi non bonū non ſuaue ⁊ ſuaue bonuꝫquare genus erit bonū ſuauisHic ponit conſiderationem conſtructiuam. dicēsſi negatio eſt genꝰ negationis. affirmatio erit genus affirmationis. vt ſi non bonum eſt genus non ſuauis. ſequitur ꝙ bonum ſit ſuaue generis predicatione. Quia ſinegatio antecedentis ſequitur ad negationem conſequentis. ſequitur poſitio conſequentis ad poſitioneꝫ antecedentis. ⁊ ſi an̄s eſt ſpēs. ꝯn̄s eſt genꝰ. nec eſt hic faciēda difficultas de hoc ꝙ bonuꝫ genus dicitur ſuauis cum