Druckschrift 
Commentaria in quattuor libros nove logice se[cundu]m processus burse laurentiane Coloniensis
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Tertius liber

tum eſt. Cōſiliū aūt eſt eoꝝ que ſunt ad finē. hic aūt ſumit̓ electio ẜm ꝙ eſt actus rōis determinātis in his melius q̄ ẜm rōem boni cōꝑant̉ ⁊ librant̉ ad inuicē. Ultimtn̄ finis ſimpliciter non eſt eligibilis ſed appetibilis. vtin alijs locis habet determinari.Secūdum dubiū eſt.Quō finis eſt eligibilior medijs cū tn̄ ip̄e habeat rōneꝫtermini. ⁊ media rōem cāe Sol̓o finis accipit̉ dupl̓ivno mō ꝓ termīo alicꝰ rei quō pūctus ē terminꝰ linee Alio mō accipit̉ finis ꝓ illo qd̓ mouet efficientē. ⁊ ſic adhūc dupl̓r accipit̉. vno mō ẜm ꝙ eſt in ītētōe efficiētis. ⁊ſic eſt cā ⁊ nō effectꝰ. ⁊ ſic grā eius agit om̄e illud qd̓ agitAlio mō ꝯſiderat̉ ẜm eē eiꝰ qd̓ habet in effectu a ꝑte rei. ⁊ſic eſt effectꝰ ⁊ ita finis vt mouet intentōem efficiētis ſiue agētis magis ē eligibil̓ Sed diceres plura bona ſtꝭmagis eligēda qͣꝫ pauca. ſꝫ media ad finē ſunt pl̓a finꝭ tm̄vnꝰ igit̉ media ſtꝭ p̄eligēda fini. Sol̓o maior hꝫ ꝟitatem in his q̄ ſunt bona ẜm ſe ⁊ nō in his q̄ ſunt bona ī ordīe ⁊ reſpcū ad alid̓ quēadmōꝫ ſtꝭ media ordīata ad finēTertium dubium eſt.Quō d̓r in qͣrta ꝯſideratōe ꝙ media poſſibilia ſtꝭ magꝭeligēda qͣꝫ īpoſſibilia cū tn̄ impoſſibiliū nulla ſit electio.vt dr̄ tertio ethicoꝝ Solo alberti. Impoſſibile non debet capi hic ꝓ illo qd̓ eſt ſimpl̓r impoſſibile ſiue ꝓ medioqd̓ nō p̄t attīgere finē aliquo mō. ſꝫ ꝓ illo quo hīto difficile eſt attīgere finē ⁊ ſic negat facilitatē tm̄. ⁊ ꝑ oppoītūmediū d̓r poſſibile ꝑ qd̓ poſſumus facilit̓ mediū attigereAmplius duobus effectiuis exn̄tibꝰ cuiꝰfinis melior eſt ⁊ ip̄m melius.Hic ph̓s poīt ꝯſideratōes ex ꝑte cāe efficiētis ⁊ ſuntdue Prima eſt duobꝰ exn̄tibus effectiuis. cuiꝰ effectiui finis ē melior illd̓ effectm̄ ē melius ⁊ eligibilius. Exēplūeſt vt ꝟtus eſt effectiua btītudinis. medicina vero ſanitatis mō beatitudo melior eſt ſanitateEx effectiuo aūt fiue ex ꝓportōne qn̄ plusſuꝑat finis finē. qͣꝫ ille ꝓpriū effectm̄. vt btītudo plꝰ ſuꝑat ſanitatē. qͣꝫ ſaītas ſanitatm̄. qͣreeffectm̄ btītudīs meliꝰ ſanitatē. Nā qͣꝫtū beatitudo ſuꝑat ſanitatē. tantū ⁊ effectm̄ beatitudinis ſanatm̄. ſanitas aūt ſanatiuū. palaꝫergo qm̄ magis eligendū effectm̄ btītudīsqͣꝫ ſanitas. nā idem plus ſuꝑatHic poīt ſcd̓am ꝯſideratōnem q̄ eſt iſta ꝓpoſitis duobus finibꝰ ⁊ duobꝰ effcīuis quoꝝ vnꝰ plꝰ ſuꝑat aliū finēqͣꝫ finis ſuꝑatꝰ excedit ſuū ꝓpriū effectm̄. tūc effcīuū finisſuꝑantis meliꝰ ē qͣꝫ effectm̄ finis ſuꝑati Exᵐ ē vt btītudoplꝰ ſuꝑat ſanitatē qͣꝫ ſaītas ſanatm̄. gͦ effectm̄ btītudinꝭmelius ē effectiuo ſanitatis. Et iſtd̓ ph̓s ꝓbat ꝑ locū aꝑmutata ꝓportōe ſic. ſicut ſe hꝫ btītudo ad btīficatōem.ita ſanitas ad ſanatm̄. gͦ ſicut ſe hꝫ btītudo ad ſaītatē itabeatificatm̄ ad ſanitatm̄. ſꝫ btītudo melior ē ſaītate ⁊ eligibilior. gͦ btīficatm̄ meliꝰ ē ſanatīo ⁊ eligibiliꝰ. ⁊ ē ibi ꝓportio int̓ qͣttuor t̓ios qꝛ ꝯꝑat̉ ibi pͥᵐ ad 3ᵐ. ⁊2ᵐ ad qͣrtūAmpliꝰ qd̓ meliꝰ ꝑ ſe ⁊ honorabiliꝰ ⁊ laudabiliꝰ. vt amicitia diuitijs ⁊ iuſticia ſaītateet robore Nā hec qͥdē ꝑ ſe honorabiliū ⁊ laudabiliū. illa ꝟo n̄ ꝑ ſe ſꝫ ꝓpter alid̓ Nullꝰ eī ho

norat diuitias ꝓpter ſe ſed ꝓpt̓ alid̓. amicitiāꝟo ꝓpt̓ſe. ⁊ ſi nihil debeat nobꝭ alid̓ ab eā eēHic ph̓s ponit ꝯſideratōnes ſumptas ex ꝓprietatibꝰboni. ⁊ pͥmo ponit ꝯſideratōes inſpiciēdo ad bonū abſolute. ſcd̓o ad bonū ſufficiēs. ſcd̓a ibi Et ꝙ oībus his) ⁊iteꝝ pͥmo ponit ꝯſideratōes inſpiciēdo ad bonū vnū nōaddēdo ſibi aliqͥd Scd̓o addēdo ſibi aliqͥd. ſcd̓a ibi (Ampliꝰ pl̓a bona) Primū diuidit̉ ī duo ẜm ꝙ poīt duas cōſideratōes. ſcd̓a ibi (Ampliꝰ) Prima ꝯſideratio eſt iſta.qd̓ ꝑ ſe eſt meliꝰ laudabiliꝰ ⁊ honorabiliꝰ magis ē bonumeligendū qͣꝫ illd̓ qd̓ ſolū bonū ē ꝓpt̓ alid̓ ſicut amicitia ēmagis eligēda diuitijs. ⁊ iuſticia ſaītate ⁊ robore Quiaamicitia ⁊ iuſticia ſtꝭ de nūero eoꝝ q̄ ꝑ ſe ſtꝭ laudabilia ⁊honorabilia. ſꝫ diuitie ⁊ robur ſtꝭ de nn̄ero nō ꝑ ſe laudabiliū ſꝫ ꝓpter aliud inqͣꝫtū ſcꝫ vt organa referunt̉ ad ꝑ ſelaudabilia Ad aliud qͥdē inqͣꝫtū ſcꝫ ad ꝑ ſe laudabilia referuūt̉. nullꝰ em̄ honorat vel reueret̉ vel venerat̉ diuitiasꝓpter ſeip̄as. ſꝫ ꝓpt̓ aliud inqͣꝫtū ſcꝫ ſunt ſufficiētia vt neceſſitatis future fideiuſſor. ꝓmittētes āt amicitiā diligimus ⁊ honoramꝰ ꝓpter ſe ⁊ ꝑ ſe. qͣꝫuꝭ nil̓ debeat nob̓ fierip̄ter amicitiā. eo ꝙ ip̄a ꝑ ſe edulcꝭ venerabil̓ ⁊ hōrabil̓.Ampliꝰ qn̄ duo aliqͣ fuerīt valde ſibimetip̄is ſil̓ia. ⁊ nō poterimꝰ p̄eminētiā aliquā cōſpicere alteriꝰ ad alteꝝ. Uidendū ex his q̄ ſequunt̉. nā cuiꝰ ꝯſequēs eſt magis bonū hocmagis eligendū ſi āt fuerīt ſeq̄ntia mala cꝰcōſequēs eſt minꝰ malū hͦ magis eligēdum.Cū em̄ vtraqꝫ ſint eligēda nihil ꝓhibet difficile aliqͥd ſeqͥ. Ampliꝰ āt ab eo qd̓ ſeqͥt̉ eſt ꝯſideratio. nā priꝰ ⁊ poſteriꝰ ſeqͥtur ⁊ diſcenteꝫignorare qͥd priꝰ ſcire aūt poſterius. Melius aūt plerūqꝫ qd̓ poſterius ſequit̉. Sumēdū igit̉ eoꝝ q̄ ſequunt̉ vtrūuis erit vtileHic poīt ſcd̓am ꝯſideratōem q̄ eſt iſta. qn̄ ſūt duo bona valde ſil̓ia in boītate ⁊ nō poterimꝰ p̄eminētiā vniusad alteꝝ ꝓſpicere exhis q̄ ꝑ ſe inſunt eis. videndū ē qd̓eoꝝ p̄emineat ex his q̄ ſequunt̉ ad ip̄a. Nā cuiꝰ ꝑ ſe ꝯn̄seſt magis bonū hoc ē magis eligēdū. qꝛ hoc eſt peligēdūad qd̓ ſeqͥt̉ magis bonū vel ad qd̓ ſeqͥt̉ minꝰ malū Dicit̉aūt ꝯſequens qd̓ ẜm rōem ſequit̉ ip̄m ineē poſitū ⁊ in effectu exiſtens. quod em̄ ſic ſeqͥtur ꝓprie eſt ſicut effectuseius. nobilioris autem cauſe nobilior eſt effectus. hoc ātideo ē. qꝛ cuiꝰ ꝯn̄s eſt magis bonū magis eſt eligenduꝫ.Et qꝛ poſſet aliqͥs dubitare an ad bonū poſſet ſeqͥ malūph̓s rn̄det ꝙ nihil ꝓhibet quī difficile aliqͥd ſequatur adbonū vel alteꝝ vel vtrūqꝫ in acqͥſitōe eiꝰ mō difficile qͥddā malū eſt. Ad bonū tn̄ nō p̄t ſequi malū culpe ſꝫ tm̄ pene ⁊ laboris. Et ſb̓dit ph̓s ꝙ dupl̓r ab ip̄o qd̓ ſeqiut̉trahit̉ ꝯſideratio. Quia vnū ſequit̉ ex poſitōe ip̄iꝰ Alterū vero ſeqͥtur vt cātū ab ip̄o. Un̄ poſito aliqnō ineē ſeqͥt̉aliqͥd fuiſſe pͥus eo qd̓ ſeqͥt̉ ex pōne. Et ſcd̓o ſeqͥt̉ ex ipſoquod ſeqͥt̉ ex ip̄o ſicut cātum ex ip̄o. Precedēs āt ſequit̉ex ip̄o vt cōiter accn̄s. Exemplū eſt ph̓i vt ſi ponamꝰ aliquē eē diſcentē. vt cōiter accn̄s ſeqͥtur qd̓ priꝰ ignorauit.Scire em̄ poſteriꝰ ē ⁊ ignorare pͥus. mō plerūqꝫ ⁊ in pluribus bonū ꝯn̄s ⁊ poſteriꝰ ē meliꝰ. ⁊ gͣ eligēdū ē poſteriusbonū Dicit aūt notāter ꝙ cōſequēs bonū plerūqꝫ eligendū ē ⁊ nō ſꝑ. qꝛ aliqn̄ ꝯn̄s bonū poſteriꝰ nō ē eligendū