Druckschrift 
Commentaria in quattuor libros nove logice se[cundu]m processus burse laurentiane Coloniensis
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Primus Tractatus

prm. Tiſyll̓m reduplicatiuū ſine petitione pͥncipij. p̄t nihilominus definitio ꝯcludi de definito ꝑ aliā definitionē. ſꝫ nonin eo ꝙ quid eſtAt vero neqꝫ ꝑ diuiſionis viā eſt ſyllogizare ſicut in reſolutione circa figuras dictuꝫeſt. Nequaqͣꝫ em̄ neceſſe ſit rē illā eſſe cuꝫ hecſint. Sed ſicut neqꝫ inducēs demōſtrat. Nōem̄ oportet ꝯcluſionē interrogare neqꝫ in ꝯcedēdo eſſe. Sꝫ neceſſe eſt cū ſint illa. Et ſi n̄dicat rn̄s vt homo eſt animal aut inaīatumPoſtea ſi accepit aīal nō ſyllogizatū eſt. Iterū om̄e aīal aut greſſibile aūt aquaticū. ſi accepit greſſibile ⁊ hominē totū aīal greſſibilenō nccē ē ex dictis. ſꝫ accepit ⁊ hͦ. Differt ātnihil ī multis aut in paucis ſic dicere. id̓ eī ē.Nō ſyllogiſticꝰ quidē in vſus ſit ſic ꝓcedentibus ⁊ de ꝯuenientibꝰ ſyllogizari.Poſtqͣꝫ ob̓s on̄t ꝙ non p̄t demōſtrari qd̓ qͥd ē ꝑ t̓minos ꝯuertibiles. h̓ ꝯn̄r̄ vult on̄dere ꝙ nō p̄t demoſtrarivia diuiſiōis. Et duo circa hoc facit. pͥº on̄t ꝓpoᵐ. ſcd̓o excludit vnā obiectōem ibi (Cōtigit at ſoluere) Quo adpͥᵐ d̓t ſicꝭ ip̄m qd̓ qͥd ē nō p̄t demōſtrari ꝑ t̓mīos ꝯuertibiles. ita et non p̄t ſyllogizari ꝑ viā diuiſionis ꝑ quamnihil ſyllogiſtice ꝓbat̉ ſicꝭ in pͥoꝝ libro dctm̄ eſt ſicꝭ em̄ īpoſterioribꝰ analyticis docet̉ reſolutio vſqꝫ ad pͥncipia pͥma. ita etꝭ in pͥoribꝰ analyticis fit reſolutio ad pͥncipiaq̄dam pͥma ſimplicia ꝑtinentia ad diſpoſitioneꝫ ſyll̓i inmodo ⁊ in figura. Ꝙ at via diuiſionis non poſſit aliqͥdſyllogizari ꝓbat. Quia ꝑ illaꝫ nihil ꝓbat̉ ⁊ nō ſeqͥt̉ ꝯcluſio nccārio ex p̄miſſis qd̓ tn̄ nccārio reqͥrit̉ ad oēꝫ ſyll̓mꝘꝛ āt hͦ ſic ſit ꝓbat. Quia via diuiſionis ſiue ſyll̓s diuiſiuus ſic ſe hꝫ ſicut via inductōnis. ſꝫ ille qͥ inducit nihilꝓbat qͣꝫuis aliquid maīfeſtat. gͦ ꝑ viam diuiſionis etiaꝫnon p̄t on̄di ip̄m qd̓ quid ē de nccītate. Maior ꝓbat̉ qꝛvtrobiqꝫ aliquid ſupponitur. Minor ꝓbatur qꝛ ī indictione ſeqͥtur ſolū concluſio eo ꝙ ſupponitur ꝙ om̄ia q̄ꝯtinentur in vniuerſali ſint inducta. ſicut qn̄ rn̄s nō cōcedit. illā ꝑticulam ⁊ ſic de alijs non eſt ſufficiēs inducº.Ita ſimiliter in via diuiſionis ſupponitur ꝙ oīa q̄ continentur ſb̓ diuiſo explicant̉ ꝑ membra diuiſionis ⁊ ſicnihil ꝓbatur de neceſſitate ſꝫ ſolum ex ſuppōne. qd̓ nōvalet ī demōſtrationibꝰ. Cuius exemplū eſt vt ſi qͥs velit ꝓbare ꝑ viam diuiſionis ꝙ homo eſt aīal bipes tuncdeberet ſic ꝓcedere homo eſt ⁊ om̄e ens aut ē animal auteſt non aīal ſiue aīatū ſiue inaīatū. ſꝫ homo nō eſt nō animal. ergo eſt aīal. vel ſic ſꝫ non eſt inaīatū ergo eſt aītum ſiue aīal. talis aūt ſyll̓s accipit qd̓ non ꝓbat. ⁊ exnon ꝓbato minore ſcꝫ infert ꝑ diuiſionē a ꝑtibꝰ ſufficiētenumeratis. vn̄ qn̄ poſtea accipit aīal hoc ꝙ accipit aīalnon ē ſillogizatū ſyll̓o ꝓbāte. licet aliquo ſyll̓o diuiſiuoſit ꝓbatū. Habens āt ꝙ homo eſt aīal volēs vlteriꝰ ꝓcedere ad definitionē homīs diuidendo dicit ſic ſi homo eſtaīal aut ergo eſt greſſibile aīal aut aqͣticū ſiue natatile⁊ ſic iteꝝ ꝑ negationem aqͣtilis accipit ⁊ nō ꝓbat ꝙ homo eſt animal greſſibile. cōcludens ergo homo eſt aīal ⁊non eſt non animal. ⁊ homo eſt animal greſſibile ⁊ nonaquaticum ergo hō eſt ꝑ definitioneꝫ ⁊ in eo ꝙ quid ē animal greſſibile. hͦ eī non eſt nccē ſequi ex dictꝭ ſiue p̄mi-

ſis. ſꝫ accipit illud ſine ꝓbatione. ⁊ nihil differt in iſtꝭ anin paucis vel in multis deducatur diuiſio. qꝛ in oībus ēvna ⁊ eadē cā. qꝛ ſꝑ alteꝝ diuidentiū accipit̉ ſine ꝓbatione. ⁊ ille non eſt vſus ſyllogiſticus. qꝛ in vſu ſyllogiſticonihil accipitur niſi qd̓ ꝓbatur ex p̄miſſisQuid em̄ ꝓhibet ⁊ hoc veꝝ qd̓ eē de homīe. nō tn̄ ꝙ qͥd ē neqꝫ qd̓ qͥd erat eē on̄dēs.Hic ph̓s inducit duas rōnes ꝓprias ei qd̓ quid eſt.pͥma eſt. Non om̄e qd̓ vere p̄dicat̉ de aliquo p̄dicat̉ ī eoqd̓ eſt de eo. qꝛ multa alia p̄dicata pn̄t de aliquo p̄dicari. ſi em̄ detur ꝙ ꝑ viā diuiſionis totuꝫ hͦ ſcꝫ animal greſſibile vere p̄dicetur de bomine non tn̄ ꝓpter hͦ erit ꝓbatum ꝙ p̄dicat̉ in eo ꝙ quid eſt. vel on̄dat ꝙ quid erat eēid eſt ꝙ demonſtrat eſſentiam reiAmplius quid prohibet aut apponere aliquid aut auferre aut excellere ſubſtantijs.Hec quidem igitur dimittanturHic ponit ſcd̓am rationem q̄ eſt iſta. Cuiuſlibet rei eſſentia demōſtratur ⁊ oſtenditur ꝑ aliqua certa quibusnec addere oportet nec ſb̓ſtrahere ſed ſyll̓s diuiſiuꝰ omittit illas ꝯditiones ergo ꝑ viam diuiſionis nō ꝓbat̉ ſufficienter qd̓ quid eſt. Minor ꝓbatur qꝛ nihil prohibetquin ille qui ꝓcedit ꝑ viam diuiſionis apponat aliqͥdp̄ter ea q̄ ſufficiūt ad oſtendenduꝫ ꝙ quid eſt. aut etiamnihil ꝓhibet qui inferat aliquid eoꝝ q̄ ſunt ī definito ſicut definiēs. qͣꝫuis ī definitione nō ſit acceptū nihil em̄ ꝑhibet ī diuiſione excellere hoc ē ꝑ excellentiā diuidere ſb̓ſtantias vt ſi ſic dicat̉ homo eſt ens. Entium āt aliud inactu. aliud ī potētia cū tn̄ excellētia non ſit ponēda in definitione. pꝫ igit̉ ꝙ via veniēdi ī definitionē nō ē ſyll̓s diuiſiuus. hͦ igit̉ dimittant̉. qꝛ ſufficiūt ad ꝓbationē ꝓpoīti.Cōtingit āt ſoluere ī accipiēdo ī eo qd̓ qͥdeſt oīa ⁊ ꝙ ē ꝯſequenter diuiſioni facere q̄ſitū prius. ⁊ nihil relinq̄re hͦ āt nccm̄. Indiuiduum em̄ ſpecie oportet eſſeHic ph̓s mouet circa dicta vnā obiectōem ibi (Contingit at ſoluere) ⁊ pͥmo mouet eaꝫ. ſcd̓o ſoluit eam. ibi¶Syll̓s tn̄) Dicit ergo pͥº ꝙ ꝯtingit ea q̄ obiecta ſtꝭ ſoluere. qꝛ poſſet aliqͥs dicere ꝙ ip̄m qd̓ qͥd eſt p̄t inueſtigariꝑ diuiſionē. ⁊ hͨ ſi accipiant̉ ſolū illa p̄dicata q̄ p̄dicāt̉ īquid de definito ⁊ nō dimittat̉ aliqͥd eoꝝ. tunc em̄ ōniailla ſimul ſumpta pn̄t ſumi loco ip̄iꝰ qd̓ qͥd ē de qͦ dicunt̉Exᵐ eſt. vt ſi aliqͥs velit ſumere definitionē hoīs ꝑ viā diuiſionis poſſꝫ ſumere ea q̄ p̄dicāt̉ ī qͥd de hoīe. vt oe ensvl̓ eſt ſb̓na l̓ accn̄s. hō nō eſt accn̄s ergo ē ſb̓na. ⁊ ꝯn̄r. ōnis ſb̓na vel ē corꝑea l̓ incorꝑea. ſꝫ hō non eſt ſb̓ſtātia incorꝑea ergo eſt ſb̓ſtātia corꝑea. ⁊ ſic ꝯſequent̓ deſcēdēdoꝑ diuiſiōeꝫ donec nihil relīqͣt̉ īdiuiſuꝫ. ſꝫ ꝓcedat̉ vſꝙ advltiᵐ īdiuiſibile ī quo ſtat diuiſio qd̓ vlteriꝰ diuidi nō p̄ttūc illa p̄dicata ſil̓ ſumpta pn̄t ſumi loco definitōnis ſicdicendo hō eſt ſb̓ſtantia corꝑea aīata ſenſitiua rōnalis.Sed ſyllogiſmus tn̄ non eſt. ſed ſi vere alio modo cognoſcere facit. ⁊ hoc quidem nōeſt inconueniens. Neqꝫ em̄ inducens fortaſſe demonſtrat. ſed tamē oſtendit aliquid. ſyllogiſmū autem non dicens ex diuiſiōe dicēs

E E iij