Druckschrift 
Commentaria in quattuor libros nove logice se[cundu]m processus burse laurentiane Coloniensis
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Nonus Tractatus

Hic ph̓s ꝓbat idē ꝑ exꝑimētū dicēs nullus duꝫ capit aliquid vt impoſſibile aliter ſe habere dicit ſe opinari ſꝫ dicit ſe ſcire. ſꝫ ſi accipiat aliquid vt poſſibile aliterſe habere tūc d̓t ſe opinari igit̉ opīo eſt contingentis ſiue poſſibilis aliter ſe habere.Qualiter igit̉ ē idē opīari ⁊ ſcire quare nōerit opīo ſcīa. Et ſi qͥs poſuerit eē aut nihiꝯtīgere opīari. Cōſeqͥt̉ eī hincinde ſciēs. illevero opinās ꝑ media quouſqꝫ ad īmediataveniat. Quare ſi qͥd̓ ille ſciuit ⁊ opinās ſciuit.Sicꝭ ei ⁊ qꝛ ē opīari ⁊ ꝓpt̓ qͥd hͦ āt mediū eſt.Hic. p. circa p̄dicta mouet aliqͣs dubitatōes circa ocpinionē ⁊ ſcīaꝫ. ⁊ tria facit pͥº mouet duas dubitatōnes.ſcd̓o arguit argumēta q̄ pn̄t ad vtraqꝫ q̄ſtioneꝫ referri.tertio ſoluit q̄ſtiones illas. ſcd̓a ibi Si qͥs) tertia ibi(Aut ſi qͥdē) Quo ad pͥᵐ d̓t ꝙ dubiū ē qualit̓ poſſꝫ id̓ opnari ⁊ ſciri cū ſcīa ſit ncc̄arij. ⁊ opīo ꝯtīgētꝭ ⁊ nō eſt idemnccm̄ ⁊ ꝯtīgēs. Scd̓m dubium eſt qͣre opio nō ē ſcīa ſi tūponat ꝙ de ōi cognito poſſꝫ eē opio De oī eī cognito pōtaliqͥs opīari ꝙ poſſet alit̓ ſe hr̄e niſi forte de pͥmis pͥncipijs ꝑ ſe not qͦꝝ ꝯͣria nō cadūt ī exiſtīatione de qͥbꝰ tn̄ nōeſt ſcia. ſꝫ circa oīa quoꝝ ē demōſtraº ē ſcīa. p̄t aliqͥs exiſtimare ꝙ poſſibile ſit alit̓ ſe habere ⁊ ita p̄t ea opīari. nō eiopīo ē ſolū de his q̄ ſtꝭ̓ ꝯtīgētia ī ſui natura. qꝛ ẜm hͦ nonom̄e qd̓ quis nouit ꝯtīgeret opīari. Sꝫ opīo ē de his q̄accipiūt̉ vt ꝯtīgētia alit̓ ſe habere ſiue ſint talia ſiue nō.Hoc igit̉ ſuppoſito videt̉ pͥº ꝙ idē ſit ſcīa ⁊ opīo. qꝛ tamſciēs qͣꝫ opinās ꝯſequūt̉ ſcīaꝫ ⁊ opīonē ꝑ aliqͣ media qͦuſqꝫ ꝑueniāt ad aliqͣ īmediaͣ ſicꝭ pꝫ ex dictꝭ. vn̄ ſi qͥs ſit ꝓcedēs ꝑ media ad īmediata hꝫ ſcīaꝫ. Oꝛ āt opīo ꝑ mediaveniat ad īmediata maīfeſtat ꝑ hͦ. qꝛ ſicꝭ ꝯtīgit opīari qͥaita ē. ita ꝯtīgit opīari ꝓpt̓ quid ita ē. hͦ āt ꝓpt̓ qͥd ẜcat mediū. vn̄ pꝫ ꝙ opīo p̄t ꝓcedere ꝑ mediū ad īmediata ſiueopīo ſit eoꝝ q̄ in natura ſtꝭ contingentia. ſiue ſit eoꝝ q̄accipiuntur vt contingentia.Aut ſic quidē arbitrabit̉ nō ꝯtīgentia aliter ſe habere ſicut ſe hn̄t definitiones ꝑ qͦsſunt demōſtrationes nō opinabitur ſꝫ ſciet.Si aūt vera quidē eſſe. nō tn̄ hec ipſis ineēẜm ſubſtātiā ⁊ ſpeciē opinabitur. ⁊ non ſcietvere quia ⁊ ꝓpter quid. ſed quidē ꝑ īmediataopinabitur. Si vero nō ꝑ īmediata ſolū ip̄mquia opinabitur.Hic ſoluit p̄dictas dubitationes. ⁊ pͥmo ſcd̓am q̄ eſtidentitate ſcīe ⁊ opinionis. ſcd̓o ſcd̓am q̄ eſt de idētitate ſciti ⁊ opīati. ibi (Eiuſdē aūt) Dicit ergo pͥmo ſic ſi aliīquis ꝓcedat ꝑ media ad īmediata ita ꝙ illa media nonarbitretur ꝯtingentia aliter ſe habere. ſꝫ arbitret̉ ea ſicſe habere vt definitiones q̄ ſunt ꝑ media ꝑ q̄ demōſtrationes ꝓcedunt neqꝫ erit opinio ſed ſciētia. Si āt aliqͥsꝓcedat vſqꝫ ad īmediata ꝑ aliqͣ media vera q̄ tn̄ l̓ nō īſtꝭillis de quibus p̄dicātur ꝑ ſe ſicut definitiones q̄ ponun1tur ſb̓ſtantialiter ⁊ ſignificāt ſpeciem rei. vel non accipi-at ea vt q̄ ſic inſunt. tunc habebit opinionem. ⁊ non ſcievere quia ⁊ ꝓpter quid ſimul ſi tn̄ ꝓcedat vſqꝫ ad īmediajta tunc ꝑ immediata opinabitur ⁊ nō ſciet. Si vero nōlꝓcedat ꝑ immediata tunc non opinabitur ꝓpter quid.

1ſed opinabitur ſolum quia. nā ⁊ ſcientia q̄ non eſt ꝓpterquid ⁊ immediata. nō eſt ſcīa ꝓpter quid ⁊ quia.vEiuſdem āt ſcīa ⁊ opinio nō penitꝰ eſt. ſedſſicut falſa ⁊ vera eiuſdē quodāmō ē. ſic ⁊ ſcīa⁊ opīo eiuſd̓. Et eī opīonē ⁊ verā ⁊ falſā ſicꝭdicūt qͥdā eiuſd̓ eē. Incōueīentia accidit apIpetere alia queqꝫ. Et nō opīari falſo qd̓ opiCnat̉. Qm̄ āt id̓ multipl̓r d̓r ſicꝭ ꝯtīgit ē āt ficꝭnō. cōmēſuratū eē diametꝝ v̓e opīari īcōueniēs ē. ſꝫ ꝙ diamētros circa quē ſtꝭ opīonesid̓ ſic eiuſd̓ ē. Sꝫ qd̓ aliqͥd erat eſſe vnicuiqꝫẜꝫ rationē nō eſt idem. Similiter aūt ⁊ ſciētia⁊ opinio eiuſdem eſt. hͦ quidē eī ſic eſt anīalisqd̓cūqꝫ non eſt ꝯtingere ſic eē animal. Sedilla qd̓ eſt ꝯtīgere. vt ſi hec quid̓ qd̓ vere homis eſt. Illa vero hoīs quidē eſt. nō āt verehominis. Idem em̄ eſt quia homo. hoc aūtſicut non idem eſt. Manifeſtū aūt ex his eſtꝙ neqꝫ opinari ſimul ⁊ ſcire idem ꝯtingit. Simul em̄ habere vtiqꝫ opinionē aliter habēdi⁊ nō aliter idē eēt. qd̓ ve nō ꝯtingit. In alioquid̓ em̄ vnūqd̓qꝫ eſſe ꝯtīgit eiuſdē ſicut dictū. Sꝫ in eod̓ nihil ſic p̄t eē. hr̄et eī opīonēſil̓ vt ꝙ hō eēt qd̓ v̓e ē aīal. hͦ em̄ ſic ꝯtīgereHic ſoluit pͥmā dubitationē q̄ eſt de identitate ſciti ēopīati dicēs ꝙ nō ſtīideꝫ penitꝰ ſcīa ⁊ opīo. id ē nō ſtꝭ ideꝫformalit̓ ſꝫ tm̄ materialit̓. Et hͦ ph̓s ſic ꝓbat. qꝛ ſicꝭ opinio vera ⁊ falſa ſunt eiuſdē ita etiā ſcīa ⁊ opīo. ſꝫ opīo vera ⁊ falſa nō ſtꝭeiuſdem formal̓r. quia hͦ dicere ē ponere īcōuenientia q̄ dicta ſtꝭ. ⁊ nō ſolū illa. ſꝫ etiā alia q̄ ponūtur quarto metaphyſice quoꝝ vnū eſt ꝙ nihil ꝯtingeretfalſe opinari ergo etꝭ opīo ⁊ ſcīa nō ſunt formaliter ideꝫEt iſtud ph̓s declarat ꝑ exᵐ dicēs iſtiꝰ opīonis opīabil̓diamēter eſt ſymiter nō p̄t eē opīo vera qꝛ illud opīabile nūqͣꝫ ē ꝟm ſꝫ de eodē material̓r id ē de diametro ī ordīead diuerſa p̄dica p̄t eē opīo vera ⁊ falſa. Ꝙ āt ſil̓r ſit deſcīa ⁊ opīone declarat ph̓s. qꝛ ſi cognoſcat̉ de hoīe ꝙ neceſſe ſit ip̄ꝫ eē aīal tūc hetur ſcīa. ſi āt cognoſcat̉ ip̄ꝫ ſic eēaīal qd̓ ē poſſibile credere ip̄ꝫ ꝯtīgere nō eē aīal tūc eiꝰ eſtopīo. ⁊ ita pꝫ ꝙ eiuſd̓ ꝓpōnis iſtiꝰ ſcꝫ hō ē aīal p̄t eē opīo⁊ ſcīa. ſꝫ ſb̓ alia ⁊ alia rōne. Ex quo ſeʳ ꝯn̄r ꝙ id̓ hō nō p̄t ſimul hēre de eod̓ ſcīaꝫ ⁊ opionē qꝛ iſte ſil̓ ꝯgnoſceret idempoſſibile ſe alit̓ hēre ⁊ nō poſſibile alit̓ ſe here qd̓ v̓e nō cōtingit. ſed duo diuerſi homines bene poſſunt habere ſcīaꝫet opinionem ſb̓ alia ⁊ alia ratione.Reliqͣ āt quō oꝫ diſtribuere in rōem ⁊ ītellectū ⁊ ſcīaꝫ ⁊ artē ⁊ prudētiā ⁊ ſapiētiā. Hecquidem em̄ phyſice ſunt. illa vero ethice ſpeculationis magis ſuntHic ph̓s ꝯꝑat ſcīam ad alios habitꝰ qͥ ſꝑ ſe hn̄t ad verū. ⁊ pͥº ad illos qui ſunt de cōcluſionibꝰ. ſcd̓o ſpēaliter adhabitum qui reſpicit mediū ibi Solertia āt) Quo adprimū dicit ꝙ reliqui habitus ad cognitionē ꝑtinentesq̄ diſtingūtur ab opinione quō diſtinguātur in rationē

R R ij