Nonus Tractatus
cine quid hoc erit aliud dicere niſi ꝙ q̄libet ſcīa habꝫ ſuapͥncipia ⁊ diuerſaꝝ ſcīaꝝ ſtꝭ diuerſa pͥncipia. ſed ꝓpt̓ hocꝙ iſta ſtꝭ pͥncipia ⁊ illa pͥncipia dicere oīm eadē eſſe pͥncipia ē rūſio ſophiſtica ẜm ꝯūs ſeqͥt̉ eī ex hͦ ꝙ eadē eiſdeip̄a ſtꝭead̓ vn̄ ſic oīa fiūt ead̓ ſic pͥncipijs pͥncipia ſtꝭ ead̓⁊ pͥncipiata ab ill̓ ⁊ ſic oīa ſunt vnū ſicut dicit melliſſusAt vero neqꝫ ꝙ ē ex oībꝰ demōſtrare qͥdlibet hoꝝ. Eſt eī hͦ q̄rere oīm eſſe eadē prīcipia. multū em̄ īſipiēs ē. neqꝫ em̄ ī manifeſtisdoctrinis hͦ fit. neqꝫ ī reſolutione poſſibile ē.Immediate eī ꝓpōnes ſtꝭ prīcipia altera ātꝯcluſio ſic accepta ꝓpōne immediataHic poīt ſcd̓am rationē q̄ eſt iſta ſi oīm ſyll̓oꝝ eſſenteadem pͥncipia tūc qͥdlibet poſſet demōſtrari ex quolibetpͥncipio. ſꝫ hͦ eſt īpoſſibile igit̉ nō ſtꝭ eadē pͥncipia oīꝫ d̓mſtrationū. vn̄ dt ph̓s ꝙ ſtultū ē dicere qͥdlibet demoſtrare ex quolibet ī maīfeſtis mathematicꝭ. ⁊ ī reſolutōne. vocat āt mathematica ꝯſideratōes l̓ diſciplīas qn̄ ex aliqͥbus ꝓponibꝰ maīfeſtis ſtatim īfert̉ ꝯcluſio. Reſolutōeꝫvero vocat qn̄ ꝓpōnes aſſumpte nō ſtꝭ manifeſte ſꝫ oꝫ easreſoluere in alias maīfeſtatōnes. Ꝙ ath̓ ſit īpoſſibile ꝓbat qꝛ pͥncipia demoſtratīoꝝ ſyll̓oꝝ ſtꝭīmediate ꝓpōnesql̓ ſtatī aſſumūt̉ ī maīfeſtꝭ mathematicꝭ ſiue doctris. l̓ adeas deuenit̉ ꝑ reſolutōeꝫ. videmꝰ āt ꝙ demōſtrat̉ aliqͣ cōcluſio coaſſūpta īmedia ꝓpōne alia. iō non p̄t demrāriex quolibet quodlibet.Si āt dicat aliqͥs prīas ꝓpōes. īmediataeē prīcipia vnū ī vno quoqꝫ gn̄e ē. Si ꝟ̓o neqꝫ ex oībꝰ vt opꝰ ē demrāri qd̓libꝫ. neꝫ ficꝭ exaltera. qͣre erit vniuſcuiuſqꝫ ſcīe altera. Relīqͥt̉ gͦ ꝙ n̄ oīꝫ ſtꝭ ead̓ p̄ncipia ſi ꝓxīa ſit principia oīꝫ. Sꝫ ex his qd̓ hec. ex ill̓ āt illaHic excludit quādā obiectōeꝫ. poſſet eī aliqͥs dicere. ꝙduplices ſtꝭ ꝓpones īmediate. q̄dā ſtꝭ īmediate pͥᵉ ⁊ q̄daꝫſcd̓e. ita ꝙ accipiat̉ ordo īmediataꝝ ꝓpōnū ẜꝫ ordīeꝫ termīoꝝ ex qͥbꝰ ꝯponūt̉. nā ille ꝓpōes q̇ ꝯſiſtūt ī t̓mīs prīs⁊ cōibꝰ qͣles ſtꝭens ⁊ nō ens eqͣle ⁊ ieqͣle totū ⁊ ꝑs ſti p̄ᵉ ⁊ īmediate ꝓpōnes. vt nō ꝯtigit id̓ eē ⁊ nō eē ⁊ q̄ vni ⁊ eīdeſtꝭ eqͣlia int̓ ſe ſtꝭ eqͣlia ⁊ ſil̓ia. Immediate āt ꝓpōnes q̄ ſcirca poſteriores t̓mīos ⁊ minꝰ cōes ſtꝭ ſecūde reſpectu p̄maꝝ ſicꝭ ꝙ triāgulꝰ ēfigura. l̓ ꝙ hō ē aīal. p̄t gͦ aliqͥs dicere ꝙ ſcd̓e ꝓpōnes coaſſumūt̉ ad diuerſas ꝯcluſiones demoſtradas. ſꝫ pͥᵉ ppones īmediate ſtꝭ eēdē in oībꝰ demrātionibꝰ. ⁊ iō ad hͦ excludēdū d̓t ſi aliqͥs dicat pͥmas ꝓpōnes īmediatas eē illa pͥncipia ex qͥbꝰ oꝫ oīa ꝯſiderare q̄nihilominꝰ ī vno qͦqꝫ gn̄e oꝫ eē vᵐ pͥnᵐ l̓ vnā ꝓpōeꝫ īmēdiatā pͥmā ī illo gn̄e nō pͥmā oīno ſimpl̓r. ⁊ ſic ex illo pͥncipio pͥº cōi nō p̄t aliqͥd demrāri niſi coaſſūptꝭ ꝓpōnibꝰ ſecūdi gͦī ꝑticl̓aribꝰ ſciētijs. Quia demrāº dꝫ eſſe ex ꝓprijspͥncipijs ſcīe. ⁊ ſic nccē ē ꝙ diuerſaꝝ ſcīaꝝ diuerſa ſtꝭ prcipia ⁊ nō ē poſſibile ꝙ oīꝫ ſcīaꝝ pͥncipia ſtꝭ vniꝰ gl his q̄ex ip̄is demrant̉. ſꝫ oꝫ ꝙ ex his demōſtrēt̉ he ꝯcluſiones ⁊ex ill̓ diuerſis illa .ſ. pͥncipijs diuerſa d̓mrātōne facta īdiuerſis ſciētijs q̄ ſunt de diuerſis generibus1Manifeſtū āt hͦ ē qm̄ nō ꝯtīgit. mrātuꝫ ēem̄ ꝙ altera prīcipia ſtꝭ gn̄e dr̄ntium. Principia eī duplicia ſtꝭ ex qͥbꝰ ⁊ circa q̄. Ex qͥb
qd̓ igr̄ cōia ſtꝭ. Que autem ſunt circa qd̓ ꝓpria ſunt. vt numerꝰ magnitudoHic poīt t̓tiā rōeꝫ dicēs maīfeſtū ē etꝭ alioº ꝙ nō ꝯtīgit hͦſcꝫ ꝙ ead̓ ſint pͥncipia oīꝫ ſcīaꝝ. qꝛ on̄ſuꝫ ē ſupͣ ꝙ diuerſorū gn̄ꝫ diuerſa ſti̓ pͥncipia gn̄e. vn̄ cū diuerſe ſcīe ſint de diuerſis gn̄ibꝰ. ſeqͥt̉ ꝙ diuerſa pͥncipia ſtꝭ diuerſaꝝ ſcīaꝝ. ſꝫqꝛ quodamō ead pͥncipia coīa ſtꝭ qͥbꝰ oēs ſcīe vtūt̉. ideoꝯn̄r diſtīguit de p̓ncipijs dicēs. ꝙ duplicia ſtꝭ prīcipia. q̄dā ſtꝭ prīa ex qͥbꝰ demrāt̉ ſic ſtꝭ pͥᵉ dignitates. vt ꝙ non eſtpoſſibile ide eē ⁊ nō eē. ⁊ iteꝝ ſtꝭ q̄dā circa q̄ ſtīſcīe ſcꝫ ſb̓iecta ſcīaꝝ. qꝛ definitionibꝰ ſb̓iecti vtim tāqꝫ prīcipijs ī demōſtratōibꝰ illa gͣ pria ex qͥbꝰ demōſtrat̉ ſtꝭcōia oībꝰ ſcientijs. ſꝫ prīcipia circa q̄ ſtꝭſcie ſtꝭ ꝓpria cuiuſlibꝫ ſcīe ſic numerꝰ arithmetice ⁊ magnitudo geometrie. Prīcipia ātcōia oꝫ ad hͦ applicari ꝙ demōſtrēt̉. ⁊ qꝛ nō ex ſol̓ cōibꝰprincipijs demōſtrant̉ nō pn̄t dici eadē eē prīcipia oīmſyll̓oꝝ demōſtratīoꝝ qd̓ intendit ꝓbare.Circa textu expoſitum ſūt dubia.Priᵐ eſt quare d̓t. p. ꝙ ſcīaꝝ gn̄e diuerſa ſtꝭ prīcipia cumtn̄ dctm̄ ē ſuꝑiꝰ ꝙ illa de qͥbꝰ ſti demōſtratōes ſtꝭ pl̓ibꝰ cōiaſicꝭ dignitates Soº prīcipia cōia licet ī ſe ſint cōia tn̄ ẜmꝙ aliquā demōſtratōeꝫ īgrediūt̉ coartāt̉ ad materiā ſb̓iecti illiꝰ ſcīe ī qua fit demōſtraº. vn̄ ſi geomet̓ dicat hͦ pricipiū ōe totū ē maiꝰ ſua ꝑte idē eſt ac ſi diceret oe totumdiſcretum vel materiale eſt maiꝰ ſua ꝑteSecūdum dubiū eſt.An ne eadem ſint principia geometrie ⁊ arithmetice cūvnitas ⁊ punctus conueniunt in natura generali ſcꝫ inquātitate. ⁊ ſic poterunt habere vnū prīcipium cōmune.Solutio non qꝛ vnitas ⁊ punctꝰ nō ꝯueniūt in aliqͦvno ſimpliciter. qꝛ quātitas non eſt penitꝰ eiuſdem ratōnis phyſice ẜꝫ ꝙ dr̄ de qͣꝫtitate ꝯtinua quā ꝯſiderat geometer. ⁊ ẜm ꝙ dicitur de quātitate diſcreta quā conſiderat arithmeticusTertium dubium eſt.An veꝝ ſit ꝙ principia non ſtꝭ multo mīora ſeu pauciora ꝯcluſionibꝰ Et videt̉ ꝙ nō. qꝛ cuiuſlibꝫ demrātōisſtꝭduo prīcipia ſcꝫ due p̄miſſe ⁊ vna ꝯcluſio. gͦ videtur ꝙnon ſint pauciora ꝯcluſionibꝰ ſꝫ pl̓a Solutio principia pn̄t ꝯꝑari ad ꝯcluſiones ſuas vltimas. ⁊ tunc q̄ſibetvna ꝯcluſio hꝫ pl̓a prīcipia. qꝛ maiorē ꝓpōeꝫ ⁊ mīorē ⁊ ſicſtꝭ pl̓a prīcipia qͣꝫ ꝯcluſiōes. Alioº pn̄t ꝯꝑari ad ꝯcluſiones nō tm̄ vltīas. ſꝫ etꝭ quaſcūqꝫ alias r̄motas ⁊ ſic īueniemꝰ ꝯcl̓oes pl̓es qͣꝫ prīcipia nō tn̄ multo pl̓es ſi on̄daturſb̓n̄a de iſto hoīe ꝑ media q̄ ſtꝭ corpꝰ aīal rōnale ⁊ hō ſic ſexerūt ꝯcl̓oes ⁊ qͣttuor prīcipia ꝯcludit̉ aūt ſb̓n̄a de aīali ꝑcorpꝰ ⁊ de rōnali ꝑ aīal. ⁊ de hoīe ꝑ rōnale. ⁊ ſic ſtꝭ ſex ꝯcluſiōes ⁊ qͣttuor prīcipia q̄ ſtī ꝓpōnes immediate ad iſtasꝯcl̓oes. ⁊ ſic nō multo pauciora ſtꝭ prīcipia ꝯcl̓onibus.Alij vero faciliꝰ trāſſiūtes dicūt ꝙ prīcipia iō dicūt̉ nōmulto pauciora ꝯcluſionibꝰ. qꝛ ſtꝭ multo pl̓a. ſi eī prīcipia ſtimediate ꝓpōnes ⁊ ad quālibet ꝯcluſionē duplicātur p̄miſſe ſic prīcipia ſtꝭ in duplo pl̓a ꝯcl̓onibꝰ. tn̄ ẜm ītellectū areſtotil̓ eſt hͦ qd̓ dctm̄ ē prius. vn̄ trāſlatio arabica hꝫ ꝙ prīcipia nō ſtꝭelōgata a ꝯcl̓onibꝰ. Subdit ātcū d̓t. p. ꝙ ꝓpōnes ſtꝭ t̓mī aſſumpti ⁊ īmixti nō ita intelligitur ꝙ t̓mī formalit̓ p̄dicētur de ꝯcl̓onibꝰ. ſꝫ material̓r
R E 1