Druckschrift 
Commentaria in quattuor libros nove logice se[cundu]m processus burse laurentiane Coloniensis
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Primi libri poſterioꝝ

ſenſibile a cōditionibus materie. ⁊ ſic in intellectū poſſibilē agit. ⁊ in eo ſicut in loco reponit̉ Ad ſcd̓m eſt dicendū ꝙ cecꝰ a natītate p̄t habere ſcīam qͥd noīs de colore que definitio p̄t etiā eē nō entiū. ſꝫ nō p̄t habere ſcīamquo ad qͥd rei Ad tertiū dd̓m ꝙ nō ſolū reqͥrit̉ cauſecognitio ſꝫ etiā reqͥrit̉ applicatio cauſe ad effectū ⁊ illamnō poſſumꝰ habere ſine ſenſu Ad qͣrtū eſt dd̓m ꝙ ſurda natītate p̄t ſcire qͥd eſt color. ⁊ etiā ꝙ color nō eſt ſonꝰet qn̄ ſb̓dit̉ gͦ ꝯgnoſcit drām nō ſeqͥt̉ qꝛ ſic ad ꝯgnoſcendū vnā rē oporteret ꝯgnoſcere oēs res. Veꝝ tn̄ ē ꝙ dupliciter p̄t aliqͥd cognoſci. vno mō ꝯfuſe Alio mō determīate. mō ꝯgnita aliqͣ drn̄a inter aliqͣ duo. quoꝝ vnū cognoſcit̉ determīate. alteꝝ ad mīꝰ dꝫ cognoſci ꝯfuſe ⁊ pͥuatiue Ad qͥntū eſt dd̓m licet ꝟtus intellcīua ſit pͥor potentia ſenſitiua. ip̄a tn̄ eſt eidē ſb̓ordīata. nō in eſſendoſin oꝑando ⁊ tal̓ ſb̓ordīatio eſt in nobis ꝓpter imꝑfectōnē Quia ip̄a aīa ē infima ītelligētiaꝝ. Sꝫ diceres intellectꝰ ē immaterial̓ gͣ nullo mō depēdet a ſenſitiuis potentijs Dd̓m eſt ꝙ intellectꝰ ē immaterial̓ qꝛ nō depēdꝫ a materia in eēndo. qꝛ ītellectiuū vt inqͥt ph̓s deforꝭ introducitur. ſꝫ nō d̓r immaterial̓ quaſi nullo mō a materia dependēs in oꝑando. nccārio em̄ p̄reqͥrit ſenſitiuā ꝯgnitōnē Ad ſextū eſt dd̓m licet mathematicalia ſint abſtracta a materia ẜm ſuas eēntias. ſunt tn̄ ꝯiūcta ẜm eſſe. etiō pͥma acceptio mathematicoꝝ ē ꝑ ſenſū ⁊ ſenſꝰ īductōeꝫCirca textum expoſitū ſūt dubia.Primū eſt. vtꝝ ignorātia bn̄ definit̉ ī textu cū d̓r eſt deceptio facta ꝑ ſyll̓m ſupple demr̄atm̄ Et videt̉ ꝙ non. qꝛoīs ſyll̓s gn̓at fidē de ꝯcl̓one ſua. cū igit̉ ignorātia fiat ꝑſyll̓m ſeqͥtur ꝙ nō erit deceptio. An̄s ꝓbat̉ qꝛ om̄is ſyllogiſmus eſt argumentū. ſꝫ argumentū eſt rō rei dubie faciens fidē Scd̓o effctūs puatiui nō eſt cā poſitiua. ſꝫignorātia eſt qͥd pͥuatm̄ ergo deceptio q̄ dicit̉ ignorātiano cauſabitur ꝑ ſyllogiſmū Tertio Syllogiſmꝰ generat ſcīam ergo nō ignorantiā Solutio Sic. ſed duplex eſt ignorātia vt vult ph̓s in textu. vna eſt pure negationis ⁊ alia praue diſpoſitionis. Ignorātia pure negationis eſt qn̄ aliqͥs de re nullā penitus habet cognitionem. nec in generali nec in ſpeciali. Et eſt dupl̓x ſcꝫ in genere ⁊ extra genus. In genere quādo aliqͥs nullam penitus habet de re cognitionē aptꝰ natus eſt tamē habere eāEt fit dupl̓r ſcꝫ ex defectu ſtudij. vel ex defectu ſenſus Exemplū pͥmi vt puer vel ruſticꝰ hꝫ ignorantiā geometrie.Exemplū ſcd̓i ſicut cecꝰ a natiuitate hꝫ ignorantiam decoloribus Sed ignorātia extra genus eſt quādo aliqͥsnullam cognitionem habet de re. nec aptus natus eſt habere ſicut lapis dicit̉ ignorās hoc modo. Sed ignorantia praue diſpoſitionis ē quando aliqͥd accipit̉ tāqͣꝫ veꝝquod tamē eſt ſalſum vel ecōuerſo. ⁊ tal̓ ignorātia vocatur error vel deceptio. Et eſt dupl̓x ſcꝫ ſimplex ⁊ ꝯpoſitaSimplex eſt que accipit̉ ſimplici opinione abſqꝫ alductu rationis. vt ſi aliquis accipiat falſum ꝓ ſimplicivero vel econtra abſqꝫ ductu rationis. vt ſi qͥs non coactus argumentatione cōcedit ſolem monopedal̓ qͣꝫtitatis. Sed cōpoſita eſt q̄ accipit̉ ex aliqua rōne falſa. exemplum eſt vt omnis quātitas eſt ſubſtātia. om̄is qualitas eſt quantitas. ergo omnis qualitas eſt ſubſtantiaEt iſta eſt duplex quedam eſt que fit per ſyllogiſmū peccantem in materia ſcꝫ qui accipit falſas propoſitiones.Alia per ſyllogiſmum peccantem in forma ſcꝫ in quo nō

ſeruat̉ debita forma ſyllogiſtica. Exemplum eſt. vt omnis canis eſt latrabilis. ſydus celeſte eſt canis. ergo ſydꝰceleſte eſt latrabile. ⁊ iſta ignorātia ꝯpoſita eſt q̄ per ſyllogiſmū cauſatur. ⁊ eam definit ph̓s in textu. quō auteꝫdiuerſimode gn̄atur per ſyllogiſmū ſatis diffuſe patuitin textu Ad obiecta in oppoſitum Ad pͥmum eſt dicēdum. ꝙ generat fidem nō veram. ſꝫ erroneaꝫ Ad ſecūdum eſt dicendum ꝙ ſicut effectus eſt pͥuatiuus. ita etiācauſa. qꝛ ad minꝰ vna p̄miſſa eſt falſa.Secudum dubium eſt.Quare non eſt diſtinctus liber de ſyllogiſmo falſigͣphoqui opponitur demonſtratiuo. ſicut eſt diſtinctꝰ liber deſyllogiſmo ſophiſtico qui opponitur ſyllogiſmo dialectico Solutio. qꝛ ſyllogiſmꝰ falſigraphꝰ habet eademprincipia licet male intellecta cum ſyllogiſmo demōſtratiuo. ſꝫ ſyllogiſmꝰ ſophiſticꝰ non. quia ſuꝑaddit cām apparentie defectui quē nomīat. Etiam circa ſyllogiſmum īgnorātie nō occurrūt tot varietates ſicut circa ſophiſticum. gͦ nō oportuit tradi diſtinctā de eo ſcientiamTertium dubium eſt.Quare ph̓us in ſcd̓a figura ſyllogizando nō diuidit ꝓcedendo per medium ꝓprium ⁊ non ꝓprium ſicut factuꝫeſt in precedentibus. Solutio Alberti ideo. quia quehic eſt affirmatiua eſt minor in pͥma figura. ⁊ que negatiua in eadē figura fit maior. ideo eedē regule que in prima figura ſunt de maiori ſtꝭ hic obſeruāde de negatiuaet q̄ ibi dicte ſtꝭ de mīori ſtꝭ h̓ obſeruāde de affirmatiua.ſt aūt om̄is ſyll̓s ꝑ tres termīos. ⁊ hͦquidē demōſtrare poſſibile ē. Qm̄ eſta incꝓpter id quod ē in b ⁊ hͦ inc. Sed priuatiuꝰ quidē eſt alterā habēs ꝓpōnem qm̄ eſtaliud in altero. alterā aūt qm̄ nō eſt.Iſte eſt ſeptimus tractatꝰ in quo ph̓s on̄dit ꝙ in medijs ⁊ extremis demōſtrationū nō ē ꝓceſſus in īfinitumEt diuiditur iſte tractatꝰ ī duo capl̓a. In pͥmo mouetaliqͣs q̄ſtiones. in ſcd̓o ip̄as determīat ibi ( quidē igitur nō ꝯtingit) Circa pͥmū duo facit. pͥmo p̄mittit qͣſdaꝫſuppoſitōnes ad intellectum queſtionum nccārias. Secūdo mouet q̄ſtiones nccārias ibi Mic igr̄ hmōi) Circa pͥmū adhuc duo facit. pͥº p̄mittit aliqͣ de forma ſyllogiſtica quā oꝫ etiā in demoſtratōibꝰ obſeruare. Scd̓o reſumit qͣl̓ dꝫ eē mat̓ia demrātōis ibi Manifeſtū gͦ) Circa pͥmū premittit tres ſuppōnes ꝯcernētes formā ſyll̓miPrima ſuppō ē cōis om̄i ſyll̓o ⁊ eſt iſta. ꝙ oīs ſyll̓s eſt pertres termios. vt ſupponitur ex pͥº pͥoꝝ. Scd̓a ſuppō ꝑtinet ad ſyll̓m affirmatm̄. ⁊ ē ꝙ in om̄i ſyll̓o affirmatīo inprima figura reqͥritur ꝙ maior extreītas demonſtreturineē mīori ꝓpt̓ hͦ ꝙ maior extreītas inē medio. ⁊ mediuꝫineſt tertio hͦ eſt mīori extreītati. ꝑ qd̓ ph̓s dat ītelligere ꝙ demirātōes affirmatīe ſoluꝫ fiūt in pͥma figura. vtoē aīal rōnale aptū natū ad ridēdū ē riſibile. oīs hō ē animal rōnale aptū natum ad ridēduꝫ. gͦ oīs hō eſt riſibilisTertia ſuppo ꝯcernit ſyll̓m negatm̄ ⁊ eſt iſtd̓ ꝙ nccāriuꝫeſt in om̄i ſyll̓o demōſtratīo negatiuo alterā premiſſaꝝeſſe affirmatiuā ⁊ alterā eſſe negatiuā. ratio pͥmi eſt qꝛex puris negatīs nihil ſeqͥtur. rō ſcd̓i. qꝛ ex purꝭ affirmatiuis nō ſeqͥtur cōcluſio negatiua. iſtud tamen aliter fitin prima figura ⁊ ſecunda