Druckschrift 
Commentaria in quattuor libros nove logice se[cundu]m processus burse laurentiane Coloniensis
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Sextus Tractatus

diſpōnem pͥme figure ſꝑ erit vera. illa ꝟo q̄ maior eſt inſyll̓mo ignorātie: ſꝑ erit falſa. eo ꝙ pͣria eiꝰ in ſyll̓mo ſcientie fuit vera. conrie ꝟo nō pn̄t ſil̓ eſſe vere. Et hec deceptio ignorātie fere eſt eadē ei q̄ dicta eſt fieri ꝑ mediuꝫꝓpriū. qꝛ nō differt niſi ꝑ hoc ꝙ in priori fuit mediū ꝓprium et demr̄atm̄. h̓ ꝟo nō eſt ꝓpriū ſꝫ dialecticū vel ſyllogiſticū. Termī in maͣ ſpēali in ſyll̓mo ſcīe ſt̓ qͥcūqꝫ ordinati ſt̓ eiuſdē coordinatōis qͣntū ad extrema/ cū alio alterius demr̄atōis qn̄ vl̓iter ineſt minori. vt ſi om̄e coloratū eſt ſb̓a / tūc erit ſyll̓s ignorātie. ſumēdo oppoſitū maioris ſic. Nullū coloratū eſt ſb̓a. oīs hō eſt coloratus. gͦnullus homo eſt ſb̓a.Si ꝟo nō ꝑ ꝓpriū mediū fiat ſyll̓s. cū qͥdem d̓ ſub a ſit mediū. in b aūt nll̓o eſt. necetſe eſt vtraſqꝫ falſas eſſe. Recipiende enī vtiqꝫ ſūt ꝯͣrio qͣꝫ ſe habeāt ꝓpōnes ſi ſyll̓mus debeat fieri. Sic āt acceptis vtreqꝫ fiūt fal̓ſe.vt ſi a qͥdeꝫ in toto d̓ eſt. d̓ aūt in nll̓o b. Cōuerſis enī his ſyll̓s erit. et vtreqꝫ ꝓpōnes falſe. Cū v̓o nō fit ſub a mediū vt d. que qͥdeꝫeſt a d vera erit. Que ꝟo db falſa. qꝛ ſi eētvera ꝯcl̓o eſſet vera. ſed erat falſaHic on̄t quō ꝫº mō fit ſyll̓s ignorātie .ſ. ꝑ mediū extraneū ſiue nō ꝓpriū. Dicit̉ āt mediū ꝓpriū demr̄atōis ſcientie illud per qd̓ ſcꝫ in eiſdē t̓minis p̄t demr̄ari ꝯcl̓o vera ex veris ꝓpōnibꝰ. E regione dr̄ mediū nō ꝓpriuꝫ ꝑ qꝛin eiſdē t̓minis ex veris ꝓpōnibꝰ: ꝯcl̓o vera demr̄ari nōp̄t. Hoc mō pōt mediū accipi vt ꝯtineat̉ vl̓r ſub a. ⁊ denll̓o b p̄dicetur. ⁊ ſic oportebit vtraſqꝫ ꝓpōnes eſſe fl̓asſyll̓mi ſcīe. ita ꝙ ꝯuertant̉ in ꝯͣrias ſi debeat fieri ſyll̓mignorātie. ſic āt accepte ꝓpōnes: ſt̓ ambe falſe. Cuiꝰ exⁿin t̓mīs generalibꝰ eſt. vt ſi a ẜm ꝟitatē eſt in toto d̓ medio. ita ꝙ om̄e d eſt a. Dāt mediū in nll̓o eſt minore extremitate. tūc ꝯuerſis ꝓpōnibꝰ in ſuas ꝯͣrias: erit ſyll̓signorātie. ⁊ vtreqꝫ ꝓpones erunt falſe. vt ſic arguendoNll̓m d̓ eſt a. omē b eſt d. igit̉ nll̓m b eſt a. Termī ātſpēales in qͥbus iſtud apparet ſt̓ duo eiuſdē coordina.tōis ſibi īuicē coordinati. et his adiūgit̉ t̓tius qͥ ſb̓ ſuꝑiori ꝯtineat̉. ⁊ nō ꝯtineat inferiꝰ. vt nll̓s lapis ē ſb̓a. oīsbō eſt lapis. gͦ nll̓s hō eſt ſb̓a. Et hec hītudo t̓minoꝝ nōp̄t īueniri in ꝯuertibilibꝰ. puta ſb̓iecto ⁊ ſua ꝓpria paſſione. q̄ ꝑ aliqd̓ mediū de ſb̓iecto ꝯcludit̉. Maifeſtū enīeſt ꝙ nō p̄t accipi aliqͥd de qͦ paſſio vl̓r p̄dicet̉ qd̓ a ſb̓iecto vl̓r remoueat̉. Sꝫ hec hītudo p̄t īueniri qn̄ ꝓpō ē mediata. ex hͦ ꝙ ſuꝑius genꝰ vl̓ paſſio ſuꝑioris gn̄is p̄dicảde vltima ſpē. puta ſi in aliqͦ exēplo dicamꝰ. oīs hō eſt viuus. viuū enī p̄t ꝯcludi ꝑ mediū qd̓ eſt aīal. Si ergo accipiamus aliquid de quo viuū vl̓r p̄dicet̉. ſicut eſt oliuaq̄ vere vl̓r remouetur ab hoīe: erit habitudo terminorūquā querimus. Hec enī erit falſa. nulla oliua eſt viua. eminor erit ſil̓r falſa. oīs hō eſt oliua. ⁊ ſil̓r cōcluſio eritfalſa. nullus homo eſt viuus. qd̓ eſt cōnrium ꝓpōni veremediate. Contingit etiā maiorem eſſe veram. ⁊ minorēeſſe falſam. puta ſi accipiamꝰ ꝓ medio aliqͥd qd̓ nō contineatur ſb̓ a. puta lapidem. tunc enim maior que eſt ab erit vera .ſ. nullus lapis eſt viuens. quia lapis non cōtinet̉ ſub viuo. ſed minor erit falſa. ſcꝫ oīs homo eſt lapis. Si enī hec eſſet vera: pͥma exn̄te falſa: ſequeretur ꝙ

concluſio eſſet vera. cū tn̄ dcm̄ ſit eam eſſe falſam. nō ātpōt eſſe ē cōuerſo ꝙ minor ſit vera ſi ſit mediū extraneuꝫ.qꝛ mediū extraneū p̄t vl̓r p̄dicari de b. Oportet āt minorem ſꝑ affirmatiuā acciꝑe in pͥma figuraSꝫ ꝑ mediā figurā fcā deceptiōe: vtraſqꝫqͥdē nō ꝯtingit ꝓpōnes eē falſas totas. Cūenī ſit b qͥdem ſub a ihil ꝯtingit in hoc qͥdēomni. in illo autem nullo eſſe. ſicut quod dictum eſt ⁊ prius.Hic ph̓s on̄dit quō fit ſyl̓l̓mus ignorātie negatiuusin ſcd̓a figura. Et tria facit. qꝛ pͥmo on̄t qūo habet fieri ꝑambas falſas. 2º quō ꝑ altera. 3º epilogat. Quo ad primū dicit ꝙ non ꝯtingit ſyll̓m ignorātie ꝯcludentē negatiuā falſā: oppoſitā negatiue vere et mediate in ſcd̓a figura ꝓcedere ex ambabus p̄miſſis in toto falſis. Cauſa aūt qͣre non pōt: eſt. qꝛ tūc oporteret dare mediuꝫ adconcludendū illā ꝯcluſionem. qd̓ mediū vl̓r ⁊ affirmatīefalſificaret̉ de vno extremoꝝ. et de alio falſiſicaret̉ vl̓rnegatiue. ſꝫ tale medium in ſcd̓a figura non eſt dabile.Maior patet quia oportet in ſcd̓a figura ꝙ vna premiſſarū ſit affirmatiua. ⁊ alia negatiua. quia ex puris affirmatiuis nihil ſequit̉. Minor probatur quia in ſcd̓a figura minor extremitas eſt ſub maiore. ſꝫ impoſſibile eſtdare aliquod mediuꝫ qd̓ vl̓r remoueatur. ⁊ vl̓r p̄diceturde alio: quando illa duo ſic ſe habent ꝙ vnū contineturſub alio. Ex ambabus nihilo minus in parte falſis bene valet. vt ſic arguendo Omnis ſb̓na eſt aīal. nullumcorpus aīatum eſt aīal. ergo nullum corpus aīatum eſtſubſtantiaAltera v̓o p̄t eſſe falſa et q̄cunqꝫ ꝯtingitSi enī c et in a et ī b eſt. Et ſi accipiat̉ c ina qͥdē eē. in b v̓o nō eſſe. Que qͥdem ac vera erit. altera āt falſa. Iteꝝ aūt ſi in b qͥdemaccipiat̉ c eſſe. in a āt nll̓o. Que qͥdem eſt cb vera. altera aūt falſaHic ph̓s oſtendit quomodo fit ſyllogiſmus ignorātie altera falſa. dicens ꝙ altera ꝓpoſitione falſa poteſt eſſe ſyllogiſmus ignorantie in ſcd̓o ſcd̓e figure. et hoc ſiue maior fuerit falſa ſiue mīor. quia ſic c mediū ē ī a maiore extremitate. et illud idem c eſt in b minore extremitate ẜm veritatem. ita ꝙ de vtraqꝫ extremitate predicat̉vniuerſaliter et affirmatiue. Sic eniꝫ procedit ſyll̓musſcientie concludens om̄e b eſſe a. Si ꝟo accipiat̉ c medium in a quidem eſſe vniuerſaliter ⁊ affirmatiue. ⁊ ī bminori extremitate non eſſe vniuerſaliter ⁊ negatiue.ſic. Omne a eſt c. nulluꝫ b eſt c: tūc maior ꝓpoſitio queeſt ac erit vera. quia predicatur de eo quod ſubeſt ei. altera aūt que eſt minor ꝓpoſitio vniuerſalis negatiua erit falſa. quia in ea negatur de inferiori ſuperius. Termini autem dicte coniugationis ſunt. Omne aīal eſtſubſtantia. nullus homo eſt ſubſtantia. Igitur nullushomo eſt animal. Et in hoc eodem modo ſecunde figure poteſt fieri ſyllogiſmus ignorantie e conuerſo. ſcilicꝫex maiore falſa. ⁊ minore vera. In primo modo ſecunde figure. ſcilicet ceſare. ex maiore falſa. et minore vera:fit iterum ignorantie ſyllogiſmus. ſi medium accipiat̉ineſſe b omni. in a aūt nullo idem c accipiat̉ ineſſe. tūceniꝫ ſeruata ſuperiori hypotheſi minor ꝓpō: que eſt b c