Druckschrift 
Commentaria in quattuor libros nove logice se[cundu]m processus burse laurentiane Coloniensis
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Primi Libri poſterioꝝ

precedat materiale debet intelligi ẜm viā ꝑfectōnis ſicutactus p̄cedit potentiā. In eodē vero ⁊ ẜm viā gn̄atōniseſt ecōtra. Tertio Cauſa p̄cedit effectū vt pꝫ ꝑ ph̓m indiuerſis locis. ⁊ qͣrto ſb̓na p̄cedit accn̄s. ſicut ptꝫ ſeptīometaphyſice. ⁊ ſequit̉ ex p̄cedēti qꝛ ſb̓ſtātia eſt cā accn̄tꝭ.Scd̓m modū ꝟo ineē inuētōnis totū eſt ecōtra. qꝛ ſic cōmune p̄cedit ꝓpriū. qꝛ vl̓ia ſtꝭ nobis notiora. vt d̓r pͥmophyſicoꝝ. ſcd̓o materiale formale. qꝛ ph̓us ex ꝯgnitōneſb̓ſtātie material̓ p̄cedit ad ꝯgnitōem ſb̓ſtātie īmaterialis ſiue ſeꝑate. Tertio effectus eſt pͥor cauſa demōſtrāsquia eſt. ⁊ vltimo accn̄s pͥus ſb̓ſtātia qꝛ accn̄tia magnaꝑtem ꝯferūt ad ꝯgnoſcendū ꝙ qͥd eſt. Ad obiectain oppoſitū Ad pͥmum eſt dd̓m. ꝙ ꝓpō loquit̉ de naturanaturāte intellectus aūt noſter eſt ꝯformis nature naturate. Albertꝰ vero in cōmētario ſuo dicit. ꝙ ẜm intellectum ph̓i natura qua aliqͥd eſt pͥus. eſt ip̄a natura eiusquod pͥus eſt. hec em̄ natura eſt qua pͥncipiū principiapͥncipiatum ⁊ dat ei naturā qua ſit ⁊ qͣ definiat̉ ineſſe. ⁊hec eſt natura quā antiqͥ vocabāt naturantē. qꝛ naturādo ſic ꝯſtituit naturā ſibi ſuppoſitā ⁊ q̄ hn̄t hmōi naturāvt pͥncipiū ſunt natura pͥora. qꝛ tal̓ natura eſt eis cā ꝙſint pͥora. Et e regione nobis priora ſunt q̄ ꝑ ſuā formanō dāt naturā. ſꝫ ꝯſtituta in natura ꝑ hoc ꝙ ſtꝭ forme ſerſibiliū ꝓxime ſenſui. ⁊ iſta vocant̉ ſenſibilia ꝑ accn̄s ſichic homo hoc aīal ſtꝭ vere ſb̓ vl̓i ꝑ naturā ꝑticipataꝫ. Ehec vocat̉ via ꝯpōnis ẜm quā vl̓ ẜm id qd̓ eſt pͥncipiumformale eſt ꝑticulare ⁊ ꝑticulare ſe habet ad vl̓ ſicut ſb̓iectū ⁊ ſuppoſitū in ip̄o. ⁊ hoc mō pͥus ẜm naturā eſt vl̓eet poſteriꝰ ẜm naturā ē ꝑticulare. ⁊ poſtremū eſt ſingulare ſuꝑ qd̓ cadit ſenſus immediate. In via v̓o reſolutōisvt dcm̄ eſt in ꝓpōne vltimū efficit̉ pͥmum ⁊ ecōuerſo primū fit vltimū Ad ſcd̓m eſt dd̓m ꝙ vl̓e nō d̓r iō notiusnature qꝛ aliqua natura ꝯgnoſcit. ſꝫ eſt notiꝰ natura ẜmexpōnem alberti id eſt ẜm ſuā naturā. ſicut lumē ſol̓ natura ſua d̓r viſibiliꝰ qͣꝫ lumē lune. Quia ex natura luciseſt viſibiliꝰ licet nobis ſit minꝰ viſibile Ad tertiū ē dd̓ꝫꝙ illa ꝯpoſitio nō eſt ſil̓is ꝯpoſitioni nature Quia natura ꝯponit ꝑ formas reales. ſꝫ iſta ē ꝑ formas intētōnalesilla cōponit formas in re. iſta formas poſt rem. Et indepatet etiā drn̄a nature ⁊ aīe noſtre. Quia natura for̄ascōponit cū materia. Aīa āt a materia abſtrahit. ⁊ ſi poſtſimpliciū abſtractoꝝ apprehenſionē ꝯponit ⁊ diuidit hocnō eſt cōpōne reali ⁊ naturali ſꝫ ſolū intētionali. licet cōpoſitio rōnis quo ad modū ꝯponēdi ſua ꝯponibilia ſeqͣt̉modū ꝯpoſitōis nature Ad quartū eſt dd̓m ꝙ iſta reſolutio rōnis nō eſt nobilior ꝯpoſitione nature. qꝛ nō eſtniſi reditꝰ ad formā poſteriorē. qꝛ ſi fieret reſoluº formead eiꝰ puritatē realem q̄ eſt an̄ rem tūc argumentū haberet apparentiā Ad qͥntū eſt dd̓m ꝙ ars hꝫ bn̄ ſil̓itudinē nature quo ad ꝓductōem artificialiū qn̄ eſt ꝑfectaſꝫ ipſa in nobis eſt habitus acqͥſitus ꝑ formas abſtractionis. ⁊ ſic vt habitꝰ noſtri intellectꝰ ꝓcedit apprehenſione reſolutoria. ⁊ gͦ dcm̄ fuit in ꝓpōne maiore apprehendimꝰ reſoluēdo nō ꝯponimꝰ vel ꝑ intellectum operamur.Prima em̄ intellectꝰ actio ē ſimpliciū apprehenſio quaꝫcōcomitat̉ ꝯpoſitio ⁊ diuiſio ⁊ practica oꝑatio Ad ſextū ⁊ vltimū eſt dd̓m. ꝙ ph̓s in pͥmo phyſicoꝝ manet invno gn̄e ꝯgnitōis ſcꝫ intellectiue. ⁊ ergo dicit ꝙ ꝯꝑando vnā ꝯgnitionē intellectiuā magis vl̓em ⁊ ꝯfuſā adaliā magis diſtinctā q̄ eſt minꝰ vl̓is ſiue ſingularis in reſpectu dicit ꝙ ꝯfuſa ⁊ magis vl̓ia ſunt nob̓ notiora Hic

vero cōꝑat diuerſas cognitōes ad ſe inuicē vt intellectiuā ad ſenſitiuā ⁊ ergo dicit ꝙ vl̓ia ſunt natura notioraet ſingularia ſunt nobis notiora vtētibꝰ ſenſitiua ꝯgnitione. Albertꝰ vero dicit ꝙ vl̓e duobꝰ mōīs ꝯſiderat̉. vnomō ꝓut ꝯfuſum ⁊ mixtū eſt in ſingulari ⁊ hoc mō in ſignis citiꝰ ſentit̉ vl̓e qͣꝫ ꝑ ꝑticulare ſenſum. Quia citiꝰ ſentiunt̉ ſigna ſb̓ſtātie qͣꝫ aīalis ⁊ aīalis ſigna citiꝰ qͣꝫ hominis. ⁊ ſic de alijs. ⁊ hoc mō exponit Auicēna hoc ꝙ primophyſicoꝝ d̓r. Alio mō accipit̉ vl̓ in ſua puritate in qͣ ſeparatū eſt a ꝑticulari. ⁊ hoc mō nō eſt niſi in intellectu. ⁊ſic lōginqͥus ē a ſenſu. ⁊ hoc mō nobis ẜm ſenſitiuā cognitōem eſt ſingulare notiꝰ ⁊ vl̓e natura.Circa textum expoſitū ſūt dubia.Primū eſt. Vtꝝ pͥma definitio demōſtratōis in qua d̓r ēſyll̓s appodixicon ſit bona. Et videt̉ ꝙ nō. qꝛ oīs bonadefinitio dꝫ dari ꝑ cām definiti ⁊ ꝑ illd̓ qd̓ eſt pͥus definito. ſꝫ iſta dat̉ ꝑ ſcire qd̓ eſt effectꝰ demōſtratōis ⁊ poſteriꝰeo. ergo nō eſt bona Scd̓o ſic Syll̓s dialecticꝰ facit ſcire ergo iſta definitio cōuenit alteri a definito. An̄s ꝓbatur qꝛ illud facit ſcire ꝑ quod tollit̉ ignorātia. ſꝫ ꝑ ſyll̓mdialecticū tolliˣ ignorātia. gͦſyllogiſmꝰ dialectitꝰ facit ſcire Tertio doctor facit ſcire igit̉ nō eſt ꝓpriū demōſtrationi Quarto nullū ens rōnis cauſat ens reale. ſꝫ demōſtratio eſt ens rōnis. ⁊ ſcire eſt ens reale gͦ demōſtratio nō facit ſcire Quinto ſb̓cm̄ vniꝰ ſcīe non p̄dicat̉ deſb̓iecto alteriꝰ ſcīe. qꝛ alias ſcīe ille nō diſtīguerent̉. ſꝫ ſyllogiſmꝰ eſt ſb̓em̄ in libro pͥoꝝ. ⁊ demōſtratio in libro poſterioꝝ. gͦ iſta erit falſa demōſtratio eſt ſyll̓s SolutōSic. qꝛ ꝯtinet genus ⁊ drn̄am. Benꝰ em̄ eſt ſyll̓s ⁊ apodixicon eſt drn̄a. qꝛ valet tm̄ ſicut faciēs ſcire. ⁊ hoc proprijſſime ꝑ cām qd̓ eſt ſcire ſimpl̓r ⁊ nō ſophiſtico modoAd obiecta in oppoſitum Ad pͥmuꝫ eſt dd̓m ꝙ ſcirecōſiderat̉ dupl̓r. vno mō vt eſt in intētōe efficiētis ⁊ fic ēcauſa final̓ demōſtratōis ⁊ ſic ingredit̉ definitōem. Aliomō ꝯſiderat̉ vt eſt in executōe ⁊ ſic eſt effectꝰ. ⁊ ſic nō ē incōueniēs vnū ⁊ idem eē cām ⁊ effectuꝫ in diuerſis gn̄ibꝰcauſaꝝ vt ſupra dcm̄ fuit Ad ſcd̓m eſt dd̓m ꝙ ſyll̓s dialecticꝰ n̄ facit ſcire ſimpl̓r. qꝛ illd̓ facit ſcire ſimpl̓r ꝑ qd̓tollit̉ ignorātia ita ꝙ nō manet formido de oppoſito. ſꝫhabito ſyll̓o dialectico adhuc manet formido de oppoſito. ⁊ ergo dcm̄ fuit ſupra ꝙ finis eſt gn̄are opinionemque eſt habitꝰ nutans nō ſtabil̓ Ad tertiū eſt dd̓m. ꝙdoctor facit ſcire effectiue pͥncipaliter. ſꝫ demōſtratio facit ſcire inſtrumētal̓r Ad qͣrtū eſt dd̓m ꝙ ens rōnis n̄pōt eſſe pͥncipal̓ ⁊ total̓ cā entis real̓. tn̄ bn̄ poteſt eſſe cāinſtrumētalis ⁊ minꝰ pͥncipal̓. ⁊ ſic demōſtratio eſt cauſa ſcire. Nec opꝫ etiā ꝙ cā inſtrumentalis ſit maiorisentitatis qͣꝫ ſuus effectus. ſꝫ hoc reqͥrit̉ cōiter in cauſa pͥncipali ⁊ totali Ad vltimū eſt dd̓m ꝙ ſyll̓s accipit̉ dupliciter. vno mō vt eſt indifferēs adeſſe cōtractū ⁊ incontractū. ⁊ ſic p̄dicat̉ de demonſtratōe ꝑ modū gn̄is de ſpecie. Alio mō accipit̉ ſyllogiſmꝰ ꝓ ſyllogiſmo incōtractodiſtincto cōtra ꝯtractum. ⁊ ſic ponit̉ ſb̓iectū libri pͥorumet nō p̄dicatur de demonſtrationeSecūdum dubiū eſt.Utrū ſcd̓a definitio demōſtrationis in qua dicit̉ demonſtratio eſt ex pͥmis veris immediatis ⁊c ſit bona Etvidetur ꝙ no. quia ſi ꝓcederet ex pͥmis tunc ſequeretur