Primus tractatus

cognoſcere quid ꝑ terminos ſignificatur. quia pͥncipiacognoſcuntur cognitis terminis ex quibus conponuntSolutio ſic. quia eſt id eſt vera eſt. qꝛ dignitas eſt pͥncipium ꝯplexū ⁊ ꝓpōnale. eſſe aūt ꝓpoſitionis in ſua veritate ꝯſiſtit. illam autem oportet pcognoſcere de pͥncipiis quia pͥncipium eſt an̄s in demonſtratione. modo ꝯſequens non poteſt demonſtrari ꝑ antecedēs niſi tale antecedens p̄cognoſcatur ⁊ p̄ſupponatur eſſe veꝝ. eo ꝙ exfalſis nihil poteſt demonſtrari. Non autem poteſt ꝯgnoſci quid eſt de ea vt dicit. Albertus. Quia ſeptimo metaphyſice dicitur ꝙ ꝯplexoꝝ non eſt definitio vt hominisalbi non eſt definitio. ſꝫ dignitas eſt pͥncipium cōplexuꝫAd obiectum in oppoſitum rn̄det. Albertꝰ ꝙ de dignitate non p̄cognoſcitur quid nominis inqͣꝫtuꝫ dignitaseſt. qꝛ quid noīs eſt incōplexi. dignitas vero cōplexa eſt ⁊ſic refertur ad ꝯplexa quid nōis ſolū ex ꝯn̄ti. eo ꝙ oratoeſt ſignificatiua ratione ſuoꝝ t̓mīoꝝ ex ꝯn̄ti. veꝝ eſt tn̄ ꝙdemoſtrator an̄ demōſtratōem p̄utitur bn̄ quid eſt. quisdignitatē ſcire nō pōt niſi ſciat qͥd ꝑ t̓mīos eiꝰ ẜnificeturtū nō p̄cognoſcit formalit̓ quid eſt de dignitate.Secūdum dubium eſtAn de paſſione p̄cognoſcat̉ tm̄ quid eſt Et videtur ꝙnō. Quia quid eſt p̄ſupponit ſi eſt. igitur neceſſario de eaet p̄ſupponitur ſi eſt. Solutio ſic. qꝛ paſſio eſt accn̄sſb̓iecti. ſꝫ accn̄tꝭ eſſe eſt ineſſe. Ineſſe autem on̄dit̉ ꝑ demōſtratōeꝫ ergo non p̄cognoſcitur. Ad obiectum in oppoſitū eſt dicendum. ꝙ quid ē qd̓ de paſſione p̄cognoſcitur non eſt quid rei qd̓ p̄ſupponit ſi eſt. ſꝫ quid nominisqd̓ differt a quid rei quītupliciter. Prīo. qꝛ quid nomīsnon p̄ſupponit quia eſt. ſꝫ quid rei p̄ſupponit quia eſtScd̓o. Quia quid nominis eſt indifferent̉ entium ⁊ nōentium. ſꝫ quid rei eſt tm̄ entium. ⁊ ideo quid nomīs antecedit eſſe. ſꝫ eē an̄cedit quid rei. Tertio quid nōis ē īcōplexoꝝ ⁊ ex ꝯn̄ti etꝭ ꝯplexoꝝ. Quid rei eſt tantum inconplexoꝝ. Quarto quid nōis equaliter ⁊ indifferent̓ ⁊ eq̄ pͥmo eſt ſubſtantiarum ⁊ accidentium. ſꝫ quid rei eſt pͥmoſb̓ſtantiarum ⁊ ſcd̓o accidētiū. Quīto ꝑ quid nōis intellectꝰ non refertur ad rem reſoluendo ip̄aꝫ ī ſua pͥncipiaSꝫ hoc fit ꝑ quid rei vtꝫ ſeptimo metaphyſice.Tertium dubiuni eſt.Utꝝ de ſubiecto dꝫ p̄ſupponi quia eſt ⁊ quid eſt Et videturpͥmo ꝙ non. Quia quia eſt p̄cognoſcitur de dignitate. ergo non de ſubiecto. ꝯn̄a ꝓbatur. quia dignitas etſubiectum ſunt duo diuerſa p̄cognita. igitur debent habere diuerſas p̄cognitiones. ꝯn̄a ꝓbat̉. qꝛ vnūqd̓qꝫ cognoſcitur ſicut eſt Solutio ſic. quia eſt id eſt qꝛ eſſe habet in reꝝ natura. ita ꝙ eſt d̓t ibi eē exn̄tie inqͣꝫtū ſb̓iectūhꝫ exiſtentiam ad minꝰ aptitudinaleꝫ a ꝑte rei. ita ꝙ ſibipoteſt ꝓpria paſſio on̄di incē. nō enti vero nihil poteſt demonſtrari ineē. Scd̓o et p̄cognoſcit̉ quid eſt tam quidnominis qͣꝫ rei. Quid nōis vt manifeſtum eſt. Quid reietꝭ. qꝛ definitio eſt mediū demonſtrādi. Et ratio ꝙ plurap̄cognoſcuntur de ſubiecto qͣꝫ de alijs eſt iſta. Quia ſubiectum habet ad paſſiones duas habitudines. vna eſt habitudo cauſe efficientis inqͣꝫtum ſubiectum includit pͥncipia effectiua paſſionis. ⁊ ſic p̄cognoſcitur de eo quid ēAliam habet habitudinem cauſe materialis ad paſſionem. ⁊ ſic p̄ſupponitur quia eſt. qꝛ paſſio non ineſt niſienti ſiue in rerum natura exiſtenti Ad obiectū ptꝫ

ex ſupͣdictis ꝙ non eſt idem qꝛ eſt dignitatis ⁊ ſubiecti. ſꝫquia dignitatis eſt qꝛ vera eſt. eo ꝙ eſſe dicit conformitatem extremorum. ſed quia eſt ſubiecti dicitur quia eē habet in rerum naturaQuartum dubium eſt.Utꝝ in omni ſcientia neceſſario oporteat illa p̄cognoſcere de ſubiecto Et videtur ꝙ n̄. Quia philoſophusin pͥmo elenchoꝝ ꝓbat ſyll̓m ſophiſticum eſſe. ergo nō p̄ſupponitur quia eſt Scd̓o ſic. iſta ē ꝓpoſitio demōſtrabilis tonitruꝰ eſt ſonꝰ factꝰ in nubibus. ⁊ tn̄ non p̄ſupponitur quia eſt. ꝓbatur ſcd̓a ꝑs qꝛ ſepe pōt fieri tonitruūtonitruo non exiſtente. Solutio ſic. ꝓpter cauſas ī p̄cedenti dubio tactas Et ad obiecta in oppoſitumAd pͥᵐ eſt dicendum. Ꝙꝛ non oportet in pͥncipio ſcientieiſta de ſubiecto p̄cognoſcere. ſed ante actualem demonſtrationem. hoc eſt anteqͣꝫ paſſio demonſtretur ineſſe ſb̓iecto Sed diceres philoſophus probat quarto phyſicorum vacuum non eſſe. ſed de vacuo non preſupponitur quia eſt Ad quod eſt dicendum. ꝙ talis demonſtratio eſt negatiua. ſed dictum philoſophi debet intelligi de demonſtratione oſtenſiua ⁊ affirmatiua. Adſcd̓m ē dd̓ꝫ ꝙ de talibus non eſt de monſtratio inqͣꝫtumqn̄qꝫ ſunt ⁊ qn̄qꝫ non ſunt. ſed inqͣꝫtū relata ad ſuas cauſas ſemꝑ ſunt vt poſtea patebit in textu.Quintū dubium eſtUtꝝ de ſubctō ſemꝑ oꝫ p̄cognoſcere quid rei. Soluºqn̄ termīantur q̄ſtiones ſi eſt ⁊ quid eſt q̄ non ſtꝭ ꝓprie demonſtrabiles tunc ſufficit p̄cognoſcere quid noīs. Ettale qͥd nōis non eſt demōſtrabile. qꝛ nō hꝫ cām det̓mīatā ⁊ inuariabilem. ſꝫ hꝫ efficiētē cām mutabilem q̄ eſt volūtas īpoſitoris. Sꝫ in demonſtratōne ad t̓minādū q̄ſtionem quia eſt ⁊ ꝓpter quid q̄ ſunt ꝓprie demōſtrabilesoꝫ de ſubiecto p̄cognoſcere quid rei ⁊ non ſolū quid nōisOportet em̄ cognoſcere medium demōſtratōis qd̓ eſt definitio ſubiecti. ⁊ reſpectu talis demonſtrationis intelligitur dcm̄ ph̓i. ꝙ oportet p̄cognoſcere quid eſt ⁊ qꝛ eſtSextum dubium eſtQuare. p. exēplificat de dignitate ꝑ hͦ cōe pͥnciᵐ de qͦlibetaffirmatio l̓negaº cū tn̄ hͦ nō īgrediat̉ d̓mirātōeꝫ. So.p. poīt pͥnᵐ valde cōe qꝛ det̓mīat de p̄cognitōibꝰ ingrediētium in cōi. Et iſtd̓ pͥnᵐ ingredit̉ etꝭ oēm demōſtratōemvirtualiter licet non ſb̓naliter vt poſteaᵉ videbitur.Septimū dubiū eſt.An. p. bn̄ exēplificat de triāgulo tanqͣꝫ de paſſione. cū tn̄triangulꝰ eſt ſubiectū huius paſſiōis q̄ ē hr̄e tres āguloseqͣles duobꝰ rectꝭ Soº ſic. qꝛ nō eſt incōueniēs id reſpectu diuerſoꝝ eē ſubctm̄ ⁊ paſſionē ſaltē in ill̓ ſciētijs in qbꝰ ſubctm̄ ē accn̄s. Huiꝰ eſt exᵐ ſicꝭ ſuꝑficies ē ſubctm̄ qͣlitatū ſenſibilium. ⁊ tn̄ eſt accn̄s reſpectu ſubſtātie. nec tn̄eſt ꝓceſſus in infinitum. qꝛ eſt deueīre ad aliqd̓ pͥᵐ qd̓ accipitur vt ſubctm̄ ita ꝙ nulioº eſt paſſio. vtꝫ in ſcientijsmathematic q̄ ſtꝭde qͣꝫtitate ꝯtinua ⁊ diſcreta. ſupponuntur eī in illis ſciētijs pͥncipia pͥma in genere qͣꝫtitatis q̄vocant̉ elemēta ſicꝭ ſtꝭ vnitas ⁊ pūctꝰ. In illis vero ſcientijs in qͥbꝰ ſb̓ctm̄ eſt ſb̓na illud qd̓ eſt ſubiectum nulloᶜpoteſt eſſe paſſio ſicꝭ in pͥma philoſophia ⁊ in ſcientia naturali. quia qd̓ vere eſt nulli accidit

III iiij