HPrimus Tractatus

¶ Incipit liber poſterioꝝ analyticoꝝ. Areſtotilis.Mnis doctrina ⁊ oīs diſciplina ītellectīa ex p̄exiſtēti cognitione fit.Iſte eſt liber poſterioꝝ analyticorū. Areſtotil̓. In quo. p. det̓mīatde poſteriori reſolutione ſyllogiſmiſcꝫ in pͥncipia ꝯn̄tis. Et diuiditur pͥma ſui diuiſione induos ꝑtiales libros. In quoꝝ pͥº determīatur de ip̄a demōſtratōne abſolute. ⁊ reſpectiue. Abſolute quidē inqͣꝫtū on̄ditur ex quibꝰ ⁊ quilibꝰ pͥncipijs ipſa ꝯſtituit̉. Reſpectīe inqͣꝫtū vna demōſtratō alij ꝯꝑatur. In ſcd̓o determīatur de iuētōne medij ſyll̓i demōſtratiui ⁊ de q̄ſtionibꝰvere ſcibilibꝰ. ibi QQueſtiones vero ſtꝭ eqͣles) Primꝰ lib̓ptinꝫ nouē tractatꝰ. In pͥº agit de ſyll̓o demōſtratio quoad eiꝰ ſb̓nam. In ſcd̓o de quibuſdā cōditōnibꝰ p̄miſſaꝝ ⁊etꝭ ꝯcluſionū ip̄iꝰ demōſtratōis. ibi QQm̄ aūt īpoſſibileIn c̓tio on̄dit ex quibꝰ ⁊ qͣlibus eſt demōſtratio. ibi Siigit̉ demōſtratīa ſcīa) In quarto ꝯꝑat demōſtratōnemꝓpter quid ad demōſtratōnē quia pes drām. ibi Sꝫ differt qꝛ ⁊ ꝓpt̓ quid) In quīto on̄dit in qua figura hꝫ fieripotiſſima demoſtratio. ibi (Figuraꝝ āt maxīe) In ſextoagit de ſyll̓o ignorātie qͥ opponit̉ ſyll̓o demōſtratiuo. ibiIgnorātia at nō ẜm negationē) In ſeptīo on̄dit ꝙ inmedijs ⁊ extremis nō eſt ꝓceſſus in īfinitum. ibi (Eſt ātom̄is ſyll̓s) In octauo agit de ꝯꝑatione demonſtrationū ad inuicem. ibi (Cum āt demonſtratio) In nono agit de ꝯꝑatione ſcīaꝝ ad inuicem. ibi ¶Certior āt ſcientia) Primꝰ tractatus continet pͥncipalit̓ tria capitula.In pͥmo agit de quibuſdam cōditionibus generalibꝰ adremōſtratōnem requiſitis. In ſcd̓o agit de quiditate ipſius demonſtrationis. ibi Scire autē arbitramur). Intertio remouet qͦſdaꝫ errores. ibi (Quibus igitur ꝓptequid) Primū capitulum diuiditur ī tres ꝑtes. In pͥmaoſtendit neceſſitatem ſyll̓i demonſtratiui. In ſcd̓a agitde p̄cognitionibus eoꝝ q̄ demonſtrationem ingrediuntibi upliciter autem neceſſarium) In tertia ꝑte remouet vnum errorē oſtēdendo an concluſio demoſtratōisaliquo modo p̄ſciatur. ibi (Anteqͣꝫ em̄ ſit inducere)Circa pͥmū pͥmo inducit vnā ꝓpoſitionē ꝯtinentē ꝓpoſitum. Scd̓o illam ꝓpōnem inductiue ꝓbat. ibi (Manfeſtum eſt autem) Quo ad pͥmū dicit. ꝙ omnis doctrina ⁊ om̄is diſciplina intellectīa fit ex p̄exiſtenti cognitione aliquoꝝ q̄ ſunt p̄cognita apud intellectū. vel q̄ ſūtp̄cognita apud ſenſumTūc ibiManifeſtū eſt aūt hoc ſpeculantibus inom̄es. Mathematice aūt ſcīaꝝ ꝑ hunc mo-dum fiunt ⁊ aliaꝝ vnaqueqꝫ ſciaꝝ. Similijautem ⁊ circa orationes q̄ ꝑ ſyllogiſmos ⁊ q̄ꝑ inductionem vtreqꝫ em̄ꝑ prius nota faciunt doctrinā. He ſyllogiſtice quidem facientes tanqͣꝫ a notis. Ille quidem demonſtrantes vniuerſale ꝑ id qd̓ manifeſtū eſt ſingula-re. Similiter autē ⁊ rhetorice ꝑſuadent. aut

em̄ ꝑ exēpla quid eſt inductio. aut ẜm enthymema qd̓ vere eſt ſyllogiſmus.Hic. p. declarat ꝑ inductionē in om̄ibꝰ ſcientijs. Etpͥmo in ſciētijs qͣdriuialibꝰ q̄ ſtꝭmathematice q̄ ſunt maxime ſcīe ꝑ certiſſimas quas habēt demonſtrationes. Dicens ꝙ manifeſtum eſt iſtud qd̓ dcm̄ eſt ſpeculātibꝰ in ōnes intellectiuas ſcientias. Mathematice em̄ ſcīe ſicutſūt geometria. aſtronomia. arithmetica ⁊ muſica. ꝑ hūcmodū intellectualiter ⁊ demōſtratiue tradite ſunt. ex p̄exiſtentium apud nos cognitiōe. Similit̓ ⁊ vnaq̄qꝫ aliarū artium. vt grāmatica rhetorica poetria ⁊ logica. ⁊ huiuſmodi omnes potentie ſiue virtutes q̄ docentes ſūt. qͣꝫuis in yſu demōſtratione nō vtant̉. Scd̓o declarat eandem ꝓpoſitionem in orōnibꝰ diſputatis ſiue dialecticisq̄ fiunt ꝑ inductionem ⁊ ſyll̓m. Quia om̄es tales ex p̄exiſtenti cognitione aliquoꝝ ꝓcedūt. Quia vtreqꝫ argumentatōnes tā ſyll̓sqͣꝫ inductio doctrinā faciunt cōcluſionis ex qͥbuſdā pͥus notis. non em̄ pn̄t ignotuꝫ facerenotum niſi ex pͥus noto. ſicut etiam in īcōplexis q̄ ſciuntur ꝑ definitionē oportet definientia pͥus nota eſſe definito. In ſyll̓o em̄ accipitur cognitio alicuiꝰ vl̓is concluſiab alijs vl̓ibus notis. ⁊ in īductione ꝯcluditur vl̓e ex ſingularibus q̄ ſunt manifeſta Deinde declarat t̓tio ꝓpoſitam ꝓpoſitionem in rhetoricis. dicēs ꝙ rhetorice ſcientie ꝑſuadent ſimiliter. aut ꝑ exemplū. aut ꝑ enthymemata non autem ꝑ ſyllogiſmū. aut inductionē ꝯpletaꝫꝓpter incertitudinem materie circa quā verſantur. ſcilicet circa actus ꝑticulares hominū in qͥbus vniuerſalesꝓpoſitiones non poſſunt vere aſſumi. ⁊ iō loco īductōisvtunt̉ exemplo aliquo in quo ꝓceditur a ſingulari advl̓e ⁊ non a ſingulari ad ſingulare. ⁊ loco ſyllogiſmi perſuadēt ꝑ enthymemata qd̓ ſupple ꝑſuadere ꝑ enthymemata ē vere ſyll̓s. qꝛ duo enthymemata ſine oni alio addito faciunt ſyllogiſmū. qͣꝫuis alij textus hn̄t aut ꝑ enthymema qd̓ eſt vere ſyllogiſmus ſb̓ſtant ialiter inqͣꝫtuꝫinfert ꝯſequens in virtute ꝓpoſitionis in mente tente vtſupͣ in fine ſcd̓i pͥoꝝ dictum eſtCirca exordiū iſtiꝰ libri ſūt dubiaPrimū eſt. Vtꝝ ſyll̓s demonſtratiuꝰ ſit huius ſcīe ſb̓iectum Et videt̉ pͥmo ꝙ non. Quia ſyll̓s demonſtratiuus eſt īſtrumētum quo generat̉ ſcīa iſta. gͦ non eſt ſubiectum. ꝯn̄a ꝓbatur. Quia idem nō poteſt eſſe ſubiectuꝫ ⁊inſtrumentū alicuiꝰ artis. An̄s eſt manifeſtū. Quia ōnis ſcīa acqͥritur ꝑ ſyll̓m demōſtratm̄ Scd̓o ſic. ſubiectum ſcīe dꝫ verificari de omnibꝰ in ſcīa cōſideratis. ſꝫ inhoc libro multa ꝯſiderantur de quibꝰ non verificat̉ ſyll̓sdemonſtratiuꝰ. ergo non eſt ſubiectum. Minor ꝓbat̉:qꝛ in hoc libro agitur de q̄ſtionibꝰ vere ſcibilibꝰ vt in capite ſecundi patebit. ſꝫ de illis nō verificat̉ ſyll̓s demōſtratiuus Tertio ſic. Nullꝰ ſyllogiſmꝰ demōſtratiuus ē ſubiectum huius libri. gͦ nec ſyll̓s demonſtratiuus. ꝯn̄a tenet ꝑ legem ſb̓alternaꝝ Solutio ſic. qꝛ eſt cōmuniſſimū in hac ſcīa ꝯſideratum pͥmo notū noticia cōfuſa nōtranſcendens metas huius ſcientie. ad qd̓ oīa hic minꝰpͥncipaliter ꝯſiderata ordinē hn̄t ⁊ attributionē tāqͣꝫ adpͥncipale intentum ⁊ q̄ſitum. Etiā paſſio ꝓpria ⁊ pͥncipalis huius ſcīe ꝑ vera pͥncipia on̄ditur ipſi ſyllogiſmo demonſtratiuo ineſſe. Quia paſſio q̄ eſt eſſe generatiuumſcīe demōſtratur ineſſe ſyll̓o demonſtratīo ꝑ definitōeꝫ

AII I