Druckschrift 
Commentaria in quattuor libros nove logice se[cundu]m processus burse laurentiane Coloniensis
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Secūdus liber

per cōcluſionē ⁊ ecōuerſo p̄dicatōnem alterā ſumentē ꝓpōnem cōcludere reliquā. quāſumpſerat in altero ſyll̓o. vt ſi oportuit oſtēdere qm̄ a ineſt om̄i cōſtēdet aut per b. Etrurſus ſi mōſtret qm̄ a ineſt b. ſumēs a qͥdeꝫineē c.caūt b. ⁊ a inerit b. prius aūt ecōuerſo ſumpſit bineē c. aut ſi qm̄ bineſt c. oportet on̄dere ſi ſumat̉ a de cͦ que fuit ꝯcluſio. baūt de a eſſe. prius aūt ſumptū eſt econuerſo a de b. aliter vero nō eſt ex ſe inuicē oſtendere. ſiue em̄ aliud mediū ſumat̉ nō circulatio fit nihil em̄ ſumit̉ eorūdem. ſiue hoꝝ quidem ncc̄ē eſt alteꝝ ſolū. nā ſi ābo eadeꝫ. eadem erit ꝯcluſio at oꝫ eſſe diuerſamIſtud eſt tertiū capl̓m huiꝰ tractatꝰ in quo phūs determīat de tertia ptāte ſyll̓oꝝ que eſt poſſe circularit̓ ſylogizare. Et diuidit̉ in qͣttuor ꝑtes. in pͥma docet circūlariter ſyllogizare in pͥma figura. ſcd̓o in ſcd̓a. tertio intertia. Quarto ponit quedā correlaria. Circa pͥmū primo definit circulariter ſyllogizare. ⁊ pͥmo ꝙ circulo ſiue circulariter aliquid on̄dere idē eſt ei ꝙ eſt ex ſe inuicem on̄dere. Et eſt circularit̓ ſyllogizare vt definitiue dicat̉. ex ꝯcl̓one pͥoris ſyll̓i ⁊ ꝯuertēte alicuiꝰ p̄miſſaꝝ inneferre aliā p̄miſſam nō ꝯuerſam ſiue maiorē ſiue mīoreꝫCuiꝰ eſt exemplū ſi velimꝰ ſyllogizare ex ꝯcl̓one ⁊ cōuertēte mīoris maiorē fiat ſic ſyll̓s. Oē b eſt a. om̄e c eſt b.ergo om̄e c eſt a. Dein̄ ſumat̉ in reflexo ſyll̓o ſiue circulari hec ꝯcl̓o. om̄e c eſt a. tūc cū ꝯuertēte mīoris que eſtiſta. Om̄e b eſt c infert̉ maior pͥoris ſyll̓i que fuit iſta.om̄e b eſt a. Et vt clariꝰ pateat fiat ſyll̓s in termīs ſignificatiuis ſic in barbara. Om̄e aīal rōnale eſt riſibileoīs hō eſt aīal rōnale. gͦ oīs hō eſt riſibil̓. tūc arguit̉ circularit̓ ponēdo ꝯcl̓onē ꝓ maiori ⁊ ꝯuertētē mīoris ſimplicit̓ ⁊ infert̉ maior ſic. Oīs hō ē riſibil̓. oē aīal rōnaleieſt hō. gͦ oē aīal rōnale ē riſibile. Sil̓i mō p̄t ex ꝯcl̓one ⁊cōuertente maioris ſyllogizari mīor ꝓpō ſic in ſyll̓o reflexo. om̄e a eſt b. oēc eſt a. gͦoēc eſt b q̄ fuit mīor primiſyll̓i ſuꝑiꝰ in termīs nō ſignificatīs facti ſyllogizata excōcl̓one ⁊ ꝯuertēte maiorꝭ pͥmi ſyll̓i ⁊ fit a mediū. pͥꝰ ꝟoſumptū fuit a p̄dicatū deb qd̓ ē econuerſoqd̓ nūc ſumit̉in ꝯuertēte maiorꝭ vbi ſumit̉ b p̄dicatū de a qd̓ in ꝯuertibilibꝰ nō ē incōueīens. alit̓ āt a p̄dcō mō nō ꝯtingit exſe inuicē on̄dere id ē circularit̓ ſyllogizare .i. nō ꝯtīgit ſyllogizare circularit̓ niſi ex ꝯcl̓one ⁊ ꝯuertēte vniꝰ p̄miſſarū qꝛ ſi alit̓ fieret puta ſumeretur alid̓ mediū. a termīstribꝰ in pͥori ſyll̓o poſitis tūc nō fit ſyll̓s circularis. quianō fit reflexio ſiue reditus ad pͥncipiū. vn̄ incepit talisdiſcurſus. eo ꝙ tūc nihil ſumit̉ ꝓ medio de numero illoꝝ termīoꝝ qͥ fuerāt in pͥmo ſyll̓o. Nec etiā pn̄t ſumiambe p̄miſſe q̄ fuerūt in primo ſyll̓o. qꝛ tūc eadē erit cōcluſio q̄ fuit priꝰ ⁊ ſic nō eſt ſyllogiſmus circularis quisnō eſt reflexio ſcd̓i ſyllogiſmi in alterā premiſſaꝝ primiſyllogiſmi. definitio igit̉ circularis inducta eſt inconueniens. in qua dicit̉ ꝙ fit ex cōcluſione prioris ſyllogiſ-mi. et conuertente alteriꝰ p̄miſſaꝝ. Et ex hoc patet etiaꝫꝙ predicti ſyllogiſmi fiūt in termīs ꝯuertibilibꝰ. ſalteſi ſint veri. quia in alijs termīs bn̄ fiet ſyllogiſmꝰ ẜ nonerit circularis oſtēdens maiorem vel minoreꝫ prioris1

ſyllogiſmi. Cuius ratio eſt. quia oportet aliquā p̄miſſarum conuerti ſimpl̓r qd̓ nō cōtingit niſi in termīs cōuertibilibꝰ ſaltē ſi p̄miſſe ſint vl̓es affirmatiue ſicut inbarbara vbi cōtingit ambas p̄miſſas ex termīs cōuertibilibus ſyllogizare circulariter ⁊ hoc ꝓpter termīoruꝫcōuertibilitatē. Dicit̉ aūt meliꝰ fieri ſyll̓s circularis percōcluſionem ⁊ ꝯuertētem alteriꝰ p̄miſſaꝝ. qͣꝫ ꝑ ꝯcluſionem ⁊ alterā p̄miſſaꝝ vel ꝯuertētes vtriuſqꝫ p̄miſſarūquia concluſio ſumpta cum vna premiſſarū. vt dicit al̓bertus. vel cū conuertente vtriuſqꝫ facit diſpoſitionemſecūde vel tertie figure. ſed tertia figura non concluditvl̓em. ⁊ ſcd̓a non concludit affirmatiuam. ⁊ ideo neceſſe eſt in ſyllogiſmo circulari ad concludendū vl̓em affirmatiuā precipue accipi premiſſas ſb̓ diſpoſitōne prime figure ſit aūt hoc ⁊ cōuertēs vniꝰ premiſſaꝝIn his ergo que cōuertunt̉ ex in demonſtrato altera ꝓpōne fit ſyll̓s. nō em̄ demonſtrare per hos termīos. qm̄ medio ineſt tertiū. aut primo mediū. In his vero que conuertunt̉ eſt oīa monſtrare ꝑ ſe inuicem. vt ſia et b ⁊ c conuertunt̉ ſibi inuicem. oſtendatur em̄ ac ꝑ mediū b. ⁊ rurſum ab ꝑ ac concluſionem ⁊ ꝑ b c ꝓpoſitionem cōuerſam. ſimiliter aūt ⁊ bcꝑ cōuerſionē. ⁊ ꝑ a b ꝓpoſitionem ꝯuerſam. Oportet aūt ⁊ b c. ⁊ abpoſitionem demōſtrare. nam his indemonſtratis vſi ſumus ſolū Si ergo ſumat̉ bomnicineſſe ⁊ com̄i a. ſyllogiſmꝰ erit eius qd̓eſt b ad a. Rurſus ſi ſumatur c omni a. et aomni b. neceſſe eſt cineſſe om̄i b. In vtriſqꝫergo ſyllogiſmis ac ꝓpoſitio ſumpta eſt indemōſtrata. nam alie ꝓbate erant. quare ſihanc oſtenderimus omnes erunt approbate per ſe inuicem. Si ergo ſumatur c omnib. ⁊ b omni a ineſſe. ⁊ vtreqꝫ ꝓpoſitiones demonſtrate ſumuntur. et c neceſſe eſt ineſſe aManifeſtum ergo quoniam in ſolis his q̄conuertuntur circulo et per ſe inuicem contingit fieri demonſtrationes. In alijs veroquemadmodum prius vt diximus. Accidit autem ⁊ in his eodeꝫ ſumpto quod mōſtratum eſt vti ad demonſtrationem. nam adeb. et b de a monſtratur ſumpto c de a dici. cautē de a per has oſtenditur ꝓpoſitiones. quare concluſione vtimur ad demonſtrationem.Iſta eſt ſecunda pars iſtius capittuli in qua philoſophus proſequitur intentum ſuum docens ſyllogizarecirculariter in prima figura. Et primo in modis vniuerſalibus prime figure. ſecundo in particularibus.Quo ad primum dicit ꝙ in modo vniuerſali affirmatiuo prime figure vtraqꝫ premiſſarum poteſt ſyllogizari circulariter. Quia ex coneluſione prioris ſyllogiſmi cum conuertente minoris concluditur maior. Et ex

l i