Druckschrift 
Commentaria in quattuor libros nove logice se[cundu]m processus burse laurentiane Coloniensis
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Secūdus

Hic ponit t̓tiā regulā tāgentem īutilē ꝯiugatōeꝫ dicēsſi ābe p̄miſſe fuerit ꝑticulares vel īdefinite ſiue de ineſſeſiue de contingēti ſiue etiam ambe de ineē ſiue etiam ꝑmutatim ita ꝙ vna ſit ꝑticl̓arꝭ ⁊ alia indefinita nulloſit ſyll̓s ſꝫ oēs tl̓es ꝯiugatōes ſtꝭ īutiles. Et dn̄t ꝓhariregule iſte eodē mō qͦ pͥores ꝑ t̓mīos īſtātiaꝝ Terminaūt cōes ī oībꝰ hijs ꝯiugatōibꝰ ad ineē ex nccītate ſuntaīal albū hō qꝛ albo ꝯtīgēt̓ inē aīal et albū homī ꝯtīgēt̓ineſt. ⁊ tn̄ hō de nccītate eſt aīal gͦ nō ſeqͥt̉ ad talē p̄miſſarū diſpoēꝫ ꝯº de ꝯtīgēti ſꝫ de nccō Ad nō eē termī ꝟo ſtꝭ. alalbū tuīca. ꝙ aīal ꝯtīgēt̓ ineſt vl̓ nō ineſt albo ⁊ albū tunice ⁊ de nccītate aīal nō ineſt alicui tuice. Manifeſtūigit̉ eſt ex oībꝰ iā īductis ꝙ ſi mīor in mixtōe hac ē vl̓isaffirmatīa vl̓ negatīa. ſꝑ fit ſyll̓s ꝯcludens ꝯcluſioneꝫde ꝯtīgēti. Si v̓o minor fuerit de cōtingenti ꝑticularisnūqͣꝫ fit ſyllogiſmꝰ Ex oībus p̄dictis etiā maīfeſtū ē ꝙꝑfecti ſunt ſyll̓i in hac figura qꝛ ſtatī ꝑ dici de omni ⁊ denullo ꝓbantur q̄ ſunt in ipſis ꝓpōnibꝰ aſſumptis ad ſillogiſandū. Imꝑfectos autē ſyllogiſmos nccē eſt ꝑfici l̓ꝑ deductōeꝫ ꝑ impoſſibile vel̓ ꝑ ꝯuerſionē ẜm ꝙ ꝯuertit̉otingens ꝑ oppoſitā qͣlitatē vel ꝑ vtrūqꝫ iſtoꝝ In ꝑticularibus ſyllogiſmis qn̄ minor fuerit affirmatiua de cōcingenti fit ꝓbatō ſiue ꝑfectio ⁊ ꝑ cōuerſionē minorisad oppoſitā qͣlitatē ⁊ vlterius ꝑ deductōuem ad īpoſſibile. ſicut etiā in ante habitis determinatum eſt.Uando aūt hec qͥdem ꝓpōnū ex nccītate ineſſe vl̓ non ineſſe illa vero ꝯtingere ſignificat. ſyll̓s quidem erit hoc modoſe habentibus terminisIſtud eſt capl̓m quartū in qͦ. p. docꝫ facere ſyll̓os exvna p̄miſſaꝝ de cōtingēti ⁊ alia de nccō ī pͥma figura Etdiuidit̉ in duas ꝑtes In pͥma ꝓponit in cōi regulas dehuiuſmodi mixtōe In ſecūda applicat eas ad ſingulosmōs huiꝰ figure ibi QQūo gͦ) Quātū ad pͥᵐ ponit quīqꝫregulas Prima q̄ cōis ē iſta ē In pͥma figura ex vna p̄miſſaꝝ de ꝯtingēti ⁊ alia de nccō t̓minis diſpoſitis eodēmō ſicut in p̄cedēti mixtōne .i. ſiue illa de nccō fuerit denccō ineē .i. affirmatiua. ſiue de nccō non ineē .i. negatiua fit bonꝰ lyllogiſmus in omnibus modis ita ꝙ ꝓ illade ineſſe ponatur vna de neceſſario Tunc ibiEt ꝑfectus qn̄ ad minorē extreītatē poēturneceſſarium.Hic ponit ſecundam regulam Dicens ꝙ minore exiſtente de neceſſario ⁊ maiore de contingenti ꝑfectꝰ eritſyll̓s ⁊ hͦ intelligēdū eſt qn̄ minor ſit affirmatiua ⁊ maior vl̓is. ⁊ deſeruit hec regula modis ꝑfectis.Concluſio autem ſi et priuatiui ſint termini contingentis ⁊ non ineſſe erit ſiue vl̓iterſiue non vniuerſaliter ponanturHic ponit tertiam regulam q̄ deſeruit modis affirmatiuis. Dicens. ſi ambe p̄miſſe fuerint p̄dicatiue ideſtaſſirmatiue tunc coneluſio ſequens erit de contingentiet non de ineſſe ſiue vniuerſaliter ſiue non vniuerſaliterponantur termini ambo Tunc ibiSi autem ſit hic quidem affirmatiuus. illevero priuatiuus. qn̄ fuerit affirmatiuus neceſſarius. contingentis erit concluſio et nō

eius qͥ eſt non eſſe Qn̄ aūt priuatiuus contīgentis non ineſſe ſiue vniuerſales ſiue nonvniuerſales ſint terminiHīc poīt qͣrtā r̄gulā dicēs ſi p̄miſſe fuerīt diſſimilisqͣlitatꝭ ⁊ affirmatīa de neceſſario et negatīa de cōtingētinō ſeqͥtur ꝯcluſio de ineſſe negatīa ſed de contingenti ſivero illa de nccārio fuerit pͥuatīa ſeqͥtur ꝯcl̓o de ꝯtingēti ⁊ nō de ineē negatiua ſiue p̄miſſe ſint yniuerſales ſiuenō vl̓es ⁊ illā volūt aliqͥ eē qͥntam regulam. Sed Albertus tangit quintam ibiCōtingere autē in cōcluſione eodē modo accipiendū eſt quomodo in prioribusEius aūt qd̓ eſt ex neceſſitate non eſſe nonerit ſyllogiſmus Aliud em̄ eſt nō ex neceſſitate ineſſe ⁊ ex neceſſitate nō ineſſe.Dicens ꝙ in om̄ibus iſtis ꝯiugationuꝫ mixtionibꝰcōtingere quod ſequit̉ in ꝯcluſione debet accipi eodeꝫmō ſicut in p̄cedēti mixtione ita ſcꝫ ꝙ in modis ꝑfectꝭſeqͥtur ꝯtingēs ẜm ſuꝑiꝰ inductā determīatōem id eſt cōtingens ad vtrūlibet In mōīs aūt imꝑfectis ſeqͥtur cōcluſio de ꝯtingēti pro poſſibili. In iſta aūt mixtione inmodis imꝑfectis nō ſequit̉ cōcluſio de nccārio nō ineſſe que eqͥualet nō neceſſario eſſe. Vnde aliud eſt neceſſario nō eſſe ⁊ alid̓ nō neceſſario eſſe quia in prima nōnegatur modus In ſecūda negat̉.Quoniā igit̉ vniuerſalibꝰ exn̄tibꝰ terminis affirmatis nō erit concluſio neceſſaria.manifeſtū Inſit em̄ om̄i ba ex nccītate bātcontingat om̄i c. Erit igit̉ īperfectꝰ ſyllogiſmus qm̄ a cōtingit oī c ineſſe. Qm̄ aūt imperfectus ex demōſtratōe palā. Eodem ātmō oſtenditur quo et in prioribus.In hac ꝑte phūs declarat hoc qd̓ dcm̄ eſt in modisvl̓ibus pͥme figure. Et pͥmo in affirmatīs dicēs Si maior fuerit vl̓is affirmatiua de nccārio ⁊ mior vl̓is de cōtingēti nō ſequit̉ ꝯcluſio de nccārio ſꝫ de cōtingēti ꝓ poſſibili ⁊ eſt ſyll̓s imꝑfectus Ponamꝰ em̄ pͥmo ꝯiugatōeꝫex affirmatīs huiꝰ mixtioīs. ita ꝙ maior ſit de nccārioet mīor de ꝯtingēti. ita ꝙ de nccitate a inſit om̄i b. b aūtcōtingat om̄i c. in mīore ꝓpōne. tūc illa ſtāte termīorūdiſpoſitione erit ſyll̓s imꝑfectus cōcludēs qm̄ a cōtīgitomiē ineſſe. ⁊ nō ſeqͥtur ꝯcluſio de nccārio. Et ꝑficituriſte ſyll̓s ꝑ deductōem ꝑ impoſſibile. qꝛ ex oppoſito cōtrario cōcluſionis cū mīore poſita de ineē ſeqͥtur oppoſitū maioris in tertia figura. gͦ fuit honꝰ ſyll̓s. ⁊ qn̄qꝫ ſequitur ꝯcluſio de ꝯtingēti nccārio ⁊ qn̄qꝫ nō nccārio. gͦnulla illaꝝ ſequit̉ formal̓r. ſꝫ ſolū illa de poſſibili nō pōtetiā ſeqͥ ꝯcl̓o de in eē. qꝛ nō oꝫ ſi ſb̓cm̄ ⁊ pͣtū ſint idē ſimplicit̓ vt dicit maior de nccario ⁊ mīor ſit potential̓r ſb̓ſb̓iecto vt d̓t mīor de ꝯtingēti ꝙ mīor gͦ ſit actu ſb̓ maiore extreītate vt diceret ꝯcl̓o d̓ ineē. ſꝫ ſolū ſeqͥtur ꝙ poſſibile eſt eē ꝯcluſionē ſb̓ maiore nec p̄t ꝓbari illa ꝯn̄a capiēdo oppoᵐ ꝯcl̓onis de ineē qꝛ illa eēt de ineē vt nūc etſil̓iter oppoſitū ꝯcluſionis igr̄ ſi poneretur cū maioreq̄ ē de nccārio vel mīori q̄ ē de ꝯtīgēti ad īferēdū oppoſitum alterius p̄miſſe talis mixtio nō valꝫ qꝛ in tl̓i mixtione illa de ineſſe debet ſumi de ineſſe ſimpliciter.

fi