Druckschrift 
Commentaria in quattuor libros nove logice se[cundu]m processus burse laurentiane Coloniensis
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De ꝑte materiali remota ſyllogiſmi

ꝙ in qͣlibet ſciētia ſunt ꝓpͥe interrogationes ⁊ rn̄ſionesEt etiā petitio eſt vnū de pͥncipijs demōſtratōis vt ineodē dicit ph̓s. Sol̓o Sic qꝛ vt tactū fuit ꝓpōnesadialectice oēs cōſenſum interrogāt rn̄dentis: accipiendo dialecticas ꝓpōes vt cōprehedūt ſb̓ ſe tentatīas ⁊ ſophiſticas: ⁊ nō diſtinguēdo inter eas ⁊ problemata dialectica Ddemōſtrator vero nō ſic interrogat. ſꝫ ꝓpter neceſſitatē rei ſumit ⁊ de ꝯſenſu rn̄dentis nō curat. eo ꝙin talibus oportꝫ addiſcētem credere. ⁊ nō ꝯtradicereEt huiꝰ cauſa vera ẜm dn̄m Albertū ē. qꝛ ncītas in ꝓpoſitione nō eſt ab hoīe. ſꝫ ab ip̄a re ꝓbabilitas vero ē abhomine. qꝛ ꝓbabile eſt qd̓ videt̉ oībus aut pluribꝰ. autmaxime notis. ⁊ ideo in ꝓbabilibꝰ oportet ꝙ habeaturrn̄dentis cōdiſputātis nobiſcū cōſenſus. Nihil em̄ ꝓ-hibet q̄dam falſa qͥbuſdā veris eſſe ꝓbabiliora. ſicut ſo-lem eſſe bipedal̓ qͣꝫtitatis flm̄ eſt ⁊ tn̄ eſt multis ꝓbabile vulgaribus Ad obiecta in oppoſitū Ad primum eſt dd̓m. ꝙ demōſtrator nō interrogat ſicut dialecticus. qꝛ dialecticus petit ſuas p̄miſſas ꝓpter hͦ. qͥaſunt dubie. eo ꝙ ꝓpō dialectica nō eſt ꝑ ſe nota. ſꝫ ꝓbabilis. ſꝫ demōſtrator nō interrogat ſuas p̄miſſas tāqͣꝫdubias. ſꝫ vt diſcipulū in maiorē noticiā ducatTerminū vero voco in quē reſoluit̉ ꝓpoſitio vt p̄dicatū ⁊ de quo p̄dicat̉ appoſito vl̓diuiſo eſſe vel nō eſſeIſta eſt ſcd̓a ꝑs huiꝰ capl̓i in qͣ definit ph̓s termiinūqͥ eſt ꝑs remota ſyll̓i dicēs. Terminū vero voco inquē ſicut in vltimū reſoluit̉ ꝓpō. ſicut terminꝰ ē pͣtū. etſb̓iectū de qͦ p̄dicat̉ hͦ eſt fit p̄dicatio. ⁊ hͦ p̄dicato appoſito ꝑ inherentiā ip̄i ſb̓iecto. ſicut fit in ꝓpōne affirmatiua. vl̓ p̄dicato dīſo a ſb̓cō ſic̄ fit ī ꝓpōe negatīa. ⁊ hͦ eſtvl̓ ẜm eſſe in affirmatiua. vl̓ nō eſſe in negatiuaCirca textum expoſitū ſunt qdam dubia. Primū eſt. quare dicit phūs Terminivero voco ⁊ nō dicit terminꝰ eſt Sol̓o. qꝛ terminusnō accipit̉ hic ꝓprie ſed metaphorice. qꝛ terminꝰ ꝓprieacceptus ē vltimū magnitudīs nō exūs pars eiꝰ cuiuseſt terminꝰ ſicut pūctus ē terminꝰ linee: ⁊ gͦ dicit ph̓usin ꝓpoſito terminū voco. qͣſi diceret terminꝰ ẜm veritatem nō eſt in quē reſoluit̉ ꝓpō: ſed ego voco ſic terminūper quādā metaphorā. Un̄ terminꝰ a terminādo dictꝰ ēAut ergo termīat magnitudinē ⁊ ſic conſiderat̉ a mathematico. aut termīat eē definiti. ⁊ ſic definitio primotopicoꝝ rōne vltime drn̄e vocat̉ terminꝰ. Aut termīatcōceptū intellcūs repn̄tatiue ⁊ ſic definit̉ in tractatuſupponum. ē vox ẜcās vl̓e vl̓ ꝑticulare. aut terminat recolutionē ꝓpōnis ⁊ ſic definit̉ in ꝓpoſitoSecundum dubium eſtAn definitio termī ſit cōueniēs. Et videt̉ ꝙ non. qͥaeadē rōne qͣ dicit terminꝰ eſt in quē reſoluit̉ ꝓpō. deberetdicere ex quo cōſtituit̉ ꝓpō ſiue gn̄atur. ꝯn̄a ꝓbat̉ ꝑ ſimile Scd̓o Nō definit ꝓpōnem ꝑ hoc ꝙ in ip̄am reſoluit̉ ſyllogiſmꝰ. igit̉ incōueniēter definit terminū perhoc ꝙ ī ip̄ꝫ reſoluit̉ ꝓpō ꝯn̄a ꝓbaʳ̉ ꝑ ſil̓e. Terº Propōreſoluit̉ in lrās ⁊ ſyllabas q nō ſunt termī ergo inconueniēter dicit̉ terminꝰ eſt in quē reſoluit̉ ꝓpō Quarto Propō eſt poſterior termīo. ſed oīs definitio debetdari per priora. ergo incōueniēter dicit̉ terminꝰ eſt in

quē reſoluit̉ ꝓpoſitio. Sol̓o Sic. Quia vnunqd̓qꝫreſoluit̉ in ea ex qͥbus cōſtituit̉. ſed ꝓpō cōſtituit̉ ex terminis. ſcꝫ ſb̓iecto ⁊ p̄dicato. que a terminādo terminidicunt̉. ergo ꝓpō in ſubiectū ⁊ p̄dicatū reſoluit̉. Maior patet. qꝛ eadē ſunt pͥncipia cōpōnis. ⁊ termī reſolutionis Ad obiecta in oppoſitū Ad pͥmū eſt dd̓ꝫꝙ nō oportet terminū illo mō definiri in hac ſciētia. qꝛip̄a eſt reſolutoria ⁊ nō inuētiua. vt ſupͣ dcm̄ fuit. ergonō loquit̉ de gn̄atōe ꝓpōnis ſed reſolutōe Ad ſcd̓m ēdicendū. ꝙ nō eſt ſil̓e. qꝛ in terminū fit ꝯpleta reſolutōque debet fieri in minima: ꝓpoſitio aūt reſpcū ſyllogiſmi nō eſt minimum in qd̓ pōt ſyllogiſmꝰ reſolui ſꝫ taleminimū eſt terminꝰ. Ad tertiū eſt dd̓m. ꝙ ꝓpō nō reſoluit̉ in lr̄as ⁊ ſyllabas tāqͣꝫ in voces ſignificatiuasſed tāqͣꝫ in pͥncipia vocis ſignificatiue. ⁊ qꝛ logicꝰ illaꝫreſolutōem p̄ſupponit tanqꝫ ſumptā a grāmatico. iōnō facit hic mētionē de illa. Nec valet ſi dicas Ariſtoteles docet ſyllogiſare ex lrīs igr̄ nō videt̉ terminꝰ minimū in logica ꝯſideratū. qꝛ tūc lr̄e ponuntur loco terminoꝝ ſyllogiſticoꝝ. qͥbus in eū finē vtit̉ vt ſignificetſyllogiſmū hic ꝯſideratū ſolū reſpicere materiā generalem ⁊ tranſcendētem Ad quartū eſt dd̓m. ꝙ om̄edefinibile. aut eſt pͥmū. aut ꝯn̄s ad primū. ſi eſt ꝯn̄s adprimū tūc habet definitōem ꝓprie dcām. que dat̉ ꝑ priora ẜm naturā. ſi aūt ſit pͥmū tunc quū nō poſſit definiriper pͥora. aut definiet̉ ꝑ pͥuatōem. vt hic. punctꝰ eſt cuiꝰpars nō eſt. aut ꝑ poſteriora quo ad naturā. priora tn̄quo ad nos. vt hic punctꝰ eſt pͥncipiū linee Quia ergoterminꝰ eſt pͥmum in cōſideratōne logici. iō neceſſe fuitip̄m definire altero p̄dcōꝝ modorū. ſed melior ē definitio data ꝑ habitūqꝫ ꝑ p̓uatōem iō ſic definit.Tertium dubium eſtQuare ph̓us definit ꝓpōem an̄ terminū cū tn̄ termīſit ꝑs ꝓpōnis q̄ natural̓r pͥor eſt toto Sol̓o Parsvia cōpoſitionis ſiue cōſtitutionis p̄cedit totū. tamenſeqͥtur via reſolutōis. Et qꝛ iſta ſcīa eſt reſolutoria. iōad hoc ſignificandū pͥus definit ꝓpōem qͣꝫ terminum.Etiā obẜuat ordine diſciplīe. qꝛ gͦ in definitōne termiponitur ꝓpoſitio ne fieret ꝓceſſus ex ignotis definit pͥus ꝓpoſitionem qͣꝫ terminumQuartum dubiū eſtQuare potiꝰ dicit ph̓us terminꝰ eſt in quē reſoluit̉ ꝓpoſitio vt p̄dicatū ⁊ de quo p̄dicat̉ id eſt vt p̄dicatuꝫ ⁊ſubiectū. qꝫ v̓bū ⁊ nomen. Sol̓o. qꝛ nomē ⁊ verbumnō ſunt ꝑtes formales vpōnis. qꝛ ꝓpoſitio dicit aliqͥdde aliquo. gͦ ꝑs eiꝰ eſt ſb̓iectū qd̓ dicit id de qͦ aliqͥd dicit̉ ſb̓ rōe qua ſb̓ſtat illi qd̓ d̓r de ip̄o. ⁊ talē rōem nō hꝫnomē vt nomē ē. Sil̓r pͣtum dicit id qd̓ de alio d̓r ſubrōe inherēdi qua d̓r de ſubiecto. ⁊ hͦ nō dicit ꝟbum inquātum eſt verbum. ⁊ iō ꝓxime partes ꝓpoſitionis etactuales ſunt ſb̓cm̄ ⁊ p̄tum ⁊ nō nomē ⁊ verbumQuintum dubium eſt.An ſigna vl̓ia ⁊ ꝑticularia ⁊ verbal̓ copula ſunt termini Et videtur pͥmo de ſignis ꝙ ſic qꝛ illud eſt terminus in quod reſoluitur ꝓpoſitio. ſed vl̓is reſoluitur inſubiectum p̄dicatū ⁊ ſignū vl̓e. ſicut ꝑticularis in ſb̓iectum p̄dicatum ⁊ ſignū ꝑticulare. igitur ſigna vl̓ia ⁊ ꝑticularia ſunt termini Scd̓o Copula eſt terminus