de moneta
¶ Clxxiii
maxime princeps in nullo caſu debet hoc attentareCapitulū duodecimūDe mutatiōe ponderis mōetarūIpondꝰ numiſmatis mutaret̉ et cū hoc ꝓportionabiliter preciū et appellatiocū figura hoc eſſet facere aliud genus monete ſicut qͦ faceret de vnodenario duos obulos vel aliqd̓tale ſine ꝑditiōe vel lucro Et iſtd̓poſſet aliquotiens fieri licite ꝓpteraliquā trāſmutatiōem realē in materia monetabili que nō p̄t niſi rāriſſime contingere ſicut de quadāalia mutatione dictuꝫ eſt in capl̓ox. Nūc autem volo dice̓ de preciſamutatione ponderis ſeu quantitatis. que fieret appellatione et precio non mutatis Et videt̉ mihi ꝙtalis mutatio eſt ſimplicit̓ illicitapotiſſime pͥncipi qui nullo mō pōthͦ facere niſi turpit̓ ⁊ īiuſte. Primonanqꝫ qm̄ imago ſiue ſuꝑſcriptioin numiſmate per pͥncipem ponit̉ad deſignandū certitudinē pōderis et materie qualitateꝫ. ſicut fuitoſtenſū capl̓o quarto. Ergo ſi nōcorreſpōderet veritas in ponderepatet ſtatim ꝙ eſſet falſitas viliſſima et deceptio fraudulenta Sepeem̄ mēſure bladi et vini et alie ſignate ſūt publico ſigno regis. et ſiquis in iſtis fraude ꝯmittat reputat̉ falſariꝰ Omnino aūt cōſimilit̓ſuꝑſcriptio numiſmatis ſignificatmenſurā ponderis et materie veritatem Quā igit̉ ſit iniquū qͣꝫ deteſtabile p̄cipue in pͥncipe ſub eodē
ſigno pōdꝰ minuere quis ſufficeretexplicare. De hoc em̄ ad iſtd̓ propoſitū caſſiodorꝰ. v. variarū ſic inquit Quid em̄ tam ne farium qͣꝫ p̄ſūptoribꝰ licet etiā ip̄a trutine qͣlitate peccare vt qd̓ eſt iuſtitie ꝓprium datū hoc ꝑ fraudes noſcat̉ eēcorruptū Adhuc aūt pͥnceps perhūc modū ſibi poſſet adqͥrere pecuniā alienā nec aliūde p̄t moueriad mutationē hmōi faciendā Reciꝑet em̄ numiſmata boni pōde̓iset ex eis fabricaret et traderet numiſmatā mutilato pōdere. Et hͦ n̄ē aliud qͣꝫ in ml̓tis locis ſacre ſcripture ꝓhibet̉ a deo Inde ait ſapiens Pondꝰ et pondus menſura etmenſurāᵇ vtrunqꝫ abominabileapud deum. Et in Deutꝭ. dicit̉ ꝙdn̄s abominat̉ euꝫ qͥ facit hec Etideo diuitie talit̓ cōgregate in malū dn̄i ſui ꝯſumunt̉ in breui. que ſicut ait Tul̓. Male parta male dila.xiij. De mutatiōe mabun 9tur terie monetarumIAt materia numiſmatis2ē ſimplex aut mixta vt patuit ex c. iij. Si ſimplex ip̄ap̄t ꝓpter defectū dimitti. vt ſi nihilaut modicum auri poſſit inuenirioportēt ip̄m deſinē monetari. Et ſide nouo reꝑiret̉ ſufficiēs abūdātia eiꝰ incipiēdū eſſꝫ face̓ monetāex ip̄o ſicut aliquotiēs fuit factuꝫRurſū aliqͣ materia debēt dimittimonetari ꝓpter abūdantiā exceſſiuā ꝓpter qd̓ em̄ erea moneta oliꝫreceſſit ab vſu vt dictū fuit in eodēcapl̓o iij. Sed hmōi cauſe eueniūtrariſſime et in nullo alio relinquen
M i