Sermo
viij. ⁊ in epiſtola hodierna. Solēnitas et feſtū hodiernū eſt de ꝯceptōe ꝟginis Marie.Ita erit ⁊ ſermo. Materia eſt ſatis ſpeculatiua. Sed vt ꝟgo nobis impetret gr̄am p̄ſentemꝰ ſibi ſalutatōem angelicā. Uerbuꝫ ꝓpoſitum in ꝑſona virginis dicit. Nōdum erantabyſſi ⁊c̄. Pro huiꝰ verbi breui declaratōe etmaterie introductione ſciendū. ꝙ tota latitudo ſiue vniuerſitas creaturaꝝ d̓r abyſſus ẜmethimologiam. ab a quod eſt ſine. et byſſus.Et eſt abyſſus profunditas immēſurabilis.ſicut ſi homo reſpiciet profundiſſimū puteum. illa profunditas dicit̉ abyſſus. Ita profunditas que eſt a celo empirreo vſqꝫ ad terram d̓r ab yſſus. quia immēſurabilis eſt. Exiſta ratōne vniuerſitas creaturaꝝ d̓r abyſſusEt ꝯcordat auctoritas. In pͥncipio creauitdeus celum ⁊ terram. terra aūt erat inanis ⁊vacua. et tenebre erant ſuper faciem abyſſi.Gen̄. j. Omnes doctores ſancti concorditerdicunt. ꝙ celum ſumitur ibi pro celo empirreo. Terra aūt ꝓ vniuerſitate creaturaꝝ corporalium. Si ergo volumus comꝑare omnes creaturas corporales ſpūales viſibiles ⁊inuiſibiles ad altitudinem dicuntur et poſſunt dici abyſſi. ⁊ in iſto ſenſu loquit̉ thema īꝑſona virginis dicens. Nondum erāt abyſſi .ſ. nec celuꝫ. nec terra. nec angeli. nec aliquacreatura. et ego iam concepta eram. Et iſteeſt intellectus thematis quem volo mō pertractare. ſed ꝑ queſtionē volo intrare materiam. Qūo virgo erat concepta vel vbi. ſi nondum pater ⁊ mater. Et declaratio huiꝰ queſtionis erit ꝓſecutio ſermonis. Pro cuiꝰ declaratōe ſciendū. ꝙ inuenio qͥnqꝫ ꝯceptiōes ꝟginis Marie glorioſe.¶ Prima eſt ꝯceptio diuinalis.Scd̓a ꝯceptio angelicalis.¶ Tercia ꝯceptio humanalis.¶ Quarta ꝯceptio ſcpͥturalis.¶ Quinta ꝯceptio maternalis.Ecce hic qͥnqꝫ mirabiles cōceptiones virginis Marie. ⁊ licet de qualibet poſſit intelligi thema aliquo mō. tamē ꝓprie loquit̉ de prima ꝯceptione dicens. Nōdum erāt abyſſi ⁊c̄¶ Dico pͥmo ꝙ prima conceptio eſt diuinalis. iſta fundatur ſub ratione ⁊ auc̄te. vt melius intelligat̉. Rōne ſic. Propoſitū cordis dicitur cōceptio .ſ. quando aliqua ꝑſona proponit ī corde. mēte ſeu voluntate facere aliquidillud firmū ꝓpoſitū d̓r conceptio. Et iam vulgariter dicit̉ de aliquo facto notabili fiendo
Ita concepi facere ī mente mea. Verbi gratia. Quādo homo cognoſcit pctā ſua q̄ facitmalam vitā quā tenuit. ⁊ periculū damnationis quod imminet. ⁊ ꝓponit emendare vitaꝫſuam. ⁊ vult conteri ⁊ ꝯfiteri de peccatꝭ et facere pnīam. Illud ꝓpoſitum d̓r conceptio. etiam d̓r ꝯmuniter. Ego concepi mutare vitāmeā. Auctoritas. A facie tua domine concepimus. ⁊ quaſi parturiuimus et peperimusſpm̄ ſalutis. Iſa. xxvj ¶ Nota. A facie tua domine ꝯcepimꝰ ⁊ quaſi parturiuimꝰ ⁊c̄. Facies dei eſt p̄dicatio euangelica. que grauidatanimas. Ratio. qꝛ ſicut in facie cognoſciturhomo. ita in p̄dicatione vos qui neſcitis ſcripturas cognoſcitis deū. Ideo dicit ſcriptura. Faciem tuam. id eſt predicatiōeꝫ dominerequirā. Ibi em̄ grauidant̉ anime. qꝛ multiveniunt ad predicatōem magni peccatores.ſuperbi. pompoſi. ⁊ in predicatōne attēte audita aliqͥs ꝓponit humiliter viuere de cetero.talis pregnans eſt. Idem d̓ auaricia. luxuriaaccidia. ira ⁊c̄. ¶ Nota parturire eſt hr̄e dolores partus anteqͣꝫ .ſ. opus exequet̉ vel excutietur. qꝛ executio boni ꝓpoſiti partus ē. Multiem̄ concipiūt a facie dn̄i .ſ. in p̄dicatione. ſedin partu ibi eſt dolor. vt patet de vſurario qn̄ꝓponit ſatiſfacere. ſed in partu .ſ. qn̄ vult ſatiſfacere: ibi eſt dolor. Idem de illo qͥꝓponit dimittere malā ſocietatem. Idem de illo qui ꝓponit remittere iniurias. Patet ergo ex iſtaauc̄te ꝙ firmū ꝓpoſitū d̓r conceptio. Ad ꝓpoſitum dico ꝙ deus anteqͣꝫ aliquid crearet. inſua voluntate firma et incōmutabili ꝓpoſuitcreare vnam puellā ꝟginem ſanctiſſimā queeēt mater filij ſui. camera ſpūſſancti. porta paradiſi. regina celi. Auc̄tas. Dominꝰ poſſeditme ab initio viaꝝ ſuaꝝ. anteqͣꝫ quicqͣꝫ facereta pͥncipio. ab eterno ordinata ſum ⁊ ex antiquis Prouer. viij. ¶ Nota. On̄s poſſedit meſcꝫ in voluntate ſua immutabili. in initio viarum ſuarum .i. creaturarū. ⁊ ex ant iqͥs .ſ. rationibꝰ. ¶ Nota decē rōnes antiquas qͣre deꝰꝓpoſuit ipſam creare Prima ē. ſciebat em̄ deꝰeternaliter ꝙ quedam mulier erat futura ſcꝫEua q̄ eēt initiū ⁊ cauſa omnis mali. qꝛ ipſapͥmo peccauit. Amuliere initiū factū eſt peccati. ⁊ ꝑ illam om̄es morimur Eccl̓i. xxv. Exiſta rōne ꝓpoſuit deꝰ creare vnā mulierē .ſ. ꝟ̓ginē Mariā que eēt cauſa totiꝰ boni ⁊ initiumDeꝰ ſine muliere potuiſſet redimere ⁊ ſaluarehoīem ⁊c̄. Scd̓a ratio eſt. qꝛ ſciebat ꝙ mulier que eēt cauſa mali exiſtens virgo peccaret