¶ Relaxandum iure pignoris. ¶ Hic aduerte ꝙ effectuſ hꝰipothecarie actiōis eſt ut res obligata creditori relaxat̉ loco pignoris tm̄ tenenª etpoſſidēª ut ī. l. ſi cū vēditor ī pͥn. ff. d̓ euic.⁊ in. l. fundꝰ. §creditor. ff. de pig. tam diuvꝫ per ipſū poſſidenª donec fuerit ſibi integre de debito ſatis factū uel in pecunia uelper īputatōeꝫ fructuū ex pigͦre acceptoꝝqui hn̄t extinguere debitū vt. l. i. in fi. ff. d̓pigno. ⁊ in. l. fi. C. de diſtrac. pig. cuꝫ ſi. ibinoͣ. ⁊ eiꝰ qd̓ hēt̉ ī. c. illo vos. d̓ pigno. ueꝝtn̄ ſi debitor fuerit in mora ſoluēdi ſorteꝫuel qꝛ nō ſoluit ad diem ſtatutaꝫ ꝓut fitcōtidie ī inſtr̄is ī ꝗbꝰ dies ſolutōis adijciuel q interpellatꝰ ſolue̓ neglexerit ꝗbusetiam caſibꝰ mora cōtrahit̉ ut in. l. mora īpͥn. ff. de uſurꝭ. ⁊ in. l. magnā. C. de cōtra. etꝯ t. ſtip. ⁊ in. l. ſi ex legati cā de ꝟ. ob. cū ſi.Tūc poterit ꝯpenſare creditor ſuū ītereēcū fructibꝰ ad qd̓ intereſſe fuit poſt morādebitor obligatꝰ ut in predictis iuribꝰ etin l. i. C. d̓ ſen. que ꝓ eo qd̓ inter. nec pot̓itaſcribi creditōi ꝙ iſtud intereſſe ſit uſuraꝑ illd̓. c illo vos. cū ſi. qꝛ ibi loʳ qn̄ in initōcōtractꝰ fuit certa qͣꝫtitas ex cōuētōe ꝑtiūloco pene moroſo appoſita ⁊ ſic petit̉ hoīscōuētōe ut. l. lecta. ff. ſi cer. pe. hic qn̄ petit̉legis ꝓuiſione tm̄ cū nulla qͣꝫtitas fueritdetermīata per ꝑtes qd̓ tene mēti ad qd̓faciūt noͣ per doc. in l. cū allegas. C. d̓ vſurꝭ.⁊ l. curabit. C. de acti. emp. ¶ Quid gͦ ſimiſſo creditore ī poſſeſſiōeꝫ hꝰ domꝰ locopignoris ueniat deinde debitor ⁊ pecuniādeteriorataꝫ ī forma l̓ ſt̓a offerat creditōian liberabit̉ pignꝰ vr̄ ꝙ nō. l. elegāter. §. ꝗreprobos. ff. de pigno. actꝭ. ⁊ in. l. paulꝰ. ff. d̓ſolū. ⁊ ibi plene ꝑ Bar. ¶ Dreuit̓ dic̄ qꝛpecunia ꝑ iſtos pͥncipes ꝑ ie mutat̉ ī d̓t̓iꝰpotiꝰ ꝙͣ ī meliꝰ ꝓpt̓ qd̓ ſeꝗt̉ magna ſb̓ditoꝝ ꝯſumptio p̄cipue mercatoꝝ ⁊ ī re publica ſcādalū ⁊ cōfuſio ⁊ ꝓ tanto latiꝰ ſuꝑhoc aliqua dicere ꝓpoſui. Scien̄ eſt gͦ colligēdo dicta Bar. in dicta. l. paulꝰ ⁊ gl. ī. c.olim. d̓ cenſi. ⁊ Io. an. in. c. ꝙͣto. extra d̓ iur̄tur. ꝙ muta pecunie poteſt cōtingere duplicit̓. vno mͥ ſi pecunia mutet̉ quo ad bonitatem intrinſecam reſpectu mal̓ie. 2. mͥquo ad ualorem eiꝰ maͣ nō mutata. d̓ pͥmomō mutādi pꝫ exᵐ ſi pecunia que nūc fiteſt magis ere cōtamīata ꝙͣ hactenꝰ eſſe cōſueuerat. In quo caſu diſtīguit̉. aut d̓ pecunia antiqua reperit̉ nec eiꝰ curſus eſt reprobatꝰ ⁊ tūc d̓ illa ſola eſt fienda ſolutōaut nihil d̓ antiqua reperit̉ uel eius turſꝰſi qua reperit̉ eſt mutatꝰ ⁊ tūc ſolui d̓bꝫert maº eiꝰ hīta rōne deterioratōis ut hecnoͣ ī § qui reprobos. ⁊ in dicto. colim. decenſi. ⁊ noͣ per Cy. ī l. in minorꝭ C. in qui.ca. in inte. reſti. nō eſt neceſſ. De 2. autempꝫ exᵐ ſi florenꝰ ualebat libras qͣtuoͣ ⁊ nc̄valꝫ libras tres uel ſi groſſus imꝑrꝭ. ualehat. xxiiij. ⁊ nunc ualet imꝑrꝭ. xviij. qͦ cāuſic diſtinguit̉. aut debitor fuit in mora ſoluendi. ⁊ tunc talis deterioraᵇ contingenspertinꝫ ad debitorē ar. in. l. vinū. ⁊ ꝙ te. ff.ſi cer. pe. aut non fuit ī mora ⁊ tūc pertinꝫad creditorē ar. dictaꝝ. ll. ꝙ te. ⁊ l. vinum.Et hec ꝓcedūt qn̄ ipſe debitor vult ſolue̓pecuniam in eadem forma vtputa florenūꝓ floren̄ uel groſſum ꝓ groſſo. vbi aūt debitū eſſet contractum in pecunia aurea etipſe uelit ſoluere in argentea ẜm preſentēcurſum uel econtra. Tunc conſiderari dꝫan ex hꝰ modi ſol̓ oē efficiat̉ deterior cōditio creditorꝭ. ⁊ tūc non eſt debito audiēdꝰaut eiꝰ cōditio efficit̉ melior uel ſaltiꝫ nōdeterior ⁊ tunc eſt audiendꝰ niſi forte eſſꝫſpālit̓ cōuentū ꝙ in alia pecunia ꝙͣ aureanō poſſꝫ fieri ſoluº qd̓ ī dubio vr̄ actum īcā mutui uel depoſiti ut in. l. cum ꝗd. ff. ſiter. pe. ⁊ l. fi. C. depo. cuꝫ ſi. Et predicta noͣin dicto. §. ꝗ reprobos a contrario ſenſu. etin dicta. l. paulꝰ. ff. de ſolū. Sed circa p̄dicta audi qōem de facto. ecce ꝙ aliꝗs in pecunia argētea mutuo conceſſit floren̄. c. acrōeꝫ de lib. quatuor ꝓ floren̄ ꝓut erat cōiscurſus cuiuſliꝫ floren̄. Contingit ī ꝓceſſutꝑis ꝙ auctꝰ eſt valor floren̄. ad libꝝ. vi.debitor autem vult debitū ſolue̓ ī pecūiaaurea ad rōeꝫ lib. vi. ꝓ quolꝫ floren̄. dicitcreditor ego nolo recipere ꝙ condiº meaefficeret̉ deterior nam tempore mutui tudediſſes mihi groſſos. xx. ꝓ ſingulo flor̄.⁊ modo nō reperirē me hēre niſi. xv. ꝓ ſingulo flor̄. Querit̉ an ipſe debitor ſit audiendꝰ dic ꝙ ſi reperit̉ de pecunia mutuodata cꝰ curſus nō ſit reprobatꝰ dꝫ fieri reſtitutio in illa ẜm curſum ⁊ ualorē ꝗ erattꝑe cōtractꝰ. Si ꝟo ſit reprobata uel nonreꝑit̉ ex ea. tūc aut debitor fuit in mora ⁊nō dꝫ audiri. aut nō fuit in mora ⁊ tūc eſtaudiendꝰ per dictā. l. ꝙ te cū ſi. ¶ Sꝫ ꝗdſi mutuū ſit contractū hoc mō cōcedo uelmutuo tibi lib. c. in iſtis flor̄. auri. poſteacōtīgit caſus ꝙ pretiū ſeu ualor flor̄ auriauget̉ uel diminuit̉. querit̉ an debitoriliceat ſoluere flor̄. aureos ī illa extimatiōeque currebat tempore contractus ſo. dicit