Colluſiōem f.ciensColluſioAcqͣſitio d̓ iuregentiumAcq̇ſitio iuri-ciuilisPoſſeſſio
LiberXLII.¶ Quia in iudicio liberalis cauſe aliquando colluſio ſit: vt qꝛ dominꝰ ex nimiaſua indulgentia patiat̉ ſeruos ſuos ingenuitatē ꝓclamare: ⁊ iudicari ꝓ liberis:vt ſic quaſi ingenui qn̄qꝫ ſenatores creentur: ⁊ ꝓpterea dominꝰ habiturus eēt lucrum: ⁊ ꝑ tales ita degeneres inqͥnaret̉ ampliſſimus ordo ſenatoꝝ vel cōſimiliūin dignitate poſitoꝝ ad quā iſti. iudicati ingenui eligerent̉. Ideo ſenatuſcōſultūfactum eſt domiciani temꝑibus qͦ cauet̉. ꝙ ſi quis ꝓbaret colluſionē eſſe factam:ꝙ iſte homo de cuiꝰ cōditione eſt colluſum fieret ſeruus illius qui colluſioneꝫ detegeret. infra. l. j. Si aūt erat libertꝰ: fiatꝭ libertꝰ eiꝰ qͥ detexit: ſupra d̓ in ius vo.l. adoptiuū. §. patroni. Eſt aūt colluſio: ſiniſtra: ſubdola ⁊ fraudulēta machinatioſeu p̄tentio quo aliqͥd ſimulat̉ qd̓ in veritate non eſt. vel quo iuſta actio alicui cōpetēs remittitur vel ſubticet̉. Et poteſt colluſio detegi. id eſt reuelari intra quinquēniū ꝯtinuū poſt ſnīam ingenuitatis: ſed medio temꝑe. id eſt poſt ſnīam ſuperingenuitate latam ⁊ ante ꝙͣ colluſio detegetur quaſi ingenuus talis reputatur ethabet̉: infra. e. l. pe. Eſt ⁊ alia colluſio que fitꝭ ꝑ ꝓcuratores ⁊ aduocatos cauſaꝝqui ſe ſuꝑari in lite patiuntur. Sed ⁊ per pͥncipales ꝑſonas ſimiliter fit in cri-minibꝰ: de qua colluſione vel p̄uaricatōe dicet̉ infra d̓ pua. vbi ⁊ pena eiꝰ ponit̉.Liber quadrageſimuſprimus ⁊ tertiꝰ huiusDe acquirendo rerū dominioIc titulus generalis eſt ad omnē acqͦſitionē rerū. quarū qn̄qꝫ ſunt genera: vt inſti. de re. diui. in princi.Quarundam em̄ rerum dominiū nanciſcimur iure gentiū. qd̓ naturali rōe inter homines equaliter ſeruat̉ vt inſti. de iure natu. §quod vero. Inde dicimus ꝙ illud quod nullius in bonis eſt: ⁊ tn̄eſſe pōt: id rōne naͣturali occupanti cōcedit̉. Om̄ia igit̉ aīalia q̄ in terra: maritet aere capiunt̉. id eſt fere: beſtie: volucres ⁊ piſces. capientiū fiūt. inſti. de re. diui. §. fere. Quarund ā rerum dominiū acquirimꝰ iure ciuili. id eſt iure ꝓprio ci-uitatis noſtre ſcꝫ romane. vt ē ꝑ vſucapionē: p̄ſcriptōem: arrogatōem: monacha-tionē: deportatōem: teſtamentū: ſucceſionē bonorum poſ. hereditatis aditionē.de quibus ſingulis ſuis locis tractatur.¶ De aquirenda vel amittenda poſſeſſione¶ Qualiter iuregentiū acqͥritur dominiū. expeditū ē ſuprati. ꝓxi. nūc qualiteriure ciuili. id ē per vſucapionē. Sed qꝛ poſſeſſiōis cauſa eiuſqꝫ noticia pertinetad vſucapiones ⁊ ad p̄ſcriptiones que non ꝓcedunt ſine p̄ambula poſſeſſiōe. vinfra. ti. j. ſine poſſeſſione: ideo de ea p̄mittit iuriſcōſultus. ⁊ imprimit̉ hic titulviceuerſa in cōdice ſcꝫ acquirenda ⁊ retinēda poſſeſſione. hic de amittēda: quodnō multū ē curandum. licet em̄ diuerſa ſint verba: ſenſus tamen eſt idem: cū em̄intitulat̉ de amittenda poſſeſſione: ergo ⁊ de retinēda. id ē quouſqꝫ retineat: ta-diu em̄ retinet̉ ꝙͣdiu non amittitur. Eſt aūt poſſeſſioius quoddā quo quis remcorꝑalem vere vel interp̄tatiue ſibi habeat. Vel aliter. poſſeſſio eſt corꝑalis reiretentio corꝑis ⁊ animi: ⁊ iuris adminiculo cōcurrēte. De corꝑali ideo dixi qͥꝫincorꝑalia ꝓprie nō poſſident̉: infra. e. l. iij. in pͥn. Dicit̉ corporis ⁊ animi: ꝓpiid qd̓ eſt: infra. l. iij. Iuris adminiculo. ideo qꝛ ius oꝑat̉ in acquirenda ⁊ retine-