AlphabetumXXXI
rat. ¶ Chriſtus igit̉ verus iudex volensalioꝝ errores corrigere ſuam innocentiaꝫ ⁊iuſticiam p̄monſtrat dicēs. Quis ex vobis⁊cͣ. quaſi diceret nullꝰ. ¶ Querit̉ vtrumdeus qui cuncta gubernat potentia et ſapīaſit arguendꝰ in ſuo regimīe de aliqua negligentia. Et videt̉ ꝙ ſic. quia cum ſit ſummepotens. poſſet om̄ia mala ꝓhibere qd̓ nō facit. ergo de hoc arguendus eſt. Dico ꝙ deꝰomnia bene gubernat cum em̄ ſit cā efficiensomniū ⁊ etiam finis. omnia efficit ꝓpter ſe.et ſicut ad honorē ſuum ꝯgruit omnia in ſedirigit ſicut in finē. Eſt tamē ſic gubernatoromniū ꝙ gubernat mediātibꝰ cauſis ſecundis. Unde corꝑa groſſiora ⁊ corruptibiliagubernat ꝑ corꝑa celeſtia et incorruptibiliaet corꝑa celeſtia ꝑ angelos ſiue intelligentias. Huiꝰ ratio eſt quia maioris bonitatis ēcōmunicatō. ſi gubernans ⁊ efficiens cauſalitatē efficiendi ⁊ gubernādi etiam alijs ſubſe ordinate communicet. qͣꝫ ſi ſuꝑiora priuaret inferioꝝ gubernatōe. ⁊ omnia īmediateper ſeip̄m gubernaret. ⁊ iō ad on̄dendū ſuāꝑfectionem. cōmunicat quibuſdā gubernationem alioꝝ. Ad rōnem factā in oppoſituꝫreſpondꝫ Donauētura di. xlvij. pͥmi ꝙ licꝫdeus poſſit omnia. tamē ꝑmittit mala fieri.et hoc ordinatiſſime. Duplex em̄ eſt ordoreꝝ. vnus ē in vniuerſo. alter in finē. ⁊ vterqꝫ exigit ꝙ deus ꝑmittat mala fieri. Ordoquippe in vniuerſo exigit ꝙ ad ꝑfectioneꝫvniuerſitatis neceſſe fuit fieri creaturā arbitrio liberam et peccare potenteꝫ. Sed adminiſtratio vniuerſitatis. vt deus ſic conditis adminiſtret vt ea agere ꝓprios motusſinat. Sicut dic̄ Augꝰ. vij. d̓ ciui. dei. Id̓odebuit dare potentia peccandi. Nam cū debuit regere ſaluo ordine ſue ꝯditionis ſi voluit peccare debuit ꝑmittere. et ſi noluit peccare debuit cōẜuare. et ita debuit ꝑmitteremala. Ordo etiam ad finē hoc exigit. quiaduplice finem ꝯtingit reperiri in vniuerſo.Unus eſt ſalus electoꝝ. alius diuina lausquoniā ergo ꝑmiſſio maloꝝ reddat electosglorioſiores ꝑ occaſionē. et deus nō curatvtꝝ ꝑ cauſam vel occaſionē electoꝝ gl̓ia augeatur. Ideo deus ꝑmittit recte. Unde auguſtinꝰ. xi. de ciui. dei. c. xviij. d. Ꝙ nll̓mfaceret quem p̄ſciret malū. niſi ꝑiter noſſet
quibꝰ bonoꝝ vſibꝰ accōmodaret. Proſuntautē eis exercitando. et ideo dicit de lapſumundi. ꝙ ꝑmiſit plures eſſe malos. quia ſipauci eſſent nō auderent exercere bonos. diuina etiā laus hoc exigit quia occaſione mali ſumme manifeſtat̉ diuina miſcd̓ia in electis. in filij ſui vnigeniti donatōne ꝓ inimicis ẜm tempus. Sūme etiam manifeſtaturdei iuſticia in eterna punitiōe reproboꝝ. vn̄Augꝰ. xi. de ciui. dei. Si omues remanerētin pena in nullo appareret miſericordis gr̄aredimentis. Nurſus ſi om̄s tranſferrent inlucem in nullo appareret ſeueritas vltiōis.¶ Sed diceres forte arguendꝰ eſt deus exeo ꝙ ꝑmittit malū. quia videt̉ ꝯſentire. etconſentiēs ⁊ faciens pari pena puniunt̉. adRomāos .i. Non ſolū qui talia agūt digniſunt morte. ſed etiam qui ꝯſentiūt. glo. Cōſentire eſt tacere cū poſſis arguere. Cuꝫ igit̉deus poſſit arguere et corrigere malum ſi ꝑmittit ⁊ tacet conſentit. ſed qͥ conſentit dignus eſt morte. Rn̄det bonauen̄. vbi ſupͣ.ꝙ ꝑmittere malū eſt duplex. Aut non cohibendo manuꝫ vel animū. nec in facto nec inretributōe. ⁊ ſic cōſentire conuenit deo Ul̓non cohibendo manū ſed tn̄ puniendo trāſgreſſorem. ⁊ arguendo ꝯtinue. ⁊ ſic non cōſentit. hoc mō ſoluꝫ deus ꝑmittit ⁊ nō conſentit. Sed di. iteꝝ Ex quo ꝯcurrit ad effectum malū qui ſine eo fieri non pōt videturꝙ ſit arguendꝰ. Dico ꝙ ex eo ꝙ idem effectus fit a deo ſicut a cauſa vniuerſali ⁊ etiama creatura rōnali ꝯcurrente ſicut ab aliquacā ꝑtiali. id̓o idem effectus fit a deo bene⁊ ab homīe male. iuſte a deo. ⁊ iniuſte ab homīe. Et p̄t notari exemplū. vt ſi dn̄s dicatſeruo. trahamꝰ leuiter cordam illā. ſic ꝙ eaꝫnō frangamꝰ. et ẜuus trahens impetuoſe frāgit eam. iſta fractio eſt a dn̄o ⁊ a ẜuo. ⁊ tam̄ſeruus peccat et male facit ⁊ non dominus.Sic deus ſtatuit ꝙ creature rōnali vult cooꝑari in ſuis oꝑatōibꝰ vt curſus nature maneat quē inſtituit. ſine qͦ nulla res p̄t aliqͥdagere. īmo nec etiā eē ꝑ momētū. niſi ip̄e cōſeruaret. Qm̄ ergo creatura rōnalis facit ꝯͣlegem dei ſibi p̄finitā a deo. qͣꝫuis a deo gubernet̉ et conẜuet̉. ⁊ deus ibi d̓ generalitercooꝑetur. ſicut cooꝑatur igni ꝯburendo vl̓ſoli lucendo. tamē creatura male facit legeꝫ