AlphabetumXXVII

regulis et legibus coartat̉ ⁊ dirigitur. Quare greg. ix. in ꝓhemio decre. dicit. Lex ideo ꝓditur vt appetitꝰ noxius ſub iuris regula limitetur ꝑ quā genus humanum vt honeſte viuat alteꝝ non ledat. ius ſuum vnicuiqꝫ tribuat informat. Unde legitur. ff. de ori. ⁊ ꝓceſſuiuris ciuilis. l. i. ꝙ populus romanus primoſine lege ſiue iure ſola poteſtate regis gubernabatur. ſed poſtea aucͣta ciuitate populus ſinę lege tranſiens eam rex in tres diuiſit ꝑtesquas ꝑtes curias appellauit. que tunc reipublice curam ꝑ ſententias partium eaꝝ impendebat. et ita leges quaſdam ad populum tulit.Iteꝝ cepit populus romanꝰ iure incerto magis et conſuetudine vti qͣꝫ eis ꝑ latam legemordinata fuerant vſqꝫ ad. xviij. annos. ſed nehoc diutius fieret placuit publica auctoritatexviij. ꝯſtitui viros ꝑ quos peterentur leges agrecis ciuitatibus et ciuitas fundaret̉ legibꝰquas in tabulis eburneis ꝑſcriptas ad oculos hominum poſuerunt vt apertius omnibꝰapparerent. Dicit apparatus ꝙ anteqͣꝫ hoc fieret greci miſerunt romam ſapientem quendāvt exploraret an digui eſſent romani legibusqui cum romam veniſſet romani cogitantesquid poterat fieri. quendā ſtultum ad diſputandum cū greco poſuerūt vt ſi ꝑderet tandeꝫderiſio eſſet. Grecus diſputare cepit et eleuauit vnum digitū vnum deū ſignasn̄. Stultꝰvero credens ꝙ vellet ip̄m vno oculo cecareet ipſe eleuauit duos et etiā cum eis pollicemſicut naturaliter euenit. quaſi cecare eum vellet de vtroqꝫ. Grecus aut credidit ꝙ t̓nitateꝫon̄deret. grecus iteꝝ manū aꝑtam oſtēdit vton̄deret oīa nuda deo. Stultus aūt timensmaxillam ſibi dari pugnum clauſum quaſi repercuſſurus leuauit. grecus intellexit ꝙ deusomnia clauderet palmor et ſic credens romanos dignos legibus receſſit ⁊ leges fecit hisſapientibus concedi in ciuitatē athenaꝝ et lacedemonioꝝ. inſti. de iur̄. natu. §. et non elegāter. et ſic leges a grecis originem habueruntſicut et quelibet ſcientia vt p̄ſti. teſtat̉ in prīſui tractatus. Ad ꝓpoſitum nos aſſimilamurromanis qui ex nobis legem non habuimusſed a principio a grecis .i. celeſti hierarchia atota trinitate a quā omnis ſcientia originemhabuit. ¶ Primus homo in creationē legēqualiter viuere deberet ſumpſit et poſt ẜm varietatem tꝑis. vt vitam homo directe a prin

cipio ad medium. de medio ad finem qui eſtdeus dirigeret et regl̓aret. alias ⁊ alias legesa deo accepit qui eſt principium et medium ⁊terminus omnis legiſlationis. vt dicit in auten. de priuile. dotis coll̓. viij. Accepit nanqꝫhomo.In ſtatu innocentie legem rationis.In ſtatu negligentie legem timoris.In ſtatu clementie legem amoris.Nlam cum a principio deus hominem regemfecerit ⁊ dn̄m vniuerſoruꝫ legem ſibi indiditrationis. vnde ſe et alios regere poſſet. q̄ lexnature dicitur. quia inſerta eſt animaliter oīhomini īmutabiliter iudeo gentili et xp̄iano.ꝑ hanc em̄ legem homo habet ꝯgnitionem ⁊intelligit qͦd bonum quid malum iniuriam nemini inferre neminem fraudare. a ꝑiurio abſtinere. alieno ꝯiugio non inſidiari ⁊cͣ. conſil̓iaquod cōcludit ī his verſibꝰ. Quod tibi visfieri fac et alteri. Et quod tibi non nec alterifacias. Per hanc legem obligamur ad omīamoralia ⁊ virtutes morales. nec aliquis excuſatur. vnde apo. gentes que legem ſcriptamſcꝫ moyſi non habent. ſicut iudei naturaliterfaciunt ea que legis ſunt. diſcernendo ſcꝫ bonū a malo. Et ī can̄. di. i. ꝯſuetudo dicit̉. Siratione ꝯſtat lex. erit ei om̄e quod ratione cōſtiterit. ¶ Sed di. cum homo ꝑ rationem teneatur et obligetur ad moralia. an ſolum moralia hominem iuſtificent ſine fide. Dico ꝙnon. heb. xj. Sine fide impoſſibile ē deo placere. Si ergo habens omnia moralia. nō habens fidem. non eſt deo acceptus. etiam noneſt iuſtificatus. ſequit̉ ex illo ꝙ multi ꝓpter fidem et ante legem et in lege facientes moralia bona ſunt ſaluati. Quod patet ad heb. xi.vbi plures ex eis enumerāt̉. et eis ibidem d̓rIuxta fidem omnes defuncti ſunt acceptis repromiſſionibus. Un̄ gen̄. xv. dicit̉. Gal̓. iij.Credidit abraham deo. et reputatu eſt ei adiuſtitiam. Suꝑ quo dicit nico. d̓ lira. ꝙ abraham ex fide xp̄i venturi iuſtificatus fuit. Exquibus dictis patet ꝙ nō ſolum hi qui in lege ſcripta vel gratie ſunt deo placent etiā quiluxta legem rationis deditam vixerunt moraliter deo placuerunt. ¶ Ideo eaꝫ nullus trāſgredi debet. ꝯſentiendo legi membroruꝫ quehuic eſt contraria. vnd̓ apl̓us. ro. vij. Uideoaliam legem in membris meis. repugnanteꝫlegi mentis mee. Iſte em̄ due leges habēt ſe