De reg. iurisCXXXVI

cōditio ꝓhibentis. ¶ Idem.¶ Ontraᵇ eū qui legē dicere potuit apertius eſt ī-

terpretatio facienda ¶ Idem.n On ē obligatoriū convtra bonos mores p̄ſtitū

ꝑ viam cōpromiſſi potior ē ipſiꝰ ꝯditio. sͣ. de ele. qꝛ ꝓpter ibivice oīuꝫ. itē duobꝰ cōem habētibus parietē alteꝝ p̄t deſtruere ⁊ reficere altero ꝓhibente. ff. d̓ ſer. vr. p̄. parietē. ⁊ fuerāthec verba. l. ff. cōi di. l. ſabinꝰ ⁊ ibi de hoc ⁊ fallit hec regula īcaſibꝰ ibi no. pͥmo qn̄ n̄ intereſt ſocij puta qꝛ incruſtare vultvel de pingere. ff. deſer. vr. p̄. l. quidam.iberꝰ. §. parietē. velvult ſcalas iuxta parietē ponere. vt. e. ti.l. fiſtulā in fi. ſecūdoqn̄ ad hoc q̄ſita ē vtopus fiat. ff. cōi di. ſi edeſ. itē qn̄ edificiū reficeret. C. de edi. pͥua. ſi vt ꝓponis. ff. de dā. infec. ſi edibꝰ. ⁊. l. ī reficiendo. itemreligionis fauorē Vt ſi ibi ſepeliri velit. vt. ff. de reli. ſi pluresvel in coc ſepulchꝝ aliū mittere. īſti. de reꝝ di. §. religioſū. ꝟ.in cōe. itē cū donator rē cōcꝫ hꝫ cū donatario. C. de dona. ſancimꝰ. §. ne aūt accur. ⁊ ſcire debes aliqͥd eē cōe vt ſingulis aliquid vt collegio. vt tetigi. sͣ. e. qd̓ omnes. ⁊ habes. sͣ. de conſti. cum omnes. Io. ana Prohibentis. qꝛ volens non ſolum dn̄s eſt. vt in preal. l.ſi parietem. ff. de ſer. vr. pre. Io. an.c Iontra eū. Hec regula ſūpta ē ex. l. ff. c. ti. l. in ꝯͣhendavenditiōe. Po. caſū in dcō teſtis. cuiꝰ interp̄tatio fit ꝯͣꝓducentē. sͣ. de ꝓba. ī pnīa. itē ꝑ. l. ff. de ꝯͣhē. em̄. l. labeo vbiobſcuritas pacti nocet vēditori qͥ legē aꝑtiꝰ dicere potuit. adidem. ff. de pac. l. veteribꝰ. vbi plene de hͦ. Contra. ff. de iud.ſi quis intentione. So. illud in iudicijs hͦ in ꝯͣctibꝰ ſed ad hocꝯͣ. sͣ. e. cū ſint obſcura. ſꝫ ibi ſolue. itē ꝯͣ. ff. de ꝯͣhen. emp. ſi itadiſtrahat̉ illa aūt illa reſ quā elegerit vēditor hͦ erit ēpta. So.ꝟba illa fuerūt dicta ab emptore vel naturale ē in alternatīsꝙ ſit debitoris electio. jͣ. e. in alternatiuis cuꝫ ſuis concor. itēꝯͣ. e. ti. ſi in emptōe ī pͥn. vbi ſi in emptione fundi dictū fueritaccedere ſtichū ſeruum accedit ille de qͦ venditor intellexit.So. hͦ in pͥncipali illud in acceſſorio. ſꝫ hͦ nihil ē. vn̄ dic ibi ꝟba ꝓlata fuiſſe ab emptore. itē ꝯͣ. ff. de ſer. vr. pre. ſi ſeruitusibi ne luminibꝰ officiāt intelligit̉ de pn̄tibꝰ ⁊ futuris. ſed ibinon eſt obſcuritas. ſed generalitas ad idem. de priui. qꝛ circa. vbi generaliter remittens decimas futuras ⁊ pn̄tes intelligit̉ remiſiſſe. item ꝯͣ. ff. de ꝟ. ob. l. eum qui. vbi intelligunt̉calende pͥme ad voluntateꝫ ſtipulantis. So. inutilis eſt ſtipulatio ſi ad voluntatem debentis qͥ de vltimis mūdi calendisītelligeret ⁊ diceret. item ꝯͣ. ff. e. ti. l. in ambiguis. vbi ſtat̉ aīoꝓferentis. So. illa ī teſtīs reſcriptis ⁊ legibꝰ. vt ibi no. hic ātiꝯctibus. Ut igit̉ plene liq̄at hec materia lꝫ de ip̄a tracteturde ſpon. ex lr̄is. jͣ. ff. de pac. l. veteribꝰ. tu tn̄ no. ꝙ obſcuritasvel ambiguitas aut apponitur ī vltimis volūtatibꝰ aut conuentionibꝰ factis in iudicio. aut in cōfeſſionibꝰ aūt in ꝯͣctibꝰ⁊ pactis aut in ſententijs ſi in vltimis volūtatibꝰ ſubdiſtīgueqꝛ aut conſtat de voluntate expreſſe vel tacite. ſi expreſſe illaſeruatur qꝛ nihil eſt qd̓ tm̄ debeatur hominibus qͣꝫ ꝙ vltimevoluntatis liber ſit ſtilus. xiij. q. ij. vltima volūtas. de teſta.offi. de condi. ap. in ma. c. ij. C. de ſac. ſan. ec. l. i. ſi cōſtat tacite vt per coniecturam illa ſeruatur. ad hoc. xxvi. q. vi. qui recedunt. de teſta. requiſiſti. ff. dele. i. ſi ſeruus pluriū. in fi. niſidicta voluntas turpis eſſet. vt. ff. de conſti. inſti. l. quidā. velaīs cōtra ius. Po. exēplum. sͣ. de teſta. tua. ⁊. c. rainaldus. infi. ff. ad. l. fal. ticia. qꝛ pͥuata diſpō teſtatoris. ⁊cͣ. d̓ teſta. reqͥſiſti. ff. dele. i. l. nemo p̄t ſi non ꝯſtat exp̄ſſe nec tacite ſtet̉ ꝟbisteſti. ad hoc. xxij. q. ij. is aūt. d̓ cele. miſ. in quadā. de ſpon. exlris. jͣ. ff. de exer. l. i. §. ſi is qͥ nauem. ff. de leg. iij. l. non al̓r. Siaut verba ſunt nimis larga ſequimur benigniꝰ ⁊ minimū. ff.de le. iij. l. nūmis. sͣ. e. in obſcuris cum ſuis concor. ⁊ ſic eſſetheredis electio. C. de condi. inde. l. ſi quis ſeruum. ff. de le. i.legato. ſt lex. ff. eo. ti. ſi domus. ⁊. l. qui duos. loqͥtur cum heres eſt ī mora. vt no. d̓ teſta. iudicante. ad hoc inſti. dele. §. ſigeneraliter. ſi vero non appareat q̄ ꝑs ſit benignior vel mitiorneutra tenetur. ff. de teſta. tu. l. duo ſunt. ff. de manumiſ.

teſ. l. cū ex pluribꝰ. ff. de li. ⁊ po. noīatim. ſi querat̉ ad quemſpectat indagatio dic ꝙ ad iudicē. C. de fideicō. l. volūtas defuncti. Si in iudicijs ſit ambiguitas fit interp̄tatio ꝓ ꝓferēterō qꝛ debitor ſꝑ negaret ſe de hoc ſenſiſſe. C. de an. except. l.vl. in fi. ff. de ꝟ. ob. inter ſtipulantē. §. i. ar. ff. de tribu. l. illud..§. i. ⁊. ff. de eo qͦ cer.lo. l. nō vtiqꝫ. §. datiuus. ⁊ hoc in litis exordio. de hoc de reſti. ſpo. cū ad ſedem.Si vero in ꝓbationibus ſit ambiguū interp̄tamur ꝯͣ ꝓducentē. de condi. ap. pertuas de ꝓbationibus in pn̄tia. de teſt. cū tu. de fi. inſtru. īter.in fi. debet enī ꝓbationes eē clare. de p̄ſcrip. audi. ſaluo eo ꝙpoſſēt teſtes obſcure deponētes interdū iterū interrogari. d̓teſt. cū clamor. qd̓ dic vt ibi no. In cōfeſſionibꝰ ſi cōfiteaturquis incertū certificare cogit̉. ff. de cōfeſ. l. certū. alioqͥn aceipietur qd̓ magis expediet aduerſario. vt ibi. ⁊. ff. de inter. actio. de etate. §. nihil. ad hoc. sͣ. de accuſ. cū dilecti. ⁊ sͣ. e. l. deꝯfeſ. c. ij. In ꝯͣctibus aut eſt certū de ꝯſenſu aut de diſſenſu.aut ē dubiū. in primo ſtat̉ ei qd̓ ſenſerūt. ff. de re. du. l. in ambigua. de ſpon. c. i. in ſcd̓o nil valet. xxx. q. ij. c. vno. sͣ. d̓ rap.cum cā. de pig. illo vos. xxix. q. i §. i. ff. de ꝯͣhen. emp. l. in venditionibus. ⁊ ibi error nō ſolū corporis ſed etiā materie venditionē impedit. nihil enim tam ꝯͣrium ꝯſenſui ſicut error. ff.de iuriſdi. om. iudi. ſi ꝑ errorem. ff. de iudi. l. ij. ⁊ errare ē alid̓ꝓ alio pn̄tare. xxxviij. di. qͣꝫuis. ⁊ .xxij. q. ij. in quibꝰ nō tn̄ oīserror matrimoniū īpedit ſed error tm̄ ꝑſonc ⁊ conditiōis. qd̓dic vt. xxix. q. i. §. i. ⁊ in ſūma tenet etiā pignꝰ cuꝫ obligat̉ esꝓ auro. ff. de pig. ac. l. i. in tertio caſu. ſcꝫ cum eſt dubiū. ſubdiſtingue aut pōt valere ẜm vniꝰ intellectum tm̄ aut ẜm vtriuſqꝫ. ſi ſcd̓m vnū tm̄ valeat ſcd̓m quē valere poteſt. ff. de. ꝟ.ob. l. quotiens. ⁊ hꝫ hoc locū etiā in ꝯͣctu matrimoniali in foro iudiciali. in foro aūt aīe ſtaret̉ ei qui diſſenſiſſet in tali dubio. vt. sͣ. de ſpon. tua nos. ſi ſcd̓m vtriuſqꝫ intellectū pōt valere valeat qd̓ ē veriſimiliꝰ. ff. de ꝟ. ob. l. eum qui ita ſtipulatus. ff. eo. ti. l. in obſcuris. ⁊ de. ꝟ. ſig. abbate. sͣ. e. inſpicimꝰ.cum ſuis cōcor. Sed ſi dubitat̉ qd̓ eſt veriſimiliꝰ ſeruat̉ qd̓ īhac regula dicit̉. ff. de ꝟ. ob. l. quicquid. ⁊. l. ſi qͥs ex pluribꝰfundis. ⁊ hec vera cum neuter dolū cōmittit. ſi autem alt̓ dolum cōmittat ꝯͣ eum fieret interp̄tatio. xxij. q. v. §. ex his. ⁊. c.quacunqꝫ ſi vterqꝫ tunc ad cōem ſignificationē recurret̉ vt indicta decre. ex litteris. vbi de hoc. ⁊ .xxij. q. v. §. ſi ergo. ⁊ idēreperitur in iuramentis. vt ibi no. in ſentētijs ſuis interp̄taripoterit p̄ſes prouincie vel ꝓcurator ceſaris. ff. de ap. ab executore in pͥn. minor nō. C. de ſen. ex ꝑi. reci. l. ij. vbi de hoc. ff.de re iudi. l. iudex. functꝰ ē enī officio ſuo ſui bn̄ ſiue male iudicando. quod intellige in diffinitiua. ſecus in interlocutoriaquod dic vt no. de ap. cum ceſſante. de fructibus tamen ⁊ expenſis ſupplere pōt eadem die. ff. de re iudi. l. paulus. ⁊ sͣ. e.li. de ap. cum appellationibus. ⁊ de hoc no. xxv. q. ix. §. qꝛ ergo. al̓s incipit his ita in prima glo. xi. q. i. §. ex his. de poſtu.c. i. ⁊ ibi de multiplici interp̄tatione. De legibꝰ nō eſt dictumqꝛ in eis nihil eſt obſcurum vel ambiguum. iiij. di. c. erit ⁊ inproe. decre. C. de nouo. C. cōpo. ī .i. ꝯſtitutiōe. ibi erit lex certa ⁊ breui ſermone cōſcripta. ſi tamen ambiguitas videreturin eis eſſe recurritur ad cōdentem. qꝛ ille ſolus interpretaripoteſt qui condere. xi. q. i. §. ex his. de iudi. cum veniſſent. d̓ſen. ex. inter alia. C. de legi. l. vlt. ⁊ idē in priuilegijs que ſuntleges priuate per eadem iura. Io. an.On eſt obligatorium. hec regula ſumi potuit ex. l.n I. eo. ti. l. contractus quidam. ꝟ. excepto. per quamvpone exemplum nā non valet pactū ꝙ dolus futurnon preſtetur vt ibi. Item pone in eo qui iurauit patrem occidere vel ſimile quid facere. xxij. q. iijj. c. i. ⁊ per totum. Ineo qͦ iurauit vxorē ⁊ filios expellere. de iureiu. qͥntaual. ⁊ pe