De regulis iuris

videndū eſt qͥd ſit ius. vn̄ dicat̉. ⁊ quō hic ſumat̉. Tertio queſint he iuris regule ſingl̓arit̓. ⁊ clare eas ꝓſequēdo videbimꝰCirca primū. Regula ẜm grāmaticos ē multoꝝ ſimiliū collectio. Lex aūt deſcribit regulā eam eſſe q̄ rem q̄ eſt breuit̓ enarrat. ff. e. l. i. Dicit̉ aūt regula. qꝛ regit ve. normaꝫ recte viuendi p̄bet ⁊ ab hac reEneficiū eccleſiaſticūgula q̄ d̓r norma recte viuēdi d̓r regularis. d̓r etiā regula eoꝙ recte ducit nec aborſum vel aliorſum trahit. qͣſi a rega velregula. q̄ idem ē qd̓ rectitudinis forma. ſicut enī ꝑ regl̓am nouit ſcriptor modū recte ſcribēdi. ſecator modū recte ſecandi.et ſic de ſingulis. ita ꝑ has regulas modū recte iudicandi cognoſcimus. ad hoc. iij. di. regula. Eſt aūt regula latine idē qd̓canon grece. iij. di. canon. Et dicit̉ regula ꝓprie qͣſi regularit̓vera. qͣꝫuis patiat̉ exceptiōes in ſe. Que aūt ꝯtineant̉ ſub regula fuerūt opiniones que no. ē. li. i. ⁊ facit qd̓ no. iij. di. regula. Subtilitatibꝰ tn̄ circa hoc omiſſis breuit̓ ⁊ groſſo modoſic dico. ꝙ quo ad ptātem verboꝝ que in ea ꝓferunt̉ vniuerſalit̓ l̓ ſaltē indiffinite affirmādo vel negādo comp̄hēdit exceptiones. alias nō diceret̉ exceptio. ſicut ſi dicerē oīs hō currit excepto equo ticij. hec enī nō eſt exceptio qꝛ equus nō cōp̄hendebat̉ ſub illa ꝓpoſitiōe oīs hō. ſed ſi dicerē. oīs homocurrit excepto ticio. tunc ꝓpria ē exceptio. qꝛ ꝓpoſitio omīshō bn̄ comp̄hendebat ticiū. tollit̉ ergo ticius virtute exceptionis quo ad materiā de qͣ fit ſermo. vt .ſ. dicat̉ non currere.ſic quo ad iuris determīationē exceptio nō comp̄hendit̉ ſubregula. qꝛ ꝯͣria ratio ⁊ plꝰ eſt ī exceptione qͣꝫ in regula hoc ergo oꝑat̉ exceptio. vt illud qd̓ alias ſub verbis regule comp̄hendebat̉ ad determationē regule exceptiōis virtute tollat̉Conſtituit̉ aūt regula vt. sͣ. dixi ꝑ ꝟba que de ſui natura oīacomp̄hendant .i. ꝑ ſigͣ vniuerſalia affirmatiua q̄ oīa comp̄hēdunt. sͣ. e. c. oīs res. ⁊. c. defleat. ff. e. l. oīs diffinitio. ⁊. l. oēsactiones. ⁊. l. oīa fere. ⁊. l. oīa quecūqꝫ. Itē ꝑ verba negatiuaq̄ vniuerſalit̓ negādo excludūt oīa. vt. jͣ. e. nemo pōt. i. ⁊. ij. et.jͣ. e. nullus i. ⁊. ij. ⁊. ff. c. l. nemo. ⁊. l. nullus. Itē ꝑ verba indiffinitiua q̄ ſimplicit̓ ꝓlata equipollent vniuerſalibꝰ. xix. di. c.l. s. de priuil̓. qꝛ circa. C. de here. ven. l. vl. ⁊ iō omnes regulepaucis exceptis tradūt̉ ꝑ ſigna indiffinita affirmatiua vel negatiua. vt. sͣ. e. ⁊. jͣ. e. ⁊. ff. e. ti. ſatis apparet. Officiū aūt regule eſt plures ſimiles caſus ſimul iūgere clauo rōnis. vt. ff. c.ti. l. i. Que ſit ptās regule an̄ .ſ. ꝯſtituat ius de nouo. an antiquū recitet dubitat̉ ⁊ videt̉ ꝙ ius de nouo nunqͣꝫ ꝯſtituat. qd̓iure ⁊ ipſo facto ꝓbat̉. iure. ff. e. l. i. facto. qꝛ in octuagintaocto regulis infra poſitis nō eſt vnā etiā ſolā inuernire. q̄ ius d̓nouo ꝯſtituat. vt in ꝓſecutiōe patebit. Ecōtra videt̉. qꝛ regula catōniana d̓ nouo ſtatuit. ꝙ legata q̄ ſunt inutilia ratiōe legantis tm̄ vel ratiōe legātis ⁊ legatarij. vel legatarij ⁊ eius aquo legatū eſt p̄ſtandū. vel ratione rei tm̄. vel mixta rationerei legate ⁊ ꝑſone legatarij tractu tꝑis nō ꝯſtituant̉. etiam ſicauſa impedimēti remoueat̉. ff. de regu. cāto. l. i. in pͥn. ⁊. ff.de le. i. l. cetera. §. i. ergo ipſa regula ꝯſtituit ius de nouo. adhoc faciūt infinita iura in qͥbus papa iudicat ex regulis. vt. sͣde ꝯſti. c. ij. de reſcrip. c. i. ⁊. c. paſtoralis. de iudi. nouit. sͣ. defo. compe. ſi diligēti. de fi. inſtru. int̓ dilectos ad fi. ⁊ de preſump. dudū. de excep. cū venerabilis. de regula. ad apl̓icamde̓ ꝯſang. ⁊ affi. c. vl. cū mille ſimilibꝰ. ex qͥbꝰ videt̉ ꝙ ius ſumatur ex regula. Subtilit̓ dixerūt doctores. ꝙ tres ſpēs caſuū eſt ꝯſiderare. qͥdam ſunt iam determīati. ⁊ in illis regulanō ꝯſtituit ius. qꝛ inuenit iam ꝯſtitutū. Itē ſunt quidam exceptī a legis determīatione. ⁊ in illis ſimilit̓ regula non ꝯſtituitlus. quia nō claudunt̉ ſub regule determīatiōe. Quidaꝫ ſuntin quibus eſt eadem eqͥtas q̄ eſt in caſibus a iure determīatisnſec tn̄ reꝑiunt̉ in iure poſiti. ⁊ in illis regula facit ius ꝓpteridemptitatē rationis nō patientis ius ſimiliū caſuū eē diuerſum. Apertius dici poſſet. ꝙ aūt ꝯſtitutio iuris p̄cedit traditionem regule. ⁊ regula de iure iam ꝯſtituto quaſi materiatūde materia ꝓducit̉ ⁊ tūc ꝓprie habet locum diſtinctio predi-

ctorum caſuū vt videlicet in iam determīatis ⁊ exceptis nōfaciat ius. in nō determīatis in qͥbus eſt eadē ratio ius ꝯſtituat. ſed vbi nō eſt ius ꝯſtitutū ante regule diſpoſitionē. ſed inuenit̉ ſola ſimplex traditio regule. tunc ipſa regula eſt ius vl̓iuris conſtitutio ⁊ non ab alio. ſed a ꝯſtituente ꝓcedit. ⁊ itapoteſt intelligi predicta lex .i. de regū. cato. ꝓbat̉ hoc ſatis ꝑantiquas regulas. sͣ. e. ti. quas virtute inſpecta eſſet inuenirep̄ceſſiſſe iuriſ traditionē. videſ enī ꝓ maiori parte ꝙ vbi ſuntdecre. alex. iij. ſunt pͥmi in titulis maxime poſt ꝯſilia antiquavt. sͣ. d̓ reſcri. d̓ renū. cū duabꝰ rubricis ſe. d̓ of. vi. cū duabꝰrubri. ſe. d̓ his q̄ vi metuſue cā fi. cū duabꝰ ſe. d̓ do. ⁊ ꝯtu. cūduabꝰ ſe. ⁊ ml̓tis alijs. ⁊ tn̄ oēs regl̓e. sͣ. e. t. p̄ceſſer̄t. alex. iij.excepta vltima q̄ fuit luc. iij. qͥ ipſum ſecutus ē vt ex chronica ⁊ decretaliū ordinatiōe ſatis apparet. Si igit̉ prima regula. sͣ. c. ti. exemplificet̉ ꝑ decre. sͣ. de ſpon. p̄terea .i. ſecunda ꝑdecre. ⁊ ſi queſtiōes. de ſymo. tertia ꝑ decre. de voto magneet ſic de ſingulis dico. ꝙ regule ille dicta iura p̄ceſſerant. vn̄de regularū diſpoſitio nō potuit ex ipſis iuribꝰ ſumi que nōdum erant. imo potiuſ videt̉ determīatio ipſoꝝ iuriū facta ꝑregulas. ad hoc faciūt oēs ille dec̄. ſuꝑius allegate. in quibuſpapa ꝓnūciat ꝑ regulas. ego tn̄ nō recēdo a verbis legis. etdico ꝙ ꝑ regulā nō ſtatuit̉ ius. ſed ex iure ſumit̉ regula. aliasnō video quō poſſet dici regula iuris. Sicut enī in regula ligni vel ferri neceſſe ē illas materias p̄uenire lignū .ſ. vel ferꝝad hoc ꝙ diſponat̉ ex eis regula. ſic in regula iuris neceſſe ēius qd̓ eſt ibi materia p̄ueniſſe. ad hoc vt regl̓a poſſit inde diſponi. ⁊ tunc ꝓprie loquit̉ dicēdo de regulis iuris alias dicere debuiſſet de iure regularū. Et ſi dicat̉ ꝙ in caſibꝰ non exp̄ſſis a iure vbi eſt ratio ſimilis regula facit ius. hoc eſt ſine regula aliqͣ ꝑ iura que hoc volūt. de reſcrip. int̓ ceteras. de trāſla. int̓ corꝑalia. ff. de legi. non pn̄t cum ſi. ⁊ ſi obijciat̉ de regula cato. dico ꝙ nō ꝓprie dicit̉ regula. nec inter regulas ponit̉ff. e. ti. ⁊ ſi dicat̉ ꝙ alique regule p̄ceſſiſſe videantur iuris expreſſam traditionē. dico ꝙ ius qd̓ eſt idem qd̓ ratio. vt. i. di.ꝯſuetudo. ix. di. ſana quippe ab exordio rationabilis creature p̄ceſſerat. v. di. in pͥn. vel ſaltem diſpoſitiōe ꝯcedentis regulam ius p̄ceſſit. videns enī formator regule ſic eſſe deberede iure. qd̓ in eius ſaltē mente ſedebat formauit regulam. allegatur tn̄ regula ꝓ iure non tam ex origine qͣꝫ ex forma ⁊ potior eſt eius cauſa pro quo facit regula. habet enī aduerſariꝰneceſſe oſtendere rationē quare in illo caſu regula non loquatur. ⁊ facit qd̓ dicam. jͣ. e. vtile. Ad ſecundū quo querit̉ quidſit ius ⁊ vnde dicat̉ ⁊ quō hic ſumatur. dicenduꝫ eſt breuiterꝙ ius eſt ars boni ⁊ equi ⁊cͣ. ff. de iuſti. ⁊ iur. in pͥn. ⁊ dicat̉ aiuſticia vt ibi. ⁊ sͣ. de ꝟ. ſig. ius autem. quā ſummū in rebusbonū eſt colere. xij. q. ij. cum deuotiſſimā. Ius autem eſt generale nomen habens multas ſpecies .i. di. ius generale cuiꝰſpecies diuidas ⁊ ſubdiuidaſ. vt ibi ꝑ totū. ⁊. ff. de iuſti. ⁊ iuꝑ totum. Sumitur autem hic ꝓ noſtro iure canonico. nō autem ꝓ iure ciuili. vt ꝓbatur. jͣ. e. in ſecūda regula. que de iureciuili non ꝓcedit. quod vt ibi dicam. Tertio autem ordinatehas regulas eſt videre ⁊ primo primam.Eeneficiū eccleſiaſticū. Pone caſum per. c. xvi. q. vij.b ſi quis deinceps. sͣ. de inſti. ex frequentibus. ff. d̓ decur̄. l. herēnius modeſtinꝰ. Super ratione autem huius regule fundat̉ decr sͣ. e. li. de eo qͦ mit. in poſ. c. eū qui. qꝛꝓceditur cū agitur de bn̄ficio eccleſiaſtico in abſentia ꝑtis lite non conteſtata nec fit miſſio in poſſeſſionē cauſa rei ſeruande qꝛ ſic ſine inſtitutione canonica bn̄ficiū obtineret. conſideratur igit̉ in bn̄ficijs canonica conſiitutio nō antiqͣ poſſeſſio.et ſic nota caſum in quo nō currit p̄ſcriptio. idem eſt in matrimonio carnali. xxxiij. q. v. ꝙ deo. sͣ. de conſangui. ⁊ affi. nondebet. ⁊ idem in alijs caſibꝰ qui no. xvi. q. iij. clerici. ⁊ sͣ. de p̄ſcrip. cum non liceat. Sumitur autē hic beneficiū largo modo. vt comp̄hendat dignitates perſonatus eccleſias oēs cuꝫcura ⁊ ſine cura que cū titulo habent̉. ſic .i. q. iij. ſi qͥs dator. sde conceſ. preben. nulla. ff. de ſer. expor. l. ſeruus. Sumit̉ autem interdū ſtricte. vt diſtīguat̉ a p̄bēda. xij. q. ij. alienatiōes