Druckschrift 
Catholicon
Einzelbild herunterladen
 

EDeIante

cōplexionis. Et hoc modo dicimus ꝙ aquilo eſt ventusfrigidꝰ ⁊ ficcus. ⁊ meridionalis calidus ⁊ humidus. ⁊ orientalis calidus ⁊ ſtecus. ⁊ occidentalis frigidus ⁊ humidus. Laterales v̓o vēti habēt proprietates principaliū remiſſas: ⁊ aliqͥd participiāt qͣlitatē illiꝰ vēti v̓ſus quē hn̄tgenerationē. Nō aūt ꝑ viā illā tm̄ dicit̉ oriētalis calidioroccidētali: ſꝫ etiā ideo ſol qꝛ diutiꝰ agit in vaporē orientalis vēti qͣꝫ agit in vapore vēti occidētalis. Licꝫ enī moraſolis qͣſi ſꝑ ſit eqͣlis ita ꝙ tā diu aſcendit in oriētē ſic̄ deſcēdit in occidentē: tn̄ tripliciter virtutē infundit vaporioriētali. In oriēte v̓o primo emittit radiū inijciens calorē ī eo: ⁊ ſcd̓o ꝑ paulatinū exceſſū auget calorē generatū⁊ ꝯfirmat. ⁊ tertio ꝑ preſentiā corporalē conſūmat vel ꝑſicit eū ⁊ trahit ſecū aliqͣꝫdiu: ⁊ tunc dr̄mū incipit declinae̓ab eo: ⁊ tūc remitti incipit calor vaporis. In occidēte ātv̓ſus nos nō ita ꝓcedit: ſꝫ vapore vix illuminato ſtatimcadit ſol ſub habitabilem terrā noſtrā: ⁊ maiorē vaporispartē trahit ſecū: ⁊ pro reliquo remanet frigidior ⁊ groſſior vapor ſuꝑ orizontē ſole non pn̄te: ⁊ ideo frigidior eſtventus. Ex dictis aūt iam duo patēt. Quoꝝ vnū eſt ꝙ lꝫvētus oriētalis calidior ſit vēto occidentali ⁊ ſubtilior⁊ clarior: tn̄ in mane cū agit in ip̄m calidior eſt ⁊ purior ⁊ſubtilior ⁊ clarior qͣꝫ poſt meridiē cū ſol declinat ab ip̄oeo ꝙ tūc incipit vapor frigiditate propria ⁊ loci inſpiſſari ⁊ turpari: ⁊ frigidiorē reddit vētū. Econtrario de occidentali propter oppoſitā cauſam. Alterū eſt qͣre rubor inmane ſignificat pluuiā: ⁊ ī ſero ſerenū. Patet etiā ex hisꝙ ſol aliqn̄ ē cauſa vētoꝝ: aliqn̄ eſt cauſa abſciſiōis eoꝝUide etiā in nubes. Queri etiā pōt h̓ de diuerſis modisquibꝰ egredit̉ vapor nō ignitus de nube: ⁊ qualiter oꝑat̉ad guttas magnas vt clarius pateat ꝙ ſit vētus turbinisAd hͦ intelligēdū ſcias ꝙ vapor terreꝰ qn̄ apparet in aeread ſuꝑficiē aeris eleuatꝰ eſt vētus. ⁊ qn̄ occultat̉ in vētreterre facit terremotū. ⁊ cū coartat̉ in vētre nubis facit tonitruū ⁊ choruſcationē. Uentus aūt aliqn̄ egredit̉ de nube nō ignitꝰ nec multū expulſus. vn̄ ⁊ ſi de nube paulatiꝫſine magna expulſiōe egrediat̉ nō facit tonitruū: p̄cipueſi ſit ex vapore ſubtili n̄ hn̄te diuerſas ꝑtes ex frigido ml̓tū ꝑcutiēte ip̄ꝫ: nec ex hūido viſcoſo ꝯtinuāte eū: tūc egredit̉ ſine ſono: vl̓ cū ſynceriſſimo ꝑuo vald̓. Qn̄ aūt nō ignit̉: ſꝫ cū qͣdā exufflatiōe magna ⁊ forti egredit̉: tūc vnāꝑtē nubis ꝓijcit ad aliā: ⁊ facit ꝑtes nubis ſpiſſas: ⁊ iō cooꝑat̉ ad magnas guttas generādas q̄ cadūt tꝑe tonitruian̄qͣꝫ veniat pluuia magna. Magnitudo aūt illiꝰ gutte ēẜm ꝓportionē qͣ vētus īpellit vnā ꝑtē nubis ſuꝑ aliā inhora qn̄ nubes īcipit ꝯuerti in aquā. Iſte aūt effectꝰ vētiē qn̄ pͥmo ſubtile vaporis incluſi in nube ſeꝑari incipit agroſſo glutinoſo: ⁊ anteqͣꝫ nubes multū inſpiſſēt̉ ꝑ frigꝰquia tūc ſubtile vēti incipit exire de nube ⁊ ſufflat partesnubis ita ꝙ inſpiſſant̉ ⁊ conuertunt̉ in magnas guttasvalpe humidas. Si autē aliquis de hoc dubitās obijciatqualiter eſſe poſſit ꝙ ventus ſufflatus qui ꝑ hocipſuꝫ ꝙflat diſtrahere videt̉ partes nubiū: ⁊ ita ꝓhibere guttasmagnas facit gͣuitas magnas Et ſcias ꝙ iſte vētꝰ de quohic loqͥmur nullus eſt predictoꝝ vētoꝝ: ſed eſt vētus egrediens de nube: ⁊ ille nō attingit nubē extra ſed intra ⁊ iōinteriores partes nubis exufflat ſuꝑ exteriores ⁊ ſic inducit ſpiſſitudinē in partibꝰ nubis: ⁊ deijcit nubē ⁊ egredit̉quia dū pars exufflata inundat ſuꝑ illā neceſſe habet cedere ab ea que ſibi prius fuit cōtinua: ⁊ ſic ſcindit̉ ſuauiter nubes ⁊ exit vētus nō ignitus. Nunc queramus devēto turbinis ⁊ cauſa eius: ⁊ quare fit vt multū in eſtateAd hoc dico ꝙ ꝑ omnē eundē modū īmediate predictū:ſub minori tn̄ violentia egredit̉ de nube vētus turbinis⁊ iſte eſt vētus qͥ frequentiꝰ videt̉ in eſtate in campo tollens inuoluendo paleas ⁊ terrā ⁊ puluerē ⁊ alia quedaꝫcorpora terreſtria. Fit v̓o ventus ex hoc ille ꝙ aperit̉ nubes vna in loco vno: ⁊ alia in oppoſito ſitu ad illam: ⁊ itaduo vēti concurrūt in medio: ⁊ vterqꝫ illoꝝ ab altero im

pellit ⁊ impellit̉: nō quidem in ſublimi ſed in terra. Suiflatio v̓o vēti eſt de ſublimi veniēs in terrā: ⁊ ſuꝑ terrā repercutit̉ ⁊ eleuat̉ aliqͣntulū. Cū ergo e nubibꝰ egredientes due fuerint exufflationes oppoſite ꝯueniētes in locovbi terrā ꝑcutiūt: ille due exufflationes faciūt ventū turbinis: eo ꝙ vtraqꝫ aliā impellit ⁊ impellit̉ ab ea: ⁊ ideo ꝑmodū circuli rotudat̉: ⁊ inuoluēdo ſe inuicē aſcēdunt inaltū ⁊ trahūt ſecū puluerē ⁊ corpora minuta q̄ ſunt ſubtiliora ſicut lini ſtipula ⁊ ſtupa. Eſt aūt diligēter attendenduꝫ ꝙ ẜm oīm ꝑipateticoꝝ ſcentētiā trahit̉ iſte vētus vtmultū fieri in eſtate qn̄ ē tꝑs tonitrui: ⁊ ideo etiā ſigͣt tonitrua poſt futura ⁊ infra poſt paucos dīes ⁊ ſi fortis eſtturbo: forte nō precedit tonitrua niſi vna hora vel duabꝰvel in parte vnius hore. ⁊ ſi ſit in hyeme fit in tempore niuis: ⁊ nō vehemēs. Tradit̉ etiā iſte vētus eſſe exiens denube: ⁊ nō adueniēs de aliqͣ plaga mundi ſicut alij ventiꝓpter quod cōiungit̉ ſciētia eius a quibuſdā cū ſciētiatonitrui: quia vnam habet cauſam. Et tradit̉ ꝙ in figuraeſt rotūdus: ⁊ ẜm ſuā virtutē eleuat ⁊ eradicat quedā corpora terreſtria. Carſa aūt eiꝰ ꝙ eſt eē eū in eſtate vt multū eſt qꝛ tūc eleuāt̉ nubes aquee īcludētes in ſe vaporesterreſtres Si aūt eſt in hyeme tūc eſt tꝑe niuis: qꝛ nubesniuoſe plurimū habēt in ſe ſpūs aerei: ⁊ ideo aliqn̄ generant vētos turbinis qn̄ ſunt in fitu oppoſito. Cauſa autēeiꝰ ꝙ deſcēdit a nube ⁊ nō a plaga mūdi eſt quia vētus qͥvenit a plaga mūdi fortis eſſe nō pōt cū ſuo oppoſito ꝓpter defectu materie ⁊ cauſe eleuātis. vn̄ veniret ventusturbinis a plaga mūdi diu duraret: quia diu durat generatio materie taliū ventoꝝ. Uentus aūt turbinis non durat niſi ꝑ vnā horā: ⁊ ideo peccant qͥ cauſancͣ ventū turbinis ex aquilone ⁊ auſtro venire: cū expreſſe Ariſtote. tradat eū deſcēdere de nube Et exꝑimento confirmat dietūAriſto. quia nos videmꝰ ꝙ ſi venirēt illi venti ab aquilone ⁊ auſtro oporteret ꝙ flarēt in tota illa regiōe: ⁊ nō inloco vno vniꝰ campi parui. Nos aūt videmꝰ ꝙ tm̄ in vnoloco parui campi flatvētus turbinis. adhuc aūt ſi eſſet exaquilone ⁊ auſtro flantibꝰ alijs vētis oppoſitis et plagisoppoſitis mūdi veniētibꝰ: ſtaret in vno loco: et ibi nō inuolueret̉. Nūc aūt videmꝰ ꝙ vētus turbinis mutat locūqͣꝫdiu durat. Ampliꝰ videmꝰ vētū turbinis aliqn̄ in aerequieto a vētis in eſtate .ſ. Cōſtat ergo ꝙ nō cauſat̉ a vētis fortibus auſtro .ſ. ⁊ aquilone flantibꝰ ex oppoſito ſitumūdi: ſed potiꝰ modo p̄dicto egredit̉ de nubibus.Venula le dimi. parua vena.Venū in veneo nis eſt: ⁊ ꝓdu. ve.Venundipirus. a pirus per compoſitionē dicitur hic venūdipirus ri: ⁊ hec venūdipira re: qui vel q̄ vēdit pira. ⁊ cor.hanc ſyllabā pi.Venūdo. a venū ⁊ dodas cōponit̉ venūdo das dedi ⁊ corpenl̓. venūdedi venūdare vl̓ venūdatū. vn̄ venūdatꝰ tā tūVenus veneris fe. ge. dea amoris vel pulchritudīs: vel ipſapulchritudo. ⁊ dicit̉ ſic a vena .i. a ſanguīe: quia ſanguispulchritudinē creat ⁊ amorē et cor. penul. genitiui. vndeveneriꝰ riariū: ⁊ venereus rea reū inuenit̉. ⁊ venuſtus ſtaſtū. i. pulcer ⁊ recens. Et cōparat̉. ⁊ facit genitiuū venerisad differentiā de veni imꝑatiui v̓bi. vn̄ dicit Priſ. in. vj.li. Uenꝰ veneris qd̓ ſolū propriū femininū inuenit̉ in usdeſinens. cor. ⁊ forte ideo ſic declinat̉: ne ſi venꝰ veni diceret̉ dubitationē haberet genitiuus cū veni verbo imꝑatiuo. Significatiōes huiꝰ noīs venꝰ in hͦ v̓ſu ꝯtinent̉: Diuaplaneta: decor: fert̉ venꝰ eē libido. Uide in veſper.Venuſtus. a venꝰ dicit̉ venuſtus ſta ſtū i. pulcer decens. etcōparat̉. vn̄ hec venuſtas tatis: et venuſtulus la lū .i. aliqͣntulū venuſtus. et venuſto ſtas .i. decorare. decuſare. Etcōponit̉: vt cōuenuſto ſtas: deuenuſto ſtas .i. valde venuſtare: vel venuſtatē auferre. et eſt actiuū cū ſuis cōpoſitisẜm Hug. Pap̄. v̓o dicit Uenuſtus .i. venuſtus: ſapiēs: ornatus: modeſtus: facetus formoſus.epiſcus ſci de geminis filijs vno aborto: alter qui legiti-