Deregimine
ceteris verbis male dicit̉: ſed in verbo ſubſtātiuo bn̄ dr̄vn̄ priſcianus curro male dr̄: ſed priſcianus ſuꝫ bene dr̄.Alij dicūt cū quibus ego ꝙ verbū ſubſtātiuū nō hꝫ aliānaturā an̄ ſe qͣꝫ cetera verba. vn̄ ſicut male or̄: Cicero accuſo ſine ꝓnoīe ibi poſitio. Ita male dicit̉ ſine ꝓnoīe: Cicero ſuꝫ: ſi illentūs intelligat̉ ex parte ante. Ille enī noīatiuus eſt tertie ꝑſone ⁊ euocat̉ ibi: nō aūt a pronoīe euocat̉: qꝛ nō eſt ibi ꝓnomē: neqꝫ a verbo qꝛ dictio euocāsdebet precedere dictionē euocatā. ſi aūt intelligat̉ ex ꝑtepoſt: bene dicit̉ ⁊ euocat̉ ab illo verbo ſum: qꝛ illa verbaſubſtātiua ⁊ vocatiua euocāt ntm̄ tertīe ꝑſone: vt priſcianus ſum: priſcianus vocor: qd̓ cetera verba nequaqͣꝫ fatere poſſunt. Nota ꝙntūs in vi noīatiui retentꝰ ſemꝑrequirit v̓bū poſitū vel ſubintellectū: vt petrus currit: ſubintelligi poteſt aliqn̄: ⁊ maxime verbū ſubſtātiuū: vt polidorus ego: ſubaudit̉ ſum: ⁊ qui mare qui terras oī ditione tenere pollicitꝰ: ſubaudit̉ es. ⁊ viſio Eſaie: ⁊ onusmoab ſubaudit̉ eſt. qꝛ ſenſus eſt: hec eſt viſio Eſaie: ⁊ hͦonus ſiue opp̄ſſio quā vidit ꝓph̓a Eſaias ſuꝑ moab: etita de ꝯſil̓ibus dd̓m eſt. ſꝫ ſintūs nō ponit̉ in vinti nonrequirit verbum: vt aquile volant ſublime .i. ſublimiter.Amodo de gtō videamusDe genitiuo.TNitiulS ſocratis. qn̄qꝫ a v̓bo: vt mi⁊qn̄qꝫ regit̉ a noīe: vt aſinusſereor ſocratis. ⁊ a participio: vt ſuꝫ miſertus ſocratis. ⁊ a ꝓnoīe: vt ego meoꝝ ſolus ſum meꝰ: ⁊ hominūhic eſt bonus: ille malus. qn̄qꝫ a prepoſitione: ſed ꝑ Greciſmū .i. ꝑ vſum grecoꝝ: vt tenus crurū .i. in cruribꝰ. ⁊ abinteriectiōe ẜm quoſdā vt o miſere ſortis. ⁊ ab aduerbiovt vbiqꝫ terrarū. a cōiunctiōe v̓o nunqͣꝫ. Et ſciendum ꝙgtūs regit̉ ex ſex naturis vt patebit ſcꝫ ex natura poſſeſſionis: ex natura verbalis ſignificatiōis: ex natura ꝑtitionis: ex vi accidentis: ex vi cauſe materialis: ⁊ ex naturatranſitionis. Nota ꝙ ergo oīs dictio ſignificans remſuam vt poſſeſſam .i. que habet̉: poteſt regere gtm̄ denotantē rem poſſidētē .i. que hꝫ ex natura poſſeſſionis: vt ſidicam equus ſocratis. vn̄ ẜm hoc nulluꝫ adiectiuū regitgtm̄ ex iſta natura: niſi ponat̉ ſubſtātiue: vt bona iſtiusciuitatis: ⁊ oēs ſcī ⁊ ſcē dei .i. quos deus hꝫ. Item nullūverbū regit genitiuū ex hac natura: niſi ſum es eſt: vt heccapa ē ſortis. Scd̓m predictaꝫ regulā oīa noīa formarūregunt genitiuū: vt albedo platōnis: ⁊ ſapientia ſalomonis. Similiter noīa dignitatū ⁊ officioꝝ regūt genitiuūex natura poſſeſſionis: vt ep̄s bonomē: poteſtas mantuecapellanus ſancti martini: ⁊ ꝓpria noīa que trahunt̉ adpoſſeſſionē vt dauus petri ⁊ marcia catōnis. Et ſil̓r noīaad aliquid dicta regunt genitiuū ex hac natura: vt paterſocratis: filius platōnis. Item ſcias ꝙ verbalia deſinētia in tor vel in trix n̄ deſcendāt a verbis tranſitiuis pn̄tregere genitiuū deſignantē rem in quā trāſeat actus verbi: vt tu es doctor petri qꝛ doces ipſum. Et ſi verbū regitduos diuerſos caſus: v̓bale ſil̓r regit duos genitiuos: vtſum doctor tui grāmatice. Si aūt veniāt a verbis abſolutis abſolute ponūt̉: vt ſpiro ras rator: viuo viuis victorniſi interueniat alia natura: vt curſor dn̄i pape .i. qui pertinet ad dn̄m papam. Regūt aūt iſta verba genitiuū exvi verbalis ſignificationis ẜm quoſdā: ex eo ꝙ retinentſignificatione ſui verbi. Sed aliter qꝛ verba cū tꝑe: ſed hͨverbalia tū qualitate: ſed poteſt dici ꝙ regunt genitiuūex natura ponteſſionis: qꝛ poſſunt reduci ad poſſeſſionēvt ſi dicā: ſum doctor tui .i. tuꝰ: ⁊ tu mei es doctor .i. meꝰEt vbicūqꝫ eſt ꝙ gtūs reducit̉ ad poſſeſſionē ē ibi natura poſſeſſionis. Sil̓r ꝑticipia que veniūt a verbis tranſitiuis poſita noīaliter regunt gtm̄ ex vi verbalis ſignificationis: vel ex vi poſſeſſiōis: vt ſum doceus grāmaticei. doctor: ⁊ ſuꝫ doctus grāmatice. Itē ad naturā poſſeſſionis partitiua etiā reducunt̉: qꝛ vbi eſt partitio ibi ē captio partis a ſuo toto: vt vnꝰ iſtoꝝ currit. alter iſtoꝝ legitvn̄ oīs pars ē poſſeſſio totiꝰ: ergo recte reducunt̉ ad na-
turā poſſeſſionis. Regūt aūt gtm̄ ex natura partitionisoīa partitiua: vt aliqͥs: quidā: vnus: ⁊ alier. Et ꝓnoīa demōſtratiua: vt ego meorū meus ſumſolus: ⁊ hominū: h̓eſt bonꝰ ille malus Et ſil̓r q̄dā aduerbia localia: vt vbiqꝫterrarū ⁊ vbiqꝫ locoꝝ. Itē dicimꝰ ꝙ ſicut ꝓpriū nomēqn̄qꝫ ponit̉ poſſeſſiue: ita ponit̉ partitiue: ſed tn̄ improprie. vn̄ ꝯcedimus: hominū ſortes eſt bonꝰ plato eſt malus. ꝓpriū enī diſcretionē recipit a pluralitate. ſicut Boetius quoꝝ baſiliꝰ regio miniſterio depulſus ē. Iis itaqꝫadiungunt̉ oīa que regunt gtm̄ ex natura preemientie:qꝛ vbicūqꝫ eſt preemiētia ibi eſt aliqua partitio: vt dn̄sdominantiū ⁊ rex regū: virgo virginū ſcūs ſcōꝝ: canticūcanticoꝝ. Nam oīa que ſignificāt rem in qua poſſit eſſepreeminentia regūt genitiuū pluralis ſui ex hac natura:vt docor doctoꝝ: ẜuus ſeruorū. His adiungunt̉ ſuꝑlatiua que regunt genitiuū pluralē vel ſingularē noīs collectiui: vt ſum fortiſſimus romanoꝝ vl̓ fortiſſimus romana gentis. hic eſt enī quedā ꝑtitio: qꝛ res ſuꝑlatiui eſt denumero rerū genitiui: ⁊ ita ē poſſeſſio: qꝛ oīs pars dicit̉poſſeſſio quātū ad ſuū totū. Sil̓iter eſt preeminētia: qꝛres ſup̄latiui ſemꝑ ſignat̉ cū quadā preeminētia: vt ſumalbiſſimus romanoꝝ .i. ſum vnus romanoꝝ preeminensolijs in albedine. Nolo te etiā ignorare ꝙ noīa ad aliqͥddicta vt ſupra tetigi regunt gtm̄ ex naͣ poſſeſſionis. Pn̄taūt hmōi noīa ſubſtātiua q̄ dicunt̉ ad aliqͥd regere otm̄cū v̓bo ſubſtātiuo. vn̄ bn̄ dr̄. ſuꝫ pr̄ tibi: ſuꝫ ẜuus tibi qd̓pōt intelligi duobus modis: poſſeſſiue ⁊ acquiſitiue. Sipoſſeſſiue talis eſt ſenſus: ſuꝫ pr̄ tibi. i. ſuꝫ pr̄ tuus. Si acquiſitiue talis eſt ſenſus ſum pr̄ tibi .i. ad tuū cōmodumRegit̉ aūt vt quidā dicūt iſte otūs tibi de ly pater. ⁊ hocnō habet niſi cū hoc verbo ſuꝫ es ē. vn̄ male dicit̉: paterpetro currit: ſed bene dicit̉ ſum pater petro. Nos v̓o dicimus ꝙ regit̉ a ſum es eſt ⁊ nō a noīe ibi poſito: tamenconſtruit̉ cum lypater per determinationē cum ly eſt ꝑregimen: ⁊ hoc poteſt videri: qꝛ verbuꝫ poteſt interponivt dicat̉: pater ſum tibi: ſed pater ſum tui male dicitur.rei hn̄tis: viIſo de genitiuo deamꝰ nūc ōgtō rei hīte Scias gͦ ꝙ qn̄ ntūs deſigͣn rē habētem ⁊ grus rem habitā iungunt̉: tūc ntūs regit illū gtm̄ex vi accidentis ⁊ eodem mō ablatiuū: vt ſi dicat̉ equiisalbi coloris currit: ⁊ equus albo colore currit .i. equꝰ habens albū colorē currit. Et ſciendū ꝙ nullū nomē niſiſubſtātiuū regit gtm̄ ex hac naͣ: ⁊ nullū verbū preter ſumeē eſt: vt deus eſt magne virtutis .i. habens magnaꝫ virtutem. Item propria nomina poſſunt regere genitiū velablatiuū ex hac natura: quia propria nomina bene poſſunt ſignare rem ſuam vt habētem. vnde Ouidius: Acute vocis illator .i. illator habēs acutam vocem. Et Horatius: Fracto crure crudeles plane tollite clamat .i. planūhabētem crus fractuꝫ. Item pronomina regunt ex iſtanatura. vnde Boetius: Illa vultū placido meis queſtionibus mota inquit. Illa notat rem habentē .i. illa habēsvultū placidū. Et ita propriū nomē ⁊ pronomen reguntgenitiuū ⁊ ablatiuuꝫ ex vi accidentis: qꝛ ſignificant remſuaꝫ vt habentē. Nota ꝙ qn̄ genitiuus vel ablatiuus regitur ex vi accidētis: ſemper requiritur ibi adiectiuū velaliquod nomen habens officium adiectiui: qui oportetꝙ accidens declaret̉. vnde qͣꝫuis bene dicatur: equus albi coloris currit: tn̄ male dicit̉: equus coloris currit. Hictamen aduerte: qꝛ inuenitur aliqn̄ vnicus genitiuus: itaꝙ nō eſt ibi adiectiuū: vt turris fortitudinis: homo pacis: petra ſcādali. Et īdeo notandū eſt ꝙ vnicus gtūs aliqn̄ poteſt ſtare ſine adiectiuo ſcꝫ qn̄ per ſe ſignificat laudem vel vituperiū: vt homo pacis .i. pacificus: turris fortitudinis hic fignat laudem: petra ſcādali ſignat vituperium .i. petra in qua fuernūt homines ſcandalizati .i. ofſenſi: homo ſeditionis .i. homo ſeditioſus. Sꝫ ſi per ſe genitiuus nō ſignat laudem vel vituperiū nō pōt ſtare ſine