LiberAnſelmi
quimur de illa voluntatis rectitudine:qua iuſta dicitur voluntas: id eſt: q̄ propter ſe ſeruatur. Nulla autem eſt iuſtavoluntas: niſi que vult quod deus vulteam velle. D Sic oportet fateri quehoc non vult plane iniuſta eſt. MSeruare itaqꝫ rectitudinem voluntatispropter ipſam rectitudinem: eſt vnicuiqꝫ ſeruanti eam velle quod deus vult illum velle. Si itaqꝫ deus ſeparat hāc rectitudinem ab alicuius voluntate: autvolens facit hoc aūt nolēs. D. Nolens nō poteſt. M Si itaqꝫ aufertalicuius voluntati prefatam rectitudinem vult quod facit. D Abſqꝫ dubio vult. M Utiqꝫ alicuius volūtate vult ſeparare eandem rectitudineꝫnon vult eū rectitudinem ſeruare volutatis propter ipſam rectitudinem DSic ſequitur. M Sed iam poſitūeſt ſeruare hoc modo rectitudinem voluntatis eſſe omni ſeruanti velle qd̓ deus vult illum velle. D Si poſituꝫnon eſſet ita tamen eſſet. M Ergoſi deus hanc rectitudinem tollit ab aliqͦnon vult eum velle quod vult eum velleD Nihil cōſequentius ⁊ nihil impoſſibilius. M. Igitur nihil magisimpoſſibile: qͣꝫ deum rectitudinem voluntatis auferre. Ꝙ tamen facere dicitur quando non facit vt eadē rectitudo non deſeratur. Porro dyabolus vl̓temptatio ideo dicit̉ hoc facere ſine voluntate ipſā vincere: ⁊ a rectitudīe quātenet abſtrahere: quoniam non promitteret ei aliquid aut minaret̉ auferre: qd̓magis qͣꝫ ipſam rectitudinem: vult nullatenus ip̄a ſe ab illa quaꝫ aliquatenusvult poſſe auertere. D Sic planuꝫvidetur mihi quod dicis vt nihil cōtradici poſſe exiſtimem.¶ Ꝙ nihil liberius ſit recta voluntate¶ Capitulum. IX. M.Ernis itaqꝫ nihil liberius rectavoluntate cui nulla vis aliena
poteſt ſuam auferre rectitudinē. Nempe ſi dicimus: quia cum vult mentiri:ne perdat vitam: aut ſalutem: cogiturdeſerere timore mortis aut tormenti veritatem: non eſt verum. Non enim cogitur magis velle vitam qͣꝫ veritatem: ſedquoniam vi aliena prohibetur: vtrūqꝫſeruare ſimul ipſa eligit qd̓ mauult ſpōte vtiqꝫ ⁊ non inuita qͣꝫuis in neceſſitatevtramlibet deſerendi poſita ſit non ſpōte ſed inuita. Non enim minus fortis ēad volendum veritatem: qͣꝫ ad volēdūſalutem: ſed fortius vult ſalutem. Namſi preſentem videret gloriaꝫ eternā quāſtatim poſt ſeruatam veritatem aſſeq̄retur: ⁊ inferni tormenta quibus poſt mēdacium ſine mora deputaretur: proculdubio mox virium ſufficientiam ad ſeruandam veritatem habere cerneretur.D. Aperte hoc videtur eum maiores vires exhibere ad volendum ſalutēeternam propter ſe ⁊ veritatem propterpręmium qͣꝫ ad ſalutem temporaleꝫ ſeruandam.¶ Quomodo peccās ſit ſeruus peccati: ⁊ ꝙ maius miraculuꝫ ſit cum deꝰ reddit rectitudinem illam deſerenti: qͣꝫ cuꝫmortuo reddit vitam.¶ Capitulum. X. M.Emper itaqꝫ habet rationalisIhomo liberum arbitrium: quiaſemper habet poteſtatem ſeruādi rectitudinem voluntatis: propter ipſam rectitudinem qͣꝫuis aliquando cuꝫdifficultate. Sed cum libera voluntasdeſerit rectitudinem per difficultatē ſeruandi: vtiqꝫ poſt ſeruit peccato per impoſſibilitatem per ſe recuperandi. Sicergo fit ſpiritus vadens ⁊ non rediensquoniam qui facit peccatum: ſeruus eſtpeccati. Quippe ſicut nulla volūtas anteqͣꝫ haberet rectitudinem potuit eamdeo non dante capere: ita dum deferitacceptam non poteſt eam niſi deo reddente recipere ⁊ maius miraculum exi-