LiberAnſelmi
Am non immerito valde moueo or quā ſtudioſe poſſū inquirerequid oīm que de aliquo dici poſſunt huic tam amirabili nature queat cōuenire ſubſtātialiter Ꝙͣquā em̄ mirer ſipoſſit in noībus vel verbis que aptamꝰrebus factis de nihilo reperire: ꝙ dignedicat̉ de creatrice vniuerſoꝝ ſb̓a tēptandum tamē eſt ad quid hāc indagatōemratio ꝑducet. Itaqꝫ de relatiuis quideꝫnulli dubiū quia nullū eorū ſb̓ale eſt illede quo relatiue dicit̉. Quare ſiquid deſumma natura dicit̉ relatīe non eſt eiusſignificatū ſb̓ale. Unde hoc ip̄m que ſūma eſt oīm ſiue maior oībus que ab illafacta ſūt vel aliquid aliud ſimiliter relatiue dici poteſt: manifeſtū eſt qm̄ nō eiꝰnaturalem deſignat eſſentiā. Si em̄ nl̓la earū rerum vnqͣꝫ eſſet quaꝝ relationeſūma ⁊ maior dicit̉ ip̄a nec ſūma nec maior intelligeret̉: nec tamē idcirco minusbona eſſet aut eſſentialis ſue magnitudinis in aliquo detrimētuꝫ pateret̉. ¶ Qd̓ex eo manifeſte cognoſcit̉ qm̄ ip̄a qͥcqͥdboni vel magni eſt nō eſt per aliud quāꝑ ſeip̄am Si igit̉ ſūma natura ſic poteſtintelligi nō ſumma vt tamē nequaqͣꝫ ſitmaior aūt minor quā cū intelligit̉ ſūmaoīm: manifeſtū eſt qm̄ ſūmū non ſimpliciter ſignificat illā ſummā eſſentiā q̄ omnino maior ⁊ melior eſt qm̄ qͥcqͥd non eſtquod ip̄a. ¶ Quod aūt ratio docet de ſūmo nō diſſimiliter inuenit̉ in ſimpliciterrelatiuis. Illis itaqꝫ que relatīe dicūturᵈobmiſſis quia nullū eoꝝ ſimplicit̓ demōſtrat alicuius eſſētiam. Ad alia diſcutiēda ſe cōuertat intētio. ¶ Equidē ſi quisſingula diligēter intueat̉ quicqͥd eſt preter relatiua aūt tale eſt vt ip̄m oīno melius ſit quā nō ip̄m aut tale vt non ip̄m inaliquo meliꝰ ſit quā ip̄m. Ip̄m aūt ⁊ nōip̄m nō aliud h̓ intelligo qua veꝝ nō verum corpꝰ nō corpꝰ ⁊ hijs ſimilia. Meliꝰ quidē eſt oīno aliud quā non ip̄m vtſaplens: quā nō ip̄m ſāpiēs: id eſt meli
eſt ſapiens quā non ſapiens. Ꝙͣuis em̄iuſtus nō ſapiens melior videat̉ qͣꝫ noniuſtus ſapiēs nō tamē melius ſimplicit̓eſt non ſapiēs quā ſapiēs: om̄e em̄ nō ſapiens ſimpliciter inquātuꝫ non ſapiēs ēminus eſt quā ſapiēs: quia oē nō ſapiēsmeliꝰ eſſet ſi eſſet ſapiēs ſimpliciter oīomeliꝰ eſt veꝝ quā non ip̄m: id eſt: qm̄ nōveꝝ ⁊ iuſtum quā nō iuſtū: ⁊ viuit qͣꝫ nōviuit. Melius aūt eſt in aliquo nō ip̄mquā ip̄m: vt nō auꝝ quā auꝝ. Nā melieſt homini eſſe non auꝝ quā aurū: qͣꝫuisforſitan melius eſſet alicui auꝝ eſſe quaꝫnon auꝝ eſſe vt plūbo. Cum em̄ vtrūqꝫſcilicet hō ⁊ plūbū ſit nō auꝝ: tāto meliꝰaliquis eſt hō quā auꝝ quāto inferiorisnature eſſet ſi eſſet auꝝ et plūbum tantovilius eſt quāto precioſius eſſet ſi aurūeſſet Patet aūt ex eo quod ſūma naturaſic intelligi poteſt nō ſumma vt nec ſummū omnino melius ſit quā nō ſūmū necnō ſummū alicui melius quā ſummum:multa relatiua eſſe que nequaqͣꝫ hac cōtineant̉ diuiſiōe: ¶ Utrū aūt aliqua cōtineant̉ inquirere ſuꝑ ſedeo ⁊ ad ꝓpoſitūſufficiat ꝙ de illis notū eſt nullum eoruꝫſimpliceꝫ ſcilicet ſumme nature ſb̓am deſignare. Cū igit̉ quicqͥd aliud eſt ſi ſingula deſpiciāt̉: aut ſi meliꝰ quā non ip̄maut nō ip̄m ī aliqͦ ſit meliꝰ quā ip̄m ſic̄ nephas eſt putare quod ſb̓a ſumme nature ſit aliqͥd quo melius ſit aliquo mō nōip̄m ſic neceſſe eſt vt ſit quicqͥd oīno melius eſt quā nō ip̄m. ¶ Illa em̄ ſola ē quapenitus nihil eſt melius ⁊ quę melior eſtoībus que nō ſunt ꝙ eſt ip̄a. Nō eſt igit̉corpus vel aliud eoꝝ que corporei ſenſdiſcernūt. Quippe hijs oībus meliꝰ eſtaliquid quod nō eſt ꝙ ip̄a ſunt. Mensem̄ rationalis que nullo corporeo ſenſu:quid vl̓ qualis vel quāta ſit ꝑcipit̉ quāto minor eſſet ſi eſſet aliud eorū que corporeis ſenſibus ſb̓iacent tanto maior eſtquā quodlibet eorū. Penitꝰ em̄ ip̄a ſūma eſſentia tacenda eſt eſſe aliud eorum