Druckschrift 
Catholicon
Seite
43v
Einzelbild herunterladen
 

III. De conſtructionꝰPars

minū: nō ẜm qͣrtā: qꝛ ꝓpriū nomē in quarta declinationevſualiter nō reꝑit̉. ⁊ ideo bene dr̄. Fui domi: ſed male dr̄.Fui domus. Item vt ocm̄ eſt maxime apud hiſtoricos īuenit̉. Uado bononiā vel ad bononiā: vado domum velad domū ⁊ ſic de ꝯſil̓ibus. ⁊ ſepe talis latinitas inuenit̉nec miꝝ: qꝛ p̄poſitio cū caſuali eꝗpollet aduerbio. Sciasetiā ꝙ vt dicit Priſ. in e. ꝓdu. aduerbia pͥmitiua nō inueniunt̉: ſꝫ deriuatiua a noībus ſcd̓e declinatiōis: quoꝝ datiuꝰ in o. lōgā deſinēs in e. lōgā ꝯuertit̉: ⁊ facit aduerbiū:vt huic claro clare: optimo optime: pulchro pulchre: affabro affabre. Cicero inuectiuaꝝ. 6. Deū nullū qui ei pauloaffabre factꝰ. huic ſano ſane: fero fere. Excipiunt̉ bene ⁊male a bono ⁊ malo in e. correptā deſinētia. Multa autēex ſupradictis noībꝰ ipſa terminatione datiui pro aduerbijs accipiunt̉: vt falſo ꝯſulto poſtremo ſedulo auſpicatoaugurato manifeſto priuato p̄cario merito. Et ſepe corripiūt o. terminalē: qn̄ in aduerbia trāſeūt: vt cito ſero modo neceſſario: dr̄ ⁊ neceſſe: ſed neceſſe egēt v̓bo ſubſtantiuo. Inuenit̉ tn̄ ⁊ neceſſariū. Sūt tn̄ quedā ex eadē declinatiōe quoꝝ neutra pro aduerbijs accipiunt. vt multumnimiū verū ⁊ vero primū ⁊ pͥmo. Et pͥme: qd̓ on̄dit Terētius qui cōpoſitū ab eo in andria ꝓtulit. Naꝫ id arbitrorapprime in hac vita eſſe vtile. Nimium quoqꝫ pronimisfrequēter īuenimus: ⁊ parū pro paruū. Excipiunt̉ q̄damque nō ſolū in e. ſꝫ etiam in er deſinūt. vt a duro dure velduriter: a largo large vl̓ largiter: ab humano humane humaniter: a firmo firme firmiter. Inueniunt̉ etiā alia ꝗbtn̄ nō eſt vtēdū inſaniter pro īſane. ſeueriter quoqꝫ pro ſeuere blāditer benigniter amiciter auariter mūditer meſtiter equiter aſperiter feſtiuiter ampliter ignauiter ꝓbiter ꝓteruiter inimiciter iracūditer ſuperbiter temeriterclariter toruiter puriter verecūditer miſeriter ꝓſperiter.Dicit̉ etiā abūde ab abūdo ⁊ abūdāter ab abūdās. Sciēdum tn̄ ꝙ q̄dā aduerbia nō plane ſeruāt ſignificationeꝫque in noībus eſt a ꝗbꝰ deriuant̉: vt ferus fere: ſanus ſaneſenſus ſemſim. Ideo aūt diximus nō plane̓: qꝛ pōt eē aliqͣrō: vt fere dn̄r que oī corꝑe ferunt̉: cum qͣtuor ꝗppe pedibus nitant̉: fere ergo ꝓ iuxta: qꝛ celeribus oīa iuxta ſunt.Sanus ꝓ validus accipit: ergo ⁊ ſane ⁊ valide. Id quoqꝫnotādū ꝙ a valido valde pro valide ꝓfert̉ ꝑ ſyncopā: ſenſim pro paulatiꝫ: qꝛ ea maxime faciūt ſenſum q̄ morant̉.Arito v̓o v̓bo vel ritu dr̄ rite pro recte: qꝛ nihil tradit̉ ritbus niſi qd̓ rectū dr̄. A ꝗnte quoqꝫ declinatiōis noībꝰ cōpoſita e. ꝓducūt: vt pridie hodie poſtridie. Meridie quoqꝫ pro aduerbio accipit̉ cum ſit nomen. De deſinentibus in im.denoīatiua inueniunt̉: ⁊ v̓balia ſiue ꝑticipiaIn ¶Nlia: vt a parte partim: a viro viritiꝫ: a vice viciſſim: ab hoſtio hoſtiatim: a ſtatu ſtatim: a raptū raptiꝫ: aſaltu ſaltī: a curſu curſiꝫ: a ſenſu ſenſiꝫ: a ſingulis ſingulatim vel ſingilatim. De aduerbijs deſinētibꝰ in terquedā aduerbia deſinunt: de ꝗbus ſic dicitIn lC. Priſ. In r. primitiua cur ⁊ per qn̄ pro valdeaccipit̉. Geriuatiua v̓o a noībꝰ vel participijs tertie declinatiōis inueniunt̉ in ter exeuntia. Sed ſi in ens deſinatntūs is gtūs in er ꝯuertūt: vt ſapiēs ſapiētis ſapiēter: prudēs prudētis prudēter. Alia v̓o aſſumūt ter datiuo penl̓.cor. vt fortis fortiter: audax cis audaciter: ſꝫ ꝑ ſyncopamvſu frequētiori eſt audacter. Excipit̉ facilis qd̓ pro faciliter facile aduerbij loco habuit in vſu. Uirg. in. io. Ꝙ facile accipiter ſaxo ſacer ales ab alto. Difficilis autē difficulter facit pro difficiliter: ⁊ ab omni oīno. Preterea a trib⁊ a qͣtuor naſcunt̉ aduerbia ter ⁊ qͣter. Obiter eniꝫ cōpoſitū eſt ab ob ⁊ iter. ſil̓r pauliſꝑ parūper cōpoſita ſunt. Uetuſtiſſimi tn̄ q̄dā ꝯͣ ſupradicta regulā ꝓtulerūt. ſed ſiꝗdēſunt noīa neutra pro aduerbijs poſita: vt ſublime volās

6aſſumant̉: aliter v̓o reijciant̉: vt Pomponius de ph̓ia. Cōiſta hec memorie meminit pro memoriter. Hoc etiaꝫ aduerbiū aliter ab eo qd̓ eſt hic alis hꝰ alis huic ali ꝓ alius:aliꝰ alij ẜm ſupradictā analogiā ꝓfert̉. Queſtio.pōt de hoc aduerbio nō. qͣre nō cōponit̉ niſiQueV cū tribꝰ v̓bis nequeo nolo neſcio. Itē qn̄ veniat ꝑ cōpōneꝫ cū noībꝰ. ⁊ qn̄ ꝑ īfinitationē. ſꝫ de hoc determinatū eſt ſupra vbi egi de figura compoſita noīs. Daccētū aduerbioꝝ dixi ſupra in ſcd̓a parte vbi egi de accetu aduerbioꝝ: ⁊ et vbi egi de īpedimētis accētus: ⁊ de ipdimētis dr̄ie. De interiectione.Interiectione Sed romanoꝝ ſcripioresgreci īter aduerbia ponūt.hāc ſeꝑatiꝫ ab aduerbijs accipiūt. Et ſcias ꝙ nulla īteriectio eſt cōpoſita. vn̄ proch dolor ſunt due partes vt oſtendi ſupra in ca. de cōpoſita figura noīs. Amodo ſpāliter dediaſyntaſtica ſiue ꝯſtructione ⁊ de ſuis ſpeciebꝰ ⁊ ꝑtibusnecnō de regimine ſubiūgamus. De conſtructione ⁊ ſuis ſpeciebus.Onſtructio perfectaſꝫIquam greci ſyntheſim vocāt: valet acoīum auctoꝝ expoſitionē. Et ideo nūcde ꝯſtructiōe pͥncipaliter ⁊ ſuis ſpēbusI.II⁊ partibꝰ dicemus. Deinde de regimiſubiūgamus. Scias ergo ꝙ ꝯſtructionum alia ē ꝑfecta ſicut illa que ꝑfectuꝫ ſenſuꝫ gn̄at in aīauditoris: vt petrus currit. Alia imꝑfecta ſicut illa q̄ imꝑfectum ſenſum generat: vt homo albus ⁊c̄.Conſtructionis ciua: tranſitiua: reciproca:qͣtuor ſunt ſpecies .ſ. intrāſiretrāſitiua. Intrāſitiua ꝯſtructio eſt illa in qͣ oſtēdit̉ nonfieri trāſitio actus vel paſſiōis de vna ꝑſona in aliam: vtſortes currit. Trāſitiua eſt illa in qͣ oſtendit̉ fieri trāſitioactus vel paſſionis de vna ꝑſona in aliā. Actus: vt diligite. Paſſionis: vt diligor a te. Reciproca eſt illa in qͣ oſterdit̉ fieri reflexio actꝰ vel paſſiōis de vna ꝑſona in ſeip̄aꝫvel de pl̓ibus in ſeipſas qn̄qꝫ ſingulariter qn̄qꝫ pl̓aliter.Singulariter: vt diligo me ⁊ diligor a me. Plural̓r: vt diligimus nos: ⁊ diligimur a nobis. Et dr̄ a reci qd̓ eſt iteꝝ:⁊ ꝓco qd̓ eſt re: īde reciproca .i. reiteratiua. Retrāſitiūeſt illa in qͣ oſtēdit̉ fieri trāſitio actꝰ vel paſſionis de vneꝑſona in aliā determinate .i. cū cā finali: vt rogo te vt bfacias mihi: vel rogo te vt doceas filiū meū. vn̄ pꝫ ꝙ heꝯſtructio. Diligo te diligētē me: nō eſt retrāſitiua: īmo eſtrāſitiua. Oīs .n. ꝯſtructio retrāſitiua īdiget v̓bo ſubiurctiui modi cū adiectiua ꝯiunctiōe vel dictiōe hn̄te viꝫoiunctōis adiunctiue: vt rogo te vt diligas me. Et ſciāstres ſpēs ꝯſtructōis ꝯueniūt ſeu rn̄dēt tribꝰ mōtibꝰ ī neEſt .n. motꝰ rectꝰ: ⁊ iſti ꝯuenit ꝯſtructio trāſitiua. Iteꝫ eſmotꝰ circl̓aris: ⁊ huic ꝯuenit reciproca ꝯſtructio. Et emtꝰ ꝯpoſitꝰ: ⁊ huic motui rn̄det vl̓ ꝯuenit ꝯſtructio retraſitiua. Intrāſitiua v̓o ꝯſtructio nō ꝯuenit motui: ſꝫ ꝗeti.ſi q̄ri an hec cōſtructio. Hec capa eſSed poteſt petri. ſit ītrāſitiua. Dico ꝙ ſimpltintrāſitiua: qꝛ nō on̄dit̉ fieri trāſitio ibi actꝰ vel paſſiode vna ꝑſona in aliā: eſt tn̄ ibi trāſitio ꝑſonaꝝ: qꝛ obliqitrāſitiue ꝯſtruit̉ cū v̓bo: ſꝫ trāſitio ꝑſonaꝝ nō reddit ſimpliciter ꝯſtructionē trāſitiuā. Itē cū dico. Uolo legere:iſte īfinitiuus legere tenet̉ noīal̓r: talis ꝯſtructio iudicetrāſitiua: ⁊ determinat tranſitū hꝰ v̓bi volo. ſi aut teneēv̓bal̓r eſt intrāſitiua: ⁊ ẜm hoc cōſtruit̉ cū hoc v̓bo volo ītrāſitiue. Itē ꝯſueuit queri an̄ hec ꝯſtructio ſit trāſitiuaPetrus legit virgiliū: cū petrus ꝯſtruat̉ ītrāſitiue cū hov̓bo legit. Ad hoc dico ꝙ ꝯſtructio magis debꝫ iudiceri rōne finis qͣꝫ rōne pͥncipij: qꝛ finis dignior eſt pͥncipioi: