Druckschrift 
Catholicon
Seite
42v
Einzelbild herunterladen
 

Pars III. De participijs

tibus ſupradictoꝝ quoqꝫ tempoꝝ deficiunt participia.Item vt tetigi a v̓bo deponenti naſcunt̉ tria participia .ſ.pn̄tis ⁊ p̄teriti imꝑfecti: vt ſequens: p̄teriti ꝑfecti ⁊ pluſqͣꝫꝑfecti: vt ſecutꝰ. futuri vt ſecuturus. Multa tn̄ ex ho verbis deponētibus inueniunt̉ apud antiquiſſimos ꝑticipiotꝑis p̄teriti tam actiuam quam paſſiuam ſignificationehn̄tia: vt meditor meditatus. Sed ſciēduꝫ ꝙ v̓bis quoqꝫplurimis que nūc in vſu deponētia ſunt veteres ſic̄ coībꝰvſi ſunt. ⁊ qͣſi idem dd̓m eſt qn̄ inuenit̉ participiū deponētis indus: vt ſequēdus: qꝛ vel a cōi olim venit: vel in actiua ſignificatiōe exponi debet vt dicā in loquor. Item vtvult Priſ. in. ii. li. Caſus participia ſex hn̄t qūo nomīa: necſunt in ipſis deficiētia aliquo caſu: nec mirū: nā in eo quoqꝫ imitant̉ adiectiua que nullo d̓ficiūt caſu: ſiue mobiliaſint: ſiue in duas ꝯſonātes deſinētia. Que enim deficiuntfixa ſunt. vt Eas ditione. Itē ſcias ꝙ neutropaſſiua ſuntquinqꝫ q̄ triū tēpoꝝ hn̄t participia: vt gaudeo gaudēs gauiſus gauiſurus: audeo audēs auſus auſurus: ſoleo ſolensſolitus ſoliturus: fio fiens factus futurus dr̄ie cā: ne ſi facturus dicamus ſimile ſit participio qd̓ venit a facio v̓boqd̓ vim actiuā poſſidet fio v̓bi: vn̄ a ſupino eius naſcit̉ paſſiuū p̄teriti participiū ⁊ futuri actiuū factū factu factꝰ facturus. Fido quoqꝫ fidēs hn̄t fiſus ⁊ fiſurus participia. De numeris.Iumerū. vt currēs: pluralis vt currentes. ⁊ ſic̄participijs accidit vterqꝫ: ſingularisnō deficiūt caſibꝰ: ſic nec numeris defectiua īuenies participia. De figuris participioꝝ.hn̄t participia quas hn̄t vel accipiunt aFlguras verbis. Nlam per ſe nunqͣꝫ cōponit̉ participium niſi prius etiam verbum eius cōponat̉. ergo velſimplicia ſunt: vel decōpoſita plerunqꝫ .i. a v̓bis cōpoſitisperiuata: vt efficio efficiēs: intelligo intelligēs. Si enī ip̄aper ſe cōponant̉ nō prius verbis cōpoſitis: trāſeunt in nominum vim: ſic̄ etiam ſi cōparent̉: vt nocēs innocens: ſapiēs inſipiēs. ſimplicia enim eoꝝ pn̄t ⁊ participia eē ⁊ nōnoīa. Cōpoſita v̓o ſine dubio noīa ſunt. Ideo aūt addimplerūqꝫ: qꝛ ſunt quedā que plerūqꝫ nō ſeruāt cōpoſitiōisverboꝝ cōpaginē. vn̄ apparent ea quaſi ex ſe cōpoſita: vteffringor effractus: ꝯtingor cōtactus ⁊ ſil̓ia. De hoc ſupradixi cum egi de cōpoſita figura noīs in pͥncipio. De terminatione participioꝝ preteriti temporis.quoqꝫ ꝯſonātibus que an̄ us in p̄De diuerſtS teriti temporis participijs inueniuntur: quamuis per ſingulas verbi terminationes cū deſupinis tractabamus docuimus: tn̄ hic etiam gn̄aliter cōprehēdere nō incōgruū videt̉ eſſe. Oīa igit̉ participia p̄teriti tꝑis: vt dicit Priſ. in. ii. li. vel in tus deſinūt: vt amatadiutus. vel in ctus: vt ſenectus: ſanctus. vel in ptus: vt captus ſumptꝰ. vel in ſtus: vt queſtus. vel in ſus: vt riſus niſus. vel in p̄ſus: vt lapſus. vel in xus: vt fluxus flexus plexus ⁊c̄. De deſinentibus in tus.In tus deſinunt̓ mināt ſyllabam mutatiōeoīa que p̄teritum in ui terui in tus: vt adiuui adiutus: neui netus: deleui deletꝰ: ſtraui ſtratus: laceſſiui laceſſitus. Excipiunt̉ differētie cauſatria a. longam in. au diphtongum ꝯuertētia: vt laui lautꝰ:faui fautus: caui cautus: ne ſi latus catus fatus diceremalias ſignificatiōes habere putarent̉. Tn̄ ſcias ꝙ lotꝰ magis eſt in vſu nunc qͣꝫ lautus. Et ſciēdum ꝙ oīa hec penulꝓductas habēt tam in verbis qͣꝫ in p̄teritis qͣꝫ etiaꝫ in participijs: exceptis ſeui ſatus: ſiui ſitus: que in participijs penul. corripiūt: vt leui vel lini litus facit etiā liui: ⁊ tunc abeo regulariter format̉ litum. Priſ. aūt magis approbat leui in. i0. li. qͣꝫ ꝙ lino faciat lini: videlꝫ dr̄ie cauſa ad nomētinius lini in vocatiuo qd̓ a leo ſimplici naſcitur: qd̓ in vſu

non ē. Uetuſtiſſimi ēt liui dixerūt in p̄terito. Et infra ibidem dicit. In ui ſyllabam deſinentia mutant eam in tuꝫvt creui cretum: ergo leui quoqꝫ vel lini vel liui lituꝫ. Eſubdit Priſcianus in. io. libro. Aciui quoqꝫ citus licet corripere ⁊ ꝓducere penl̓. Ab iui quoqꝫ ꝯpoſita vel abij: vt aquiui vel quij corripiūt in participijs i. ante tus: vt aditusobitus preteritus nequitus. Solui etiam ſolutus ⁊ voluvolūtus abiecta i. ꝓducūt u. penul. A v̓o an̄ tus corripi inquatuor ſolis participijs inueni: duobus prime ꝯiugationis que duplicant in preterito priorem ſyllabam: dedi datus: ſteti ſtatus: quod participio ſimile nomen eſt: vn̄ participium futurum ſtaturus. Secūde quoqꝫ cōiugationisvnum inueni a deponēti reor ratus. Et a tertie vnum ſeuſatus: vnde inſitus. I. v̓o correptam habēt ante tus oīa q̄preteritum in ui. diuiſas terminant niſi ſint ex p̄ſentibuin lo. vel in uo deſinentibus: vt domui domitus: elicui ecitus. Excipiunt̉ prime quidem ꝯiugationis duo que perſynereſim i. proferunt̉ ſecui ſectus ⁊ fricui frictus. Anecoquoqꝫ verbo necatus ⁊ nectus inuenit̉ participium: ſꝫ nōcatus dicit̉ proprie ferro: nectus alia vi peremptus. In ſecunda quoqꝫ ꝯiugatione excipiunt̉ in ui. diuiſas preteritūdeſinētia que penul .i. in participijs non habēt: hec docudoctus: tenui tentus: cenſui cēſus. Tertie quoqꝫ rapui raptus: ⁊ ex eo compoſita corripui correptus: preripui prereptus. Similiter verba compoſita a canēdo abſqꝫ i. faciūtparticipia ẜm primitiui formam: canor cantus: occinoreccentus: accinor accentus: qͣꝫuis occinui ⁊ accinui faciuntpreteritum. In rui vel in xui per idem tempus exeuntienon habent i. in participijs: vt deſero deſerui deſertꝰ: diſero diſſerui diſſertus: inſero inſerui inſertus: aperio aperui apertus. Menſui quoqꝫ menſus facit: ⁊ cenſui cēſus.In lui. v̓o deſinentia ui. in tus. cōuertunt in participio. vtcolo colui cultus: occulo occului occultus: alo alui altus ⁊etiam alitus: vnde etiam volo volui vultus facit: quodnomen eſt participiale: quomodo colui cultus quādo eſtquarte declinationis: que etiam o. verbi in u. conuertūtQue vero in pn̄ti in uo. diuiſas deſinūt i. extrema p̄teritiin tus cōuerſa faciūt ꝑticipia. polluo luis. pollutꝰ: ſuo ſuisſutus: eruo erui erutꝰ: qd̓ ſolum penul. cor. tn̄ ab hoc conpoſitum ꝓdu. penul. diruo dirui dirutus. A do. quoqꝫ cōpoſita i. breuē habēt ante tus in participio p̄teriti: vt reddo redditus: credo creditꝰ: ꝓdo ꝓditꝰ: perdo ꝑditus: vendo vēditꝰ. Deponētia in quor mutāt ea in cū: ⁊ ſumentiatū faciūt ſupinū: vt loquor locutū: ſequor ſecutum. De deſinentibus in ctus.participium p̄teriti paſſiuaIn ctus faciunt verba q̄ per idē tēpꝰ actiuorum in xi. faciūt: vt ītellexi ītellectus: nexi nectꝰ: auxi auctus: traxi tractus vnxi vnctꝰ. Mutāt enī xi. inctū. Excipit̉ flexi qd̓ flexꝰ facit participiū: ⁊ etiā figo fixi fixū: fluxfluxū vel fluctū: frixi frixū vel frictū: cum declinat̉ friggis. Frigeo .n. fac̄ frigui: ⁊ caret ſupino. Cōniueo cōniui ⁊ꝯn̄ixi ꝯnixū: pecto pectis pexui vel pexi pexū vl̓ pectū: necto nexui vl̓ nexi nexū: qd̓ ēt faceret nectū: niſi eſſet drishꝰ v̓bi neco cas. necui nectū: plecto plectis plexi plexumantiq̄. nūc aūt plector ⁊ amplector dicimꝰ cōe cū ſuis ꝯpoſitis. Itē in gor deponētia mutāt eā in ctū. ⁊ faciunt ſuꝑna: vt fungor functū. Panxi autē nō habet ſupinū: ⁊ percōſequēs nec participiū p̄teriti tꝑis paſſiuū. Ango autēanxi deberet facere anctū: ſꝫ non eſt in vſu. Similiter inci vel in qui vocali longa antecedente deſinentia in p̄terto in ctus faciūt participium: vt feci factus: ieci iactus: reliqui relictus. Sil̓r in gi. vt legi lectus: fregi. fractus. De deſinentibus in ptus.exeunt participia p̄teriti tꝑis paſſiua cuIN Ptus actiua eiuſdeꝫ tꝑis in pi. vel in pͥſi. velni