Druckschrift 
Summa casuum conscientiae
Seite
CCLXIIIIv
Einzelbild herunterladen
 

vſumfructū de dicta domo: quē ſi accepit iudicari dꝫ in aliqͦ dānificatꝰ. īmo ẜm aliqͦs tm̄ do reſtituē tenet̉. ſꝫ etiā dictos fructꝰ ꝑceptos reddere vel in ſortē cōputare. ſi tn̄ dānificaret̉ de pecunia ſua poſſet petē int̓eſſe. ſi v̓o creditor ſiue illemutuauit recipit fructꝰ de domo illa ſuꝑfluitas valorꝭ domꝰ cedat ī penā debitorꝭ ſiue eiꝰ mutuū accepit. p̄ſuppoſito bona fides in ꝯͣctu int̓uenerit. qꝛ videlicet creditor mutuaſſet credebat illū eſſe ſolutuꝝ. qꝛ ꝓfecto ſi hac intētōne mutuaſſet credēdo. videlicet illū eſſe ſolutuꝝ. vſurarius eſſꝫ. ſi aūt credebat illū ſolutuꝝ tūc poſſꝫlucriface̓ domū. hec pena in ꝯͣctu apponit̉. vtmetu pene debitū certo die ſoluat̉. qd̓ quidē licet.extra de arbi. dilecti. Con. Ho.Sura. VI. In ꝯͣctu ꝑmutatōis.Primo q̄rit̉. Utrū ars capſoria ſit licita. Rn̄. ẜm Ale. de alexan. hec arsneceſſaria eſt ad vtilitatē ꝑegrinātiū. alioꝝ circuunt diuerſas regiones ad cōmutationē rerū:ſine eſt vita humana. Reꝝ em̄ commutationeceſſaria ē comode fieri p̄t ſine numiſmate.Non em̄ in diuerſa loca remota portari pn̄t rescōmode ad ꝑmutationē faciendā. Et id̓o neceſſaria fuit numiſma ars cāpſoria ꝓpter diuerſitateꝫnumiſmatū. hec aūt cōmutatio artis cāpſoriehꝫ rōnē mutui. qꝛ ſꝑat̉ lucꝝ ꝓpt̓ dilationē tꝑisnec iteꝝ cāpſori reddit̉ res eadeꝫ ſpē vel numeroqꝛ dat monetā vniꝰ generis recipit alteriꝰ. puta.dat turonēſes recipit bononiēſes vel econuerſo.nec poteſt dici emptio vel venditio proprie: quiaemptio vel venditio conſiſtit in rebus appreciabilibus. qͣrū p̄cia mēſurant̉ det̓minant̉ numiſmate. hoc aūt genꝰ ſit in cōmutatōe ſola numiſmatūdiuerſoꝝ geneꝝ. id̓o ē emptio vēditio. ſꝫ ſimplicit̓ pōt dici ꝑmutatio. ꝑmutatio em̄ dr̄ vnogeneral̓r qn̄ aliqͥd dat̉ loco alteriꝰ ſic cōp̄henditoēm cōmutationē. Scd̓o dr̄ qn̄ res det̓minata ad vtilitatē vite datur alia re det̓minata. Ethoc det̓minat̉ de ꝑmutatōe in iure canonico.vt qn̄ cōmutat̉ p̄benda p̄benda vel hmōi. Tercio dr̄ ꝑmutatio magis det̓minate numiſma ꝑmutatio. Et hoc ars cāpſoria dr̄ ꝑmutatōCon. p̄dictis. F. de may. in. iiij. dicens ſicut arsmercationū facta legittime ē vtilis ſicut mercatores ſt̓ valde vtiles. qꝛ aliqͣ habent̉ ī vna regione in alia ita pecunie ꝯmutatores ſeu cāpſores. qꝛvna moneta currit ī vna regione ī alia. vnde ſuo labore aliqͥd pn̄t lucrari licite.Scd̓o q̄ro. qͣre cāpſor pōt reciꝑe lucꝝ ꝑmutādov̓bigr̄a. ſtrinlēgus ī anglia valꝫ qͣtuor turonēſes plus. Pone cāpſor cōmutatōe ſtrinlēgoꝝad turonen̄. aliqͥd accipit vel ecōuerſo. an liceat cu laboret plus qͣꝫ vſurarius. Rn̄dit idē Alex.numiſma hꝫ duplicē cōmutationē. Unā ex naͣ reſiue pondē maͣ. Aliā ex det̓minatōe legꝭ poſitiueexqͦ accidit freq̄nt̓ aliqd̓ numiſmatꝭ genꝰ in aliqͦloco tātū valet qͣntū valorē dedit illis lex poſitiua. qn̄ cāpſor aliqd̓ genꝰ numiſmatꝭ accipitẜm det̓minationē īpoſitionē legis. ſꝫ ẜm eſtimaUſura. vj.tionē ponderis materie. aliud genꝰ dat ẜm eſtimationē īpoſitionē legis fit recōpenſatio eteqͣlitas int̓ datū acceptū. cōꝑando valorē numiſmatis dati. qd̓ valet ẜm eſtimationē legꝭ ad valorēnumiſmatꝭ accepti. qd̓ valꝫ tātn̄ ẜm naturā rei adpondꝰ ẜuat̉ ibi iuſticia ſil̓is illi eſt in emptionibꝰ vēditōibꝰ. qꝛ recōpēſatio fit maiorē āpliorēvtilitatē dati apd̓ accipiētē a cāpſore ꝙͣ r̄cepti ab eoTercio q̄ro. Pone qͥs dat̉ marcā argēti aliamarca argēti ſoluēda recipiēda certo t̓mino. vtꝝiſte cōmittat vſurā. Rn̄dit Alexan. de alex. autveriſil̓r ſcit̉ marca ſit plus valitura tꝑe ſolutōisvtputa. ſi qͥs det marcā argēti alia recipiēda talitꝑe magis reqͥrit̉: multū p̄ſumit̉ ꝯͣ ſic mutuantē q̄rat lucꝝ rōe tꝑis. Pōt etiā in hoc caſu ſil̓ibꝰfieri diſtinctiosͣ. poſita. Uſura. j.. Uenditio fructus. An .ſ. mutuauit ſoluꝫ ob ſeruiciū. An .ſ. eratẜuaturꝰ vel ⁊cͣ. an̄ auferat libertatē debitori ſeliberādi vel ne. an veriſil̓r dubitet̉ vtꝝ res plusvel minꝰ valeat tꝑe ſolutōis. tūc poſſꝫ excuſarirōne dubij. Idē iudiciū ē qn̄ ſpēs ſpē. puta gͣnū grano. vinū vino. oleū oleo ad certā menſurā datur. Con. Monal.Quarto q̄ro. Aliqͥs hūs ſpālē pecuniā: quā timet futuro tꝑe minorādā ſuo p̄cio ẜm ſtatuta legꝭpoſitiue vel dn̄i terre. an liceat ſine vicio vſure mutuo dare dictā pecuniā. hoc pacto vt ſibi reddaturin eqͣli p̄cio ī ē ab eo dat̉. Rn̄dit Ale. de ale. vr̄multꝭ. Alijs āt ſic. qꝛ alid̓ ē in mutuo ſꝑarelucꝝ. alid̓ ē vitare dānū. pͥmū p̄t fieri ſine īiuriadei: nec ſine īiuria ꝓxi. Qui āt euitat dānū deo iniuriā facit hoc nulla lege ꝓhibeat̉ nec ꝓxīofit īiuria. qꝛ ledit ꝓximū ſuū euitat dānū ſuūIn ꝓpoſito aūt ſi mutuās magꝭ q̄rit vitare dānūſuū qͣꝫ hr̄e lucꝝ: debitor aūt nihil minꝰ accipit tꝑemutuatōis qͣꝫ reddē teneat̉ nec erat veriſil̓e pecuniā eſſe minꝰ valiturā qͣꝫ valebat tꝑe mutui. qꝛ vilificatio huiꝰ pecunie accidit rōe dilatōis tꝑis. ſꝫex volūtate legiſlatoris. vide. Reſtō. v. vbi hēsmulta ſingularia de hac materia. vide tn̄. q. quamformat Lu. ro. in ſuis ſingularibꝰ de magno mercatore ſcit de ordine dato ī ꝯſilio cras minꝰ valebit frumētū ille vēdidit: notificādo emptoribus de ordinatōe p̄dicta. Et dicit ꝯͣhētes pn̄tagē ꝯͣ mercatorē illū ad int̓eſſe ẜm Guil.. l. fraus. l. ꝯͣ legē. ff. de legi. Placet Bar. in. l. q̄ro. ff. de ac.emp. Bal. in. l. ij. de ꝑi. co. rei ven. hoc tex. inl. ſi vina.. plane. ff. de ꝑi. co. rei ven. ibi ſic dr̄.Plane ſi intelligēt vēditor duraturā bonitatēvſqꝫ ad diē tolli debēt: nec āmonuit emptorē. tenebit̉. hec ibi. Hec tn̄ lex iudicō meo paꝝ facit adꝓpoſitū. loqͥt̉ de vino diſpoſito ad corruptōem ſic hꝫ ſuā bonitatē intrinſecā. id̓o vendenstale vinū ac ſi hr̄et bonitatē intrinſecā. tenetur adreſtōnē. ſecꝰ de mercatore vendēte granū: ſciētecras debeat mutari p̄ciū ex diſpōe ſtatuti. eo qn̄tale gͣnū vēdit̉ tātū valeat etiā habeat ſuā bonitatē intrinſecā. Et in hoc q̄rit lucrū pͥncipalit̓.ſꝫ ſolū euitare damnū. qd̓ nota.Quinto. Pone depoſui pecuniā apd̓ cāpſorēſine aliq̄ pacto. campſor dicta pecunia multū