Liber. iii. de ānima

xvi

Sicut ſe habet ſenſus ad ſenſibilia. ſic intellectus ad intelligibilia.Intellectꝰ omnia intelligit.Intellectus poſſibilis non habet aliquam determinatam naruram. ſed ſolum habet hancnaturam: que vocatur intellectus poſſibilis.Intellectus poſſibilis nihil eſt actu de numero entium antequam intelligat ea.Intellectus non habet aliquod organum ī corpore. ſed eſt ſeparatus ab omni organo corporali.Aīa intellectiua ē locus ſpecieꝝ intelligibiliū.Aīa non habet actu ſpecies: ſed ſolum potētiaImpoſſibilitas ſenſitiui nō eſt ſimilis impoſſibilitati intellectiui.Senſus nō poteſt ſentire parua ſenſibilia poſtexcellentia ſenſibilia.Intellectꝰ cū intelligit valde intellīgibile: nō impedit̉ intelligere infimū: ſed magis ītelligit.Senſus non eſt fine corpore: intellectus veroeſt ſine corpore.Intellectus cū ītelligit alia: pōt ſeip̄m ītelligereIn omnibus habentibus formaꝫ in materia:differt res ⁊ eſſe rei. vnde aliud eſt maguitudo ⁊ magnitudinis eſſe: ⁊ aliud aqͣ ⁊ aque eēEſſentia ſiue quiditas rei ē proprium obiectūintellectus.Intellectus eſt ſimplex ⁊ imꝑaſſibilis. ⁊ immixtus.Duplex eſt paſſio ſcꝫ corruptiua ⁊ perfectiua.Intellectus poſſibilis in principio eſt tanqͣꝫ tabula raſa: in qua nihil eſt ſcriptum vel depictum. eſt tamē poſſibile ſcribi vel depingi.Intellectꝰ ītelligit ſe ſicut alia .ſ. ꝑ ſpeciēs alioꝝIn ſeparatis a materia idē ē ītellectꝰ ⁊ ītellectū.In habentibus materiam vnūquodqꝫ eſt ſolūintelligibile in potentia.Intellectus eſt potentia ſine materia.Sicut in omni rerū natura eſt aliquid quo poſſunt omnia fieri illius generis: ⁊ aliꝗd quodpoteſt facere id genus. ſic etiam neceſſe eſt inanima eſſe hec duo ſcꝫ vnū quod poteſt fieriomnia intelligibilia ⁊ recipere ea: ⁊ hoc eſtintellectus poſſibilis: aliud vero quod poteſtfacere omnia ītelligibilia: ⁊ hͦ ē ītellectꝰ agēsvnde duplex eſt potentia anime intellectiue.agens ⁊ poſſibilis.Intellectus agens eſt ſicut lumen: qꝛ ſicut lumen facit colores potentia actu viſibiles ſic ī

tellecꝰ agens: potentia intelligibilia facit actuintelligibilia.Agens eſt honorabilius ⁊ nobilius paſſo: etforma materia.Intellectus agēs eſt immortalis ⁊ perpetuus:⁊ nō reminiſcitur poſt ſeparationem.Intellectus paſſiuus eſt corruptibilis.Duplex eſt comprehenſio ſiue operatio intellectus. vna dicitur ſimpliciū terminorū cōprehenſio: alia ſimpliciū apprehēſorum. compoſitio ⁊ diuiſio. ſub qͣ cōprehendit̉ tertia .ſ. rōcinatio ſeu diſcurſus de noto ad ignotum.Priuatio cognoſcitur per habitum.Potentia in vno ⁊ eodem indiuiduo preceditactum. ſed ſimpliciter eſt econuerſo hoc eſtactus ſimpliciter precedit potentiam.Intellectus noſter ē ens in potentia.Omnia que fiunt ab ente in actu ſiunt.Sicut ſe habent ſenſibilia ad ſenſum ita ſantaſmata ad intellectū.Intellectus iudicat de futuris ⁊ de ipſis deliberat.Duplex eſt intellectus poſſibilis .ſ. practicus ⁊ſpeculatiuus. ſpeculatiuus qui conſiderat verum ſimpliciter: practicus qui conſiderat percomparationem ad opus.Sicut res habet eſſe: ſic habet intelligi.Senſus non eſt res ſenſata ſed intellectus eſtres intellecta.Anima quodāmodo eſt omnia.O mne ens vel eſt ſenſibile vel intelligibile.Secantur ſcientie quemadmodū ⁊ res: de quibus ſunt ſcientie.Lapis nō eſt anima: ſed ſpecies lapidis.Manus eſt organum organorum.Intellectus eſt ſpecies ſpecierum ideſt formaformarum.Omnia ītelligibilia ſūt ī ſpeciebꝰ ītelligibilibꝰ.Nulla res eſt vniuerſalis preter particulares.Neceſſe eſt intelligentem quencūqꝫ: ſantaſmata ſpeculari.Actus intellectus qui dicitur intelligentia ſimpliciū licet non ſit fantaſma: tamen non eſtſine fantaſmate.Duplex eſt appetitus .ſ. intellectiuus ⁊ ſenſittiuus ītellectiuus dicit̉ volūtas. ſenſitiuꝰ diuiditur in iraſcibilem ⁊ concupiſcibilem.Natura nihil facit fruſtra. vnde nec deficit inneceſſariis. nec habundat in ſuperfluis.