Lib. viii. metaphiſice

vii

Natura humana non eſt niſi in his carnibꝰ⁊ in his oſſibus.Generans ⁊ generatū cōueniunt in ſpecie:⁊ ſunt vniuoca.Sperma facit ad generationem: ſicut ars adartificialia.Diffinitio eſt ſermo habens partes.Nihil conuenit vno tantū nomine diffinri.Singularium non eſt ſcientia nec diffinitio:quia quando recedunt a ſenſu: neſcit̉ vtrūſint vel non ſint.Materia ſecundum ſe eſtignota.Nihil aliud oportet eſſe in diffinitione nifigenus ⁊ differentias.Diffinitio eſt vna per vltimā differentiam.Ex duobus entibus in actu non ſit tertium.Actus ſeparat ⁊ diſtinguit.forma eſt cauſa eſſendi rebus. vnde forma dat eſſe rei.Cōmentaioris.Adiuiduū ſubſtantie eſt prius indiuiduo accidentium.Subſtantia indiuidua ⁊ demonſtrata nō eſtvna niſi per formam.Forma eſt prior ineſſeʳ quā materia ⁊ quamcompoſitum: quia materia vel compoſitūnihil eſt actu niſi per formam.Sicut in corpore formato non congregant̉due forme ſimul in actu: ſic nec in anima.Impoſſibile eſt quod ſorme ſeparate tranſmutent aliquam materiam īmediate: quianihil tranſmutat materiam niſi corpus.Cauſa multiplicationis indiuiduorum abvno generante eſt multiplicatio materiarūin partes: in quas agens agit.Proprium eſt ſubſtantie inter omnia predicamenta: vt ante ſubſtantiam generatāſit alia ſubſtantia agens ſibi ſimilis: ſednon eſt neceſte vt ante qualitatem generatam ſit alia qualitas agens: ſed eſt aliudante qualitatem quod eſt potentia qualeſcilicet materia.Materia non cognoſcitur per ſe ſed per formam.Quineſcit rem nullum nomen imponit ei

quia nuilus inponit nomē ei quod neſcitvnde habemus ꝙ rebus tautum nobisnotis nomina tantum imponimus.Forma non eſt elementum nec ex elemētis:ſed ſubſtantia addita elementis. Idemdicit Triſtoteles.Octaui metaphiſice.Mnes ſubſtautie ſenſibiles mateoyriam habent.Triplex eſt ſubſtantia ſcilicet materia: forma⁊ compoſitum.Subſtantia ideſt forma ſubſtātialis dat eſſerei.Diffinitiones quedam ſunt per materiam:quedam per formam: quedaꝫ per vtrūqͣꝫ.⁊ ille tantū ſunt perfecte.In ſeparatis a materia idem eſt quiditas ⁊habens quiditatem: ſed in alijs non ſuntidem ſed differunt.orme: ſpecies: ⁊ diffinitiones: ſunt ſicutnumeri: quia ſicut in numero addita vnitate vel ablata non manet eadem ſpeciesſed alia ⁊ alia. ſic ablato vel addito aliquoin diffinitione ſpeciei ⁊ forme rerum: nōmanet eadem res ſed variatur.Item ſicut numerus non ſuſcipit magis ⁊minus: ſic nec diffinitiones: nec ſpeciēsnec forme nec magis nec minus ſuſcipiūtLicet omnnium ſit cauſa materia prima: tn̄cuius licet eſt materia propria.Si agens fuerit diuerſum ⁊ materia diuerſacompoſitum etiam erit diuerſum.Forſan quedam naturalia non habent materiam: vel ſi habent non habent talē qualem generabilia ⁊ coruptibilia ſed ſolumhabent materiam mobilem ſecundumlocum.Non omnium eſt materia ſed quorum eſtgeneratio ⁊ tranſmutatio adinuicem: quiaquecunqꝫ tranſmutari non poſſunt nonhabent materiam.Cauſa vnitatis diffinitionis eſt: ꝙ vna parseius eſt vt materia: alia vero vt forma: ſꝫcauſa vnitatis materie ⁊ forme nō eſt niſiꝙ vnum eorum eſt in potētia: aliud vero