ordīario aut eius vices gerētiſiue rectori parochie ī qͣ teſtator habitat corā aliqͥbꝰ fide dignis de ip̄a parochia: quibusquidē ordīario vicario ⁊ rectori p̄dicto mō cautōꝫ hmōi eoꝝnoīe liceat pn̄tis ꝯſtōis aucͣtereciꝑe: ita ꝙ illis ꝑīde actio acquirat̉: aut ẜuo publico de ipſius ordīarij mādato idonee d̓reſtitutōe faciēda ſit cautum.¶ Ceteꝝ ſi receptaꝝ vſuraruꝫſit quātitas maīfeſta: illā ſemper in cautōne p̄dicta exprimivolūꝰ: alioqͥn aliā recipientiscautōem hꝰ arbitrio moderādā: ip̄e tn̄ ſciēter n̄ minoreꝫ ꝙͣveriſimiliter credit̉ moderet̉:⁊ ſi ſecus fecerit ad ſatiſfactōꝫ

reſidui teneat̉. ¶ Oēs āt religioſos ⁊ alios qͥ maīfeſtos vſurarios ꝯͣ pn̄tis ſantiōis formāad eccl̓iaſticam auſi fuerīt admittere ſepulturā: pene ī ꝯci.lat̉. ꝯͣ vſurarios ꝓmulgate ſtatuimꝰ ſb̓iacere. ¶ Nullꝰ maīfeſtoꝝ vſurarioꝝ teſtam̄tis int̓ſit: aut eos ad ꝯfeſſionē admittat: ſiue ipſos abſoluat niſi devſuris ſatiſfecerīt: vl̓ de ſatiſfaciēdo ꝓ ſuaꝝ viribꝰ facultatū p̄ſtent vt p̄mittit̉ idoneaꝫcautionē. ¶ Teſtam̄ta qͦꝫ manifeſtoꝝ vſurarioꝝ alit̓ fct̄a n̄valeāt: ſꝫ ſint irrita ip̄o iure.IOnifacius octauus.De exceſſibus prelatorum.

videt̉: ſi em̄ ꝓcurator ꝓ pecunia dn̄i quā mutuat fideiuſſores recipit: dn̄o n̄ acqͥret ꝑſonalē ꝯfideiuſſores: niſi dn̄s ſit p̓uilegiata ꝑſona. ff. ſi cer. pe. l. ſi pecunia. itē ſi ꝓcurator ſtipulat̉ de euictōe n̄ acquirit. ff. de acqͥ. poſ. l. poſſeſſio qͦꝫ. §. ⁊ ſi poſſeſſio. Dixit ſic gar.ſic diſtinguēdū: aut ꝓcurator ſtipulat̉idicijs aut in ꝯtractibus:ſi in iudicijs ſemꝑ acqͥrit dn̄s abſenti vtileꝫ..ff. de ꝓcur. l. ſi ꝓcurator. ſi in contractibusaut pn̄te dn̄o aut abſēte: ſi pn̄te acquirit vtilem. ff. de v̓. ob. ſi procuratori pn̄tis: ſi abſēti aut ex re dn̄i: vt ēſtipulat̉ penſionē dondn̄i: ⁊ tc̄ acquirit domino vtilem. ff. de ꝓcur.l. ꝙ ꝓcurator. ſi auteꝫextra rem dn̄i aut dn̄seſt ꝑſona pͥuilegiata. vtmiles pupillus vel adultus: ⁊ tunc acquiritvtilem. ff. ſi cer. pe. l.ſi pecuniam: aut non ēdn̄s ꝑſona pͥuilegiat a⁊ tunc dn̄o nihil acquirit: ſed tenetur ꝑ actionē mandati cedē actionem. ff. de acquir. poſ..l. poſſeſſio quoqꝫ. §. ⁊ſi poſſeſſio: ⁊ dr ꝓcurator tūc ex re domini ſtipulari. quando acceſſoria ꝓuenientia ex redn̄i ſtipulatur: vt penſionem domus fructus ⁊ ſimilia. Extrarem qn̄ ſtipulatur ipſarrem: vel aliquid extraneum nō ꝓueniēs ex re: in hoc gͦ caſu ẜm euꝫcum ſtipuletur rem ip̄am pͥncipalem dn̄o debitam .ſ. vſuras que licet ſint acceſſorie qͦ ad recipientem: qͦ ad ſoluentem ⁊ poſtea repetētem ſunt ip̄a res pͥncipalis q̄ ſunt ip̄a res debita repetenti: ꝓcur.nō acquiret dn̄o ꝑ. d. l. poſſeſſio qͦꝫ. §. fi.m Loci ordīario. intelligas de loco in qͦ degit vſurarius. ⁊ ꝑ ordinariū intelligas ep̄m de iure. lꝫ idem in decano archip̄ſbro l̓ abbate qͥ al̓s de ꝯſuetudine iuriſditōem haberet in ſpūalibꝰ. ⁊ nō ē miꝝſi ꝑ ordinarium vel eius vicarium actio acquirat̉. cum etiaꝫ ſi ip̄edet aliquem qui recipiat cautionem vt ilis actio acquirat̉ ꝑ illum.ff. rem pu. ſal. fo. l. iij.n Parochie. ſic sͣ de ꝯuer. ꝯiu. dudum. ē em̄ illa publica perſona.j. di. ius publicum. ⁊ qd̓ dicit de rectore parochie in qͣ teſtator habitat intelligas idem multo fortius de rectore parochie illius cui facienda ē reſtitutio. ei em̄ acquirit. cum qͣi iudex ⁊ miniſter ſuus ſitẜm gar. ff. de in ius vocan. l. eum ꝓ quo.o Parochia. qꝛ magis credit̉ indigenis notis ꝙͣ extraneis ignotis: ī aut̓. colla. vj. de teſti. §. ſi v̓o ignoti. sͣ de elec. ſi poſtꝙͣ. ⁊ erūtſaltē duo. jͣ. d̓ re. iu. plural̓: vt ꝑ eos ſi opꝰ fuerit cautō ꝓbari poſſitp Quibus quidem. interpoſitio eſt que circa tabellionem nō ponitur: qꝛ de illo non dubitabat̉.Illis. a qͥbꝰ ſcilꝫ vſure fuer̄t extorte l̓ eoꝝ hēdibꝰ l̓ ſucceſſoribꝰPerinde. id eſt ex tali ſtipulatione: al̓s perinde ſcilꝫ ac ſi ip̄i idēſtipularentur.ſ Seruo publico .i. tabellioni ſic dicto. qꝛ publicū exercet officiuꝫ:nō ꝙ ſit ẜuus. C. de tabul. l. generali. li. x.t Mandato. gͦ tabellio hoc caſu nō acquirit actionem extraneoex ſua ſtipulatione: niſi eam faciat de ordinarij mandato ⁊ idem videt̉ dicere antiqua lex. ff. rem pu. ſal. fo. l. ij. ibi ꝓfecto dicemus ſeruum publicum apud pretorem ſtipulari debere.u Idonee. noīe idonee pignora vel fideiuſſores intellige. ff. mā.ſi mādato ticij. §. finali. al̓s verbū cautōnis nudam ꝓmiſſioneꝫ deſignat. C. de v̓. ſig. ſancimus. ſi āt pignora vel fideiuſſores nō pōtdare: iuret ſe pignora vel fideiuſſores dare non poſſe: ⁊ ſe facturūqd̓ cauet. C. de epiſ. ⁊ cle. in aut̓. generaliter. sͣ de dona. inter vi.⁊ vx. ꝑ vr̄as. inſti. de ſatiſda. §. ſed hodie. jͣ. de ſen. ex. c. vl. §. illisetiam. hoc maxime qn̄ ſic ē veriſimile eū .ſ. aliam dare nō poſſe. Sꝫcū ſoluentes vſuras habeant actionem ad repetendū: quare ſic ſollicitus fuit papa ꝓuidere illis ꝑ cautionis remediū? ſo. ideo vt haberent plura auxilia. ff. de liber. lega. l. iij. item qꝛ magis ſunt ſecuriꝑ fide iuſſores vel pignora. ff. qͥ ſatiſda. co. l. j. et ſit hoc n̄ tantū infauorē illoꝝ quantū in odium vſurarioꝝ. Et ſcire debes: ꝙ ſi rece-

pia hmōi cautōne nomīe eoꝝ qͦꝝ intereſt: vſurarius manifeſtusvſuras repetit nō audiet̉: ⁊ poſſet in animaꝝ fauorem ep̄s iſtasvſuras recipere: ⁊ ſoluere illis a quibus iſte petitor extorſerat.⁊ idem ẜm guil. ⁊ gar. ſi nō eſſet manifeſtus ⁊ hoc ꝓbare poſſetpetitorem .ſ. vſurariū. ſi aūt iſte vſurarius qͥ ſic ſatiſdedit conualuit: tenebit̉ ex ſatiſdatōne ẜm eos: quiaet ſi nō ſanſdediſſettenebat̉: sͣ. e. cū tu. ⁊ſi petitor eſſet notorius vſurarius: etiāſi heres nō exciperetdixerūt p̄dicti doctores ꝙ ex officio ſuoiudex eum repellet:sͣ de excep. exceptōeꝫ..ff. de poſtul. l. quosprohibet: ſecus ſi notorius vel manifeſtꝰnon eſſet.x Illam. ſcilꝫ quātitatem manifeſtamy Alioqͥn .i. ſi quātitas manifeſta nonapparet. ⁊ repete exprimi volumus alitſed qūo fiet exp̄ſſio⁊ moderatio de qualoquitur iſte ver. reſpondeo cōſiderabitiudex quanto temꝑeille vſuras exercuit⁊ quantū nunc habꝫin bonis ⁊ quantuꝫhabebat tēpore quofenerare incepit: ⁊ ſuper hoc conſiderabitur fama vicinie: et aualias mercatiōes exercuerit: ⁊ an in eis fortuna ei proſpere ceſſerit: ⁊ an fuerit improbus exactor: an curialis fenerator: he ⁊ ſimiles circumſtantie ſunt circa hoc conſiderande: ⁊ ẜm eas magis vel minus arbitrandum. C. de bo. que li. cum oportet. §. j.xxij. q. v. hoc videtur.Teneat̉. ꝓpter ſui maliciam parti leſe reſarcire tenetur. C.ſi tu. vel cu. inter. l. etiam: ⁊ facit litem ſuam. sͣ. e. li. de re iudi.cum eterni. inſti. de obli. que ex quaſi delic. in pͥn. ⁊ ſi nullā quantitatem moderatur tunc tenetur in totum. nam ⁊ reſidui cōmemoratio totum admittit. C. de here. inſti. l. ij. ff. de ver. ſig. l. ceteroꝝ. caute gͦ faciet: ſi in cautione certam veriſimilē exprimit quātitatem: ⁊ adijcit qd̓ et̄ vltra illud ſatiſfiet: inquātū ꝯſtabit eumvſuraꝝ ratōne teneri.⁊ Pene. ſupple ſtatute in lat̓. ꝯͣci. edito ſb̓. contra vſurarios. hocdico: qꝛ h̓ n̄ hꝫ locum pena ꝯtra vſurarios ſtatuta: ſed hꝫ locū pena ſtatuta in recipientes eos ad oblationes et eccleſiaſticā ſeputuram. 10. an.ꝯ Subiacere. hodie ſunt excōicati ip̄o facto: non ob. excepiōibꝰvel pͥuile. ꝑ cle. de ſepul. eos qui.Abſoluat. et̄ ab alijs peccatis. xxiiij. q. ij. legat̉. qd̓ ptꝫ qꝛ necad ꝯfeſſioneꝫ dn̄t admitti. vt. sͣ. dixit. nec dimittit̉ peccatū ⁊cͣ. jͣ.de reg. iur̄. peccatum. caueant ergo religioſi qui interdum d̓ preda plus ꝙͣ d̓ anima ſolliciti ſunt.a Aliter facta .ſ. nō facta ſatiſfactione nec preſtita idonea cautione. quid dices de codicillis? videtur ꝙ valeant: diuerſa enimſunt. C. de codicillis. l. ſi idem. ⁊ hec conſtitutio eſt penalis: ergoreſtringenda: ſupra eodem. li. de elec. ſtatutum. ⁊ prohibitis maioribus. minora petere non prohibetur. ff. de ſeruis expor. l. cui.qui fi. ſint le. per venerabilem. circa princi. dic contra ẜm guil. ⁊gar. ⁊ hoc patet ex princi. vbi dixit in vltima voluntate: ⁊ ar. ſup̄de teſta. cum eſſes: quia large codicilli ſunt teſtamentum: qꝛ mentis teſtatio. xiij. q. ij. §. ſꝫ aliud. īſti. de teſta. in princi. ff. de iur. codicil. l. conficiuntur. ⁊. l. abinteſtato. al̓s facile eſſet conſtitutionem hāc in hoc eludere: ⁊ dic idem de qualibet vltima voluntate.⁊ quia iſtud crimen eccleſiaſticum eſt. potuit papa irritare teſtamenta laicoꝝ: ꝑ que ī alios tranſferebant̉ bona: ⁊ fiebat durior cōditio exactoꝝ: erit gͦ quod enincere valebunt ⁊ habere. sͣ. vt lii.pen. eccleſia. jͣ. ī fi. habet em̄ ratione huius criminis iuriſditōemin talibus. ſupra de iudi. nouit. sͣ. qui fi. ſint le. ꝑ venerabilem. sͣe. li. de fo. compe. c. vl. Quid ſi primo teſtamentum fecit: poſteacauit? dixit hic gar. ꝙ non firmatur per hoc teſtamentum: quiaab initio nō valuit: vt. jͣ. de reg. iur. n̄ firmat̉. cū ſuis ꝯcor. ſatia