☞ Tatutū quod circa iudices a ſede apl̓ica deputādos nuper edidimꝰ: cū quedam contēta in eo que ꝓ communi vtilitate credebant̉ inductaꝫ ſicut exꝑientia docuit:tendere dinoſcant̉ ad noxam:ſanctōne preſenti quam irrefragabiliter obſeruari māda-

mus: ſuadēte vtilitate in melius duximus reformandum.¶ Sancimꝰ igitur: vt nullisniſi dignitate p̄ditis aut perſonatum obtinentibus: ſeu eccleſiarum cathedralium canonicis cauſe auctoritate litterarum ſedis apl̓ice vel legatoꝝ eiuſdē d̓cetero ꝯmittant̉:

conceſſio: quod eſt ꝯtra tenorem ipſius gratie. pone em̄ ꝙ in annoqͥnto qͦ finiri debet gratia: vacet bn̄ficiū: ſi fabrica primos redditushabeat: ep̄s nihil habebit. Item quid operabitur illa clauſula: nonobſtantibus ⁊cͣ. cum ſucceſſori ſine clauſula illa p̄iudiciū fieret: vn̄pͥma lectura magis mihi placet: ⁊ magis eſt amica lr̄e: vt dicamusꝙ iſta erat dubitatiodecre. an ꝑ iſtam conceſſionem ſic factam:ſcꝫ nō obſtantibꝰ quibuſcūqꝫ ⁊cͣ. videreturderogare ip̄i fabrice vſui l̓ ſingulari ꝑſone.vt exquo ex illiꝰ priuilegij vigore reddituspͥmi anni habere nonpoſſunt: amplius niſhabeāt: ⁊ papa rn̄detꝙ habebunt redditusſecūdi anni: quaſi illeeis ſit pͥor. vt illa cl̓anon obſtantibus nonſucceſſorem: ſꝫ pͥuilegiatū tm̄ coadiuuet.Tatutū. licꝫ hec decretalis ꝑ paragraphos aliter diuidat̉:Ieam tamen in quatuor partes diuido pͥncipales. pͥma durat a pͥncipio vſqꝫ ad. §. inſuꝑ. ſecūda ab inde vſqꝫ ad. §.pro ferendo. tercia ab inde vſqꝫ ad. §. quicquid. quarta vſqꝫ ad fi.In prima ſtatuit quibus ꝑſonis ⁊ in quibus locis cauſe a ſe. apo.vel legatis vl̓ delegatis ipſius cōmitti debeāt ⁊ tractari. In ſecūdaꝓuidet̉ circa exactiones que fiebant in iudicijs ab ipſis delegatis:aſſeſſoribus vel notarijs cauſe: ⁊ apponit̉ pena. In tercia ꝓuidet̉circa vocationes teſtiū ad iudiciū que ſepius malicioſe fiebant. ⁊ cāfatigandi teſtes: vl̓ ab eis aliquid extorquendi. In vltima decerniſic caſſum ⁊ irritum: quicquid fuerit factum ꝯͣ p̄dicta ſtatuta.a Statutuꝫ. loquit̉ de decretali ſua extrauaganti: que incipiebatſtatuimus. reformat etiam decre. inno. iiij. e. ti. preſenti. quā hodienon habemus ⁊ decre. sͣ. e. nōnulli.b Sede apl̓ica. legatis vel delegatis ab eis. vt. jͣ. patebit.c Quedā. ibi nō diſtinguebat̉: an actor ⁊ reus eſſent eiuſdeꝫ ciuitatis vel dio. vel diuerſaꝝ. Item addit̉ ꝙ de expreſſo ꝯſenſu partiūextra locum quo deputatus eſt poſſit iudex cognoſcere ⁊ cōmittere:ſi referas ad decre. pn̄ti. ẜm illam poterit fieri cōmiſſio inſtitutis incollegiatis honorabilibꝰ ⁊ in cathedralibꝰ eccleſijs: vnde ẜm eam videbantur poſſe cauſe cōmitti manſionarijs ⁊ qͥbuſcūqꝫ pͥuilegiatisin talibus eccleſijs: qd̓ erat abſurdum: hic autē ꝓuidet̉: ꝙ ſolis canonicis cathedraliū eccleſiaꝝ fiat cōmiſſio.d Cōmuni vtilitate. que in legibus cōſtituendis attendenda eſt.iiij. di. erit. ⁊ sͣ. in ꝓhemio huius libri.e Credebant̉. ⁊ erāt ſine dubio reſpectu pͥoris temporis.f Exꝑientia. ad ideꝫ. jͣ. de elec. ꝙͣ ſit. ⁊. ff. de lega. iij. l. legatis. §.ornatricibus.g Ad noxam. ⁊ ideo non debuit iudicari rep̄henſibile: ſi ẜm tempoꝝ varietateꝫ variet̉ ipſum poſitiuū ſtatutū. lxiij. di. §. veꝝ. xxxv.q. j. c. j. jͣ. de ſen. ex. c. vlt. in pͥn. sͣ. de ꝯſang. ⁊ affi. non debet. cumſuis ꝯcor. ſic ⁊ pͥuilegiū cum tendit ad noxam: reuocatōnem vl̓ moderatōnem a pͥncipe recipit: sͣ de deci. ſuggeſtum. jͣ. de priuil̓. c. j. ⁊c. auctoritate. ⁊. c. ſe.h Sanctione. ſanctō ꝓprie dicit̉ cui adijcit̉ pena: quod dic vt no.iij. di. in ſum. Io. an.i Melius. laudabilior eſt aūt qui rem emendat eo qui pͥus inuenit. C. d̓ vete. iur. enu. l. j. §. ſed neqꝫ.k Reformanduꝫ. eo ꝙ non in totum ſꝫ ꝓ parte corrigit̉ illud ſtatutum. vt. jͣ. videbis.l Dignitate. dignitas ſumit̉ multis modis: qd̓ dic vt no. io. iiij.di. deniqꝫ. ⁊ vin. ⁊ ber. sͣ. de cle. non reſi. c. iij. hic ad lr̄am de eccleſiaſticis dignitatibꝰ intellige. Et no. mirabile: quia poſſunt cōmitticāe maioribꝰ. xx. annis. vi sͣ. d̓ of. dele. cū viceſimū. a qͦcūqꝫ ⁊ etiāminoribꝰ a papa vt ibi. ⁊. ff. de re iudi. qͥdā ꝯſulebant: ſꝫ certū eſt ꝙqͥ eſt ī dignitate l̓ ꝑſonatu debet attigiſſe ſaltī. xxv. annū. sͣ. de elec.cū in cūctis. ⁊ ſic videt̉ ꝙ minoribꝰ. xxv. annis nō pn̄t cāe cōmitti:his dico qui non attigerint Solutio. ſi cauſe non poſſent committiniſi ꝑſonis ī dignitate vl̓ ꝑſonatu ꝯſtitutis tūc ꝓcederet obiectio: ſꝫpn̄t etiā cōmitti canonicis eccleſiaꝝ cathedraliū: in qͥbꝰ nō requirit̉tanta etas: vt ꝓbat̉. jͣ. de elec. ex eo. quod ⁊ dixi sͣ. e. ſi eo tꝑe. ⁊ ſicobiectio nō ꝓcedit: dico etiā ꝙ diſpenſatiue pōt aliqͥs habere dignitatem vl̓ ꝑſonatū etiā minor. xxv. an. ꝑ diſpenſatiōeꝫ pape vel ep̄i.pͥmū patet: ſecūdū ꝓbat̉. jͣ. de eta. ⁊ qua. c. vno.

m Preditis .i. pre alijs ditatis. eſt em̄ dignitas quedam p̄eminentiain eccleſia: vt sͣ. de v̓. ſig. ꝙͣuis.n Obtinentibus. idem̄ de officialibus epiſcopoꝝ pͥncipalibus ⁊ foraneis ⁊ de prioribus religioſis ꝯuentualibus ⁊ clauſtralibus: dic vt incle. eo. ti. ⁊ ſi principalis. Io. an.o Cathedraliū. ſufficitergo ꝙ ſit cathedralis: ⁊ſic ſublatū eſt qd̓ olim h̓ꝯtinebat̉ de eccleſijs collegiatis honorabilibꝰ: lꝫadhuc hodie ī alio ſit cōparatio: vt. jͣ. de elec. qꝛſepe: alibi eqͥparant̉ cathedrales ⁊ regulares:sͣ. de elec. ne ꝓ defectu.p Canonicis. hn̄tibꝰigit̉ ꝑpetuū officiū in eccleſia cathedrali ſine dignitate ꝑſonatu ⁊ canonia: de quo loquit̉. jͣ. ti.ꝓxi. c. j. n̄ poterit cauſacōmitti: cum de his nonexpͥmat. Item ſcias ꝙ licꝫ iſti canonici delegari poſſint: conſeruatorestn̄ dari nō pn̄t: cum decre. vlt. jͣ. de of. dele. eos nō expͥmat: ſꝫ vt sͣ dixicanonicus poteſt eſſe maior ſeptēnio ꝑ decre. de elec. ex eo. ⁊ dixi d̓ hocsͣ. e. ſi eo tꝑe. ſi cōmittat̉ cauſa tali canonico: nunqͥd dicemus lr̄as valere? videt̉ ꝙ ſic: qꝛ iſta decre. vltima de hac materia hoc ſolū reqͥrit ꝙtalis ſit eccleſie canonicus: ergo huic ſtabimus: ſꝫ ꝯtrariū credo ⁊ dicoꝙ ſi tali impuberi cōmitteret̉ cauſa: niſi appareret de certa ſciētia papenō teneret cōmiſſio: ⁊ idē dico ſi cōmittat̉ ab alio ꝙͣ a papa mīori. xx.ꝑ p̄dictā decre. cum viceſimū. quam nō dico nec credo correctā ꝑ hāc:qd̓ em̄ nō mutat̉ ⁊cͣ. C. de teſta. ſancimus. ⁊ correctio iuriū eſt vitādasͣ. de elec. eccleſia. ⁊. jͣ. de elec. cum expediat. in prin. nec iſta decre. dicitꝙ hoc ſufficiat. ſꝫ ꝙ hoc requirit̉: vn̄ nō ꝯtradicit: al̓s eadem rationedicendū eſſet: ꝙ dumodo ſit canonicus cathedralis eccleſie vl̓ in dignitate vl̓ in ꝑſonatu nō poſſit repelli p̄textu exceptiōis excōicatōis infamie inimicitiaꝝ vel alia iuſta cā: qd̓ eſt abſurdū: ⁊ eſt ſimile qd̓ noͣbojͣ. de elec. licꝫ canon. Et no. ꝙ dicit canonicis: olim dicebat inſtitutisvnde videbat̉ ꝙ cuilibꝫ inſtituto ī cathedrali etiā māſionario poſſentcauſe cōmitti: qd̓ hodie ꝑ decre. hāc ſublatū eſt. no. ergo ꝙ ꝓ dignitate⁊ loco p̄ſumit̉ ꝓ aliquo. quanto em̄ quis melioribꝰ p̄eſt tanto maior⁊ ſanctior eſt .i. eſſe p̄ſumit̉. in aut̓. de defen. ciui. ad finē pͥme colū. §.nos igit̉. coll̓. iij. lxj. di. miramur. lxiij. di. metropolitano. sͣ. de p̄ſu.cum in iuuētute. xxiiij. di. qn̄ de magiſtris. c. j. ⁊. c. quia. ⁊. c. ſuꝑ ſpecula. cum ſi. ⁊ ſi tempore date quis eſſet canonicus: tempore pn̄tatōisnon: puto ꝙ ꝓcedere poſſit: non ſic ecōuerſo. ſpectamus em̄ initiumad hoc sͣ. e. c. j. ⁊. c. ſi eo tꝑe. sͣ. de elec. dudum. ⁊ qd̓ ibi no. ff. d̓ ſena.femine. ff. de iudi. l. cecus. ⁊ hoc habes in glo. fi. in cle. gr̄e. e. ti.Cauſe. hec ſine iuriſditōe nō cōmittunt̉. sͣ. de of. dele. p̄terea. n̄ gͦ ꝓhibꝫ qͥn audiētia alicꝰ articl̓i l̓ mera executō cuilibꝫ cl̓ico ꝯmitti poſſitr Litteraꝝ. pone: papa ī lr̄is vocat aliquē ſimplicē clericū: nūqͥd valebit cōmiſſio? ẜm ber. ⁊ oēs dic ꝙ n̄ hꝫ hic locū tal̓ exceptio exqͦ papaſciēter cōmittit: qꝛ facit ⁊ facere pōt ꝯͣ ꝯſtōnem iſtā: ad hoc optime sͣ. depͥui. cū olim. ij. v. interim. ⁊ no. ꝙ ẜm inno. ſi cancellariꝰ ꝯcedat iudices: ⁊ hoc ꝯſtat: nō hꝫ locū hec exceptō. quare em̄ imputari. dꝫ parti q̄talē iudicē nō petijt: qd̓ veꝝ eſt etiā ẜm ber. ⁊ oſti. cuꝫ hoc ex certa ſcīaſacit: qd̓ intelligo ſi id in lr̄is expͥmit̉. vt. jͣ. de p̄bē. ſi motu ꝓprio.ſ Sedis apo. Quid de ordinarijs: nūquid comp̄hendūt̉ ⁊ tenebūthac ꝯſtōne? dic ẜm ber. ⁊ oēs ꝙ non. ⁊ pōt eſſe rō: qꝛ ep̄i ⁊ ordinarijhabēt melius noticiā clericoꝝ dio. ſue ꝙͣ papa clericoꝝ totiꝰ orbis. vn̄etiam ſi ſimplici clerico cōmittant ordinarij tenet cōmiſſio. pone em̄ ꝙſimplex clericus excellēs ſit decretoꝝ doctor. p̄terea nō eſt ita abſurdu:ꝙ aliquis etiā rudis ⁊ pānoſus clericus gerat vices ep̄i: ſicut eſſet ꝙgereret vices pape: igit̉ ad ordinarios non extendat̉ hec ꝯſtitutō: ⁊ eſtſi. qd̓ ꝯſueuit dici sͣ. e. nōnulli. ⁊ inferius tangam.t Legatoꝝ. quia verbū generaliter poſitū ⁊cͣ. xix. di. c. j. intelligamhanc lr̄am generaliter in oībus legatis: quoꝝ tria ſunt genera: qd̓ dicvt sͣ. de of. le. c. pe. ⁊. jͣ. e. ti. c. j. qd̓ veꝝ puto indifferēter. cum ex legationis vigore cōmittut. ⁊ idem intelligas in delegatis. ſcꝫ cū cōmittūtdelegatiōis vigore. jͣ. e. c. §. in nullo qͣuoqꝫ.u Decetero. Conſtitutio em̄ nō extendit̉ ad p̄terita: sͣ. de ꝯſti. c. vl.Quid de dependentibꝰ dicam. jͣ. de elec. licꝫ canon.x Cōmittant̉. pone: queſtō fuerit cōmiſſa: pars nō excipit: nūqͥd valet ꝓceſſus? Dicebat ber. ⁊ oēs poſt euꝫ ꝙ tacite ⁊ expreſſe poterat ꝑshuic iuri renūciare. Introductum eſt em̄ in ipſoꝝ fauorem: ne ſcilꝫ inobprobriū ꝓpriū cogant̉ ep̄i ⁊ magni clerici corā rudibus ⁊ parmoſisclericis litigare: ⁊ interdum ꝓpter ruditatem ipſoꝝ ius amittere ſuū: