Liber
.XXXI.
¶ De aduentu regis hieruſalem in franciam. et obitu regis phiipp̄i..cxxvOdem anno iohannesrex hieruſalē ex amiſſione damiate. et debilitate ſuoꝝvltra modū dolēs effectꝰ. a ꝑtibꝰ trāſmarinis tranſfretat cū paucis ī galliā auxiliū petiturꝰ. Fridericꝰ romanoꝝ imperator ſigno crucis aſſūpto. duxit vxorē ꝑ ꝟba de pn̄ti vnicā filiamip̄ius regis hieroſolimoꝝ. et hoc iuramto affirmat corā papa honorio. Anno aūt ſequēti celebrant̉ nuptie ſolēnit̓ int̓ eos. Annodn̄i. M.ccxxiij. mēſe iulio philippꝰ frācoꝝ rex vir potētiſſimꝰ quiothonē imꝑatorē ⁊ qͣꝫplures alios ī bello cāpanili deuicerat nobiles ⁊ potētes. normāniā qͦꝫ acqͥſiuit. et ſibi appropriauit aqͥtaniaꝫ⁊ maximā ꝑtē pictauie ſibi ſubiugauit. qͥ ſꝑ ꝓſperos ad vota habuit ſucceſſus eccl̓iaſtice libertatis cōẜuator p̄cipuꝰ dormit ī xp̄o⁊ ī eccleſia bt̄i dyoniſij ſepelit̉. Mirabile em̄ fecit teſtamētū iohāni regi hieruſalē cētūmilia lib̓. ꝑiſienſis. totidē tēplarijs totidē hoſpitalarijs dedit. ⁊ ml̓ta bona relatū digna fecit. Multos ī regnocomitatꝰ acqͥſiuit. ſcꝫ viromādenſē. claremōtēſem. bellomōtenſē.pōtinenſē. alencionēſem. cenomanēſem. turonēſem. andegauēſē.pictauenſem. Eodē āno ludouicꝰ filiꝰ eius eidē ī regno ſuccedēsprīa dn̄ica auguſti. ſcꝫ ī die trāſfiguratōis dn̄i remis ſolēnit̓ coronat̉ ī regē. ⁊ blāchia vxor eiꝰ ī reginā. In hͦ gͦ redijt regnū ad ſtirpem karoli imꝑatoris. de qͣ origīem huit ex ꝑte mr̄is. Triceſimūſeptimū etatis ſue annū fere ꝯpleuerat ludouicꝰ qn̄ fuit coronatꝰet ip̄e qͦꝫ cū imꝑatore friderico pacis ac federis colloqͥū apud vallem coloris habuit. Comes cāpanie ducit ī vxorē filiā gͣuichardide belloioco cognatā germanā regis ludouici. Rex reddit comitiduo caſtra muſtriolū foris yonā. et brayā ſuꝑ ſecanā q̄ pr̄ ſuꝰ diutenuerat. Amalricꝰ comes mōtiſ fortis a ꝑtibꝰ albigenſiū redit adpatriā ꝓpter inopiā victualiū relinquēs carcaſſonā vrbē munitiſſimā ⁊ alia etiā caſtra q̄ cū labore maxīo et ſūptū ineſtīabili ⁊ amiſſione pluriū gētiū fuerāt acqͥſita. ⁊ ꝑ ānos. xiiij. a nr̄is poſſeſſa. Eodem āno iohānes rex hierl̓ꝫ limīa ſct̄i iacobi adit ꝑegrinaturꝰ duxit ī vxorē filiā regis galicie. Rex aūt trāſfretat ī angliaꝫ vbi pluraei donaria cōferūtur.De reditu regni francoꝝ ad ſtirpem karoli..cxxvj.Rancis nanqꝫ ſicut alias dictū ē origīe troyani. adhuc pagano ritu dediti reItgnū ſuū ī gallia ſtabilierūt. vt ī pn̄ti cernit̉ q̄ nūc etiaꝫab eis frācia noīat̉. Anno itaqꝫ dn̄i. cccc. lxxxiiij. hilderico eoꝝ r̄gemortuo qͥ ciuitatē triuerim cepit. Clodoueus filiꝰ eiꝰ fortit̉ regnūtenuit ⁊ ampliauit. qͥ a ſct̄o r̄migio baptiſmi gr̄am cū ſibi ſb̓iectisꝑcepit. eiuſqꝫ ꝓgeīes vſꝫ ad ānu dn̄i. dcc̄. l. felicit̓ regͣuit. Exceptoꝙ ꝑ ānos fere. lxxxviij. a tꝑe clotharij regis ⁊ ſct̄e bathildis regīeregibꝰ a fortitudīe ſolita degenerātibꝰ regni potētia diſponebat̉ꝑ maiores domos. Inde factū ē vt pipinꝰ qͥ erat maior dn̄s ſb̓ rege hilderico a ſtephāo papa apd̓ eccl̓iaꝫ ſct̄i dyoniſij cū vxore acfilijs ī regē vngeret̉. eorūqꝫ generatō ī hereditatē regal̓ ſucceſſionis īꝑpetuū bn̄diceret̉. Et oīs alienigena ab eiꝰ inuaſiōe apl̓icoanathemate int̓diceret̉. Regͣuit igr̄ eoꝝ ꝓgeīes ī regne frācoruꝫvſꝫ ad ānū dn̄i. dcccc̄. xxvj. Tūc hugo ne capucō coīte ꝑiſiēſi duce frācoꝝ īuadēte r̄gnū trāſlatū ē de genealogia karolonēſiū ꝓgeīem̄ comitū ꝑiſienſiū. In geſtis at̄ ſct̄oꝝ richarij ⁊ malerici legit̉ꝙ eoꝝ corꝑa tͣnſlata ſūt a ſuis eccleſijs ī eccl̓iam ſct̄i bertini. ibiqꝫtiore normānoꝝ ⁊ danoꝝ ſūt r̄poſita tāqͣꝫ ī loco tutōri. Cūqꝫ normāni tꝑe karoli ſimplicis ꝯuerſi eēt ad fidē xp̄i reportata ſūt adꝓprias eccl̓ias. Attn̄ cū ea mōachi ſui repeterēt mōachis ſct̄i bertini. ea ꝑ violētiā arnulphi comitis detīebāt. Tunc ſct̄s malericꝰhugoī ꝑiſiēſi coīti ī ſōno apꝑuit eiqꝫ dixit. Uade ad arnulphuꝫcoītē flādrēſē. ⁊ dic ei ꝙ de ſct̄i bertini eccl̓ia remittat ī nr̄as eccleſias corꝑa nr̄a. plꝰ eī loca nr̄a diligīꝰ qͣꝫ aliena. Reqͥſitꝰ at̄ ab hugone qͥs eēt vel qͥs eiꝰ ſociꝰ. ego inqͥt vocor mpalericꝰ. ſociꝰ at̄ meꝰē pōtinēſis richariꝰ. Qd̓ ergo tibi p̄cipit ꝑ me deꝰ age feſtināt̓. etne diſſimules. Hugo igr̄ ad arnulphū ꝑgēs. que ſibi mādata fuerāt īdicat. At ille ſuꝑbo aīo ſct̄oꝝ corꝑa redde̓ recuſat. Tūc hugo ꝯſtāti aīo dixit ip̄i arnulpho. vide vt illo die ⁊ illo loco corꝑaſct̄oꝝ honeſte mihi deferas aīo ſpōtaneo. qd̓ ſi nō feceris ſpontaneꝰ. poſtea īuitꝰ facies. Tūc arnulphꝰ tīore hugoīs ⁊ potētia cōſtrictꝰ duas thecas auro ⁊ argēto decorauit ī ꝗbꝰ p̄dictoꝝ ſct̄oꝝreliꝗas depoſuit. ac die cōdicto cū armato ⁊ copioſo exercitu admoſteriolū qd̓ ē caſtrū regis frācoꝝ eas hugoī decēter retulit. Ille ꝟo vnūquēqꝫ reſigͣuit ī loco ſuo. Sequēti aūt nocte ſct̄s oōalericꝰ ī ſōnis apꝑuit hugoī ⁊ dixit ei. Qm̄ egiſti ſtudioſe q̄ p̄ceptaſūt tibi. ⁊ nos ad loca nr̄a retuliſti. tu ī regno frācoꝝ ⁊ ſucceſſorestui vſqꝫ ī ſeptimā generatōꝫ regnabitis. In nōnullis tn̄ libris vbidixīꝰ ſeptimā inuenit̉ ſempiternā. Poſſumꝰ tn̄ p̄ciſe ab hugonevſqꝫ ad ludouicū iſtū īueīre. Nā idē hugo genuit robertū. rober
tus heinricū. heinricꝰ aūt philippū. et philippꝰ ludouicū. ludouicꝰaūt groſſus aliū ludouicū. et ille philippuꝫ qͥ ex eliſabeth filia balduini coītis haennēſis iſtū genuit ludouicū. Nā ille idē balduinꝰꝓceſſit vt dictū ē ſupͣ de ꝓgenie emēgardis filie karoli ſimplicis.vſꝫ ad quē ī regni pt̄ate ꝑſeuerauit ꝓgenies pipini ⁊ karoli imꝑatoris. Cū igit̉ iſte ludouicꝰ ī regno ſucceſſerit patri. patet reguū īip̄o reductū ad ꝓgeniē karoli magni. Ex p̄dicta ꝟo ſanctoꝝ corporū relatōne videtur illa regni trāſlatio ꝑ dei volūtateꝫ facta fuiſſe. In geſtis ꝟo aqͥtaneoꝝ legit̉ ꝙ iō karoli ꝓgenies reprobatacredit̉. qꝛ iam dei gratiā negliges eccl̓iarū potiꝰ neglectrix qͣꝫ erectrix videbat̉. ſed hoc dei iudicio relinqͣmꝰ qͥ temꝑa mutat ⁊ trāſfert regna. ſicut dicit ſcriptura. Regnū inqͥt trāſfert̉ a gēte in gentem ꝓpter iniuſticias et iniurias ⁊ cōtumelias et diuerſos dolos.et iterū. Sedes inqͥt ducuꝫ ſuꝑboꝝ deſtruxit deus. et ſedere fecitmites ꝓ eis.¶ De itine̓ regis ludouici cōtra pictauenſes. ⁊ de ſimulato comite balduino..cxxvij.Nno domini. M. ccxxiiii.rex ludouicꝰ mouet exercitū poſt coronatōem ſuā cōtra pictauēſes. thuroīs ī craſtino beati iohānis baptiſte cōgregat ſuos. Inde ꝓcedēs cū mille ⁊. cc. militibꝰ ⁊ pluribusalijs aptis ad pugnādū obſidet morziū caſtꝝ fortiſſimū. ſauaricꝰde malo leone qͥ intus erat vidēs fortitudīem regis facit pactū cūrege vt liceat ſibi recede̓ cū ſuis. Deinde caſtrū regi reddit̉. rex inde ꝓgredit̉ ad ſct̄m iohānē angliacū. Abbas ⁊ burgēſes ip̄iꝰ lociobuiant regi pacifice. villā ei reddūt. fidelitatē ꝓut petit̉ exhibentes. Rex inde tendēs ad rupellā obſidet eā. machīe erigūtur perix. dies muros deſtruūt inceſſant̓. Sauaricꝰ de malo leone cuꝫ. cc.militibꝰ burgēſes ville et qͣꝫ plurimi ſeruiētes virilit̓ ſe defendunt.Demū cōſiderātibꝰ illis qͥ intus erāt ſe nō habituros ab aliqͣ ꝑteſuccurſū et vidētes fortitudīem regis qͦtidie augmētari redduntvillā regi. quibuſdā pactōibꝰ int̓ regē ⁊ burgēſes firmatis. ſauaricus ꝑ mare cū ſuis recedit. Poſtmodū ꝟo om̄i cōdictōe ceſſanteburgēſes cōiter ſe dederūt regi. ſaluis ville libertatibꝰ. fidelitatemei legitimā faciētes. Leemoīcēſes etiā ⁊ petragoricēſes ⁊ oēs aqͥtanee prīcipes exceptis vaſconibꝰ qͥ vltra garrānā erāt. fidelitatēr̄gi ꝓmiſerūt. Anno dn̄i. M.ccxxv. circa paſcha quidā fingens ſeeſſe balduinū quōdā comitē flādrie et imꝑatorē cōſtātinopolis.venit ī flādriā in habitu ꝑegrino. ml̓ti fauet ei de flādria nobileset ignobiles. eo ꝙ multa int̓ſignia dicebat ꝙ eſſet idē balduinus.reſiſtētes aūt virilit̓ debellabāt. Nō multo poſt ſtatuto alloqͥo inter ip̄m ⁊ regē frācoꝝ apd̓ peronā reqͥſitꝰ a rege qͥs ornauerat eūī militē. ⁊ vbi fecerat homagiū pr̄i ſuo regi philippo. ⁊ vbi fuerantnuptie celebrate int̓ ip̄m ⁊ vxorē eius. noluit rn̄dere. petēs inducias vſqꝫ poſt prādiū. Tūc aꝑta eiꝰ fraude licētiauit euꝫ rex a totoregno ſuo. Ip̄e aūt qͥ ml̓tis pōpoſe venerat. ꝯfuſus cū paucis abſceſſit. nō multo poſt ꝟo ab eberhardo de caſſenca ī qͣdā tabernacapit̉ ⁊ tradit̉ flādrēſi comitiſſe. q̄ diuerſis peīs ip̄ꝫ afficiēs. ad vltimū patibulo fecit ſuſpēdi.De captōne auignionis ꝑ regem ludouicū..cxxviij.Odem anno die mercuij ante purificatōeꝫ ludouicꝰ rex et qͣꝫplurimi magnates. archiepiſcopi. ep̄i. et comites ac barones apd̓ pariſius ꝑ manū romani cardinalis et legati cōtra albigēſes accipiuntſignū crucis. Cōſequēter aūt in paſchali temꝑe anno domini. Mccxxvj. rex et om̄es cruceſignatibituris cōueniūt. Inde ꝓceduntꝑ niuernā et lugdunū ciuitates. apud auignionem vrbem inexpugnabilē ab eccleſia romana ꝑ. vij. annos excōmunicatōi ſubiectāpropter hereticam prauitatem. Rege aūt credente ſe habituruꝫpacificū trāſitum. apud auignionē ꝓpter quaſdā breuias pactiones quas habuerat cum eiſdem. Portē claudūtur ciuitatis. ⁊ excludit̉ rex cum ſuis. Rex mirat̉ et ſpū virtutis aſſumpto villā obſidet ſuo obſide triꝑtito. In vigilia ſancti barnabe apoſtoli. q̄ fuit. iiij. feria penthec̄. machine eriguntur trabucheta petrarie. māgonella parū proſunt. Hi qui intus ſunt viriliter ſe defendūt. rexineſtimabiles ſumptus facit. Durat obſidio vſqꝫ ad feſtū aſſumptionis beate marie maximaqꝫ mortalitas ibi pullulat. de noſtriscirca duomilia hominum celorum imbribus et lapidum volatuet infirmitate propria moriuntur. Moritur ibi gͣuido ſācti paulipercuſſus lapide petrarie. vir armis ſtrenuꝰ. catholicꝰ. ⁊ honeſtꝰ.moritur etiam ibi epiſcopus lemonicenſis. Comes campanie redit ad propria ſine licentia domini regis vel legati. Tunc auignionenſes regis magnanimi conſtantiam attendentes. qui cum ſuis proceribus iuramento firmarat ſe non receſſurum. donec villacaperetur vel redderetur. cc. datis obſidibꝰ de melioribꝰ ville iurant ſtare mādato eccleſie. Tunc de mādato dn̄i legati rege imperante foſſata implentur. trecente domus turrales que ī villa erant