Liber.XIII.

ad eā vndiqꝫ populo verbū dei p̄dicauit. ſic hꝫ eo ꝑ hortatiōꝫ ſualiſſet īꝰ carnifex. maiori furore exferme. dv. ꝯuertit. hoc cū aardeſcēs. iuſſit eā iteꝝ ſibi exhiberi ⁊ ait ei. eſto ꝑata meis obedirep̄ceptis ne te turpit̓ iſam hanc vitā amittere ꝑ tormēta faciam.caciſſime. qꝛ ꝓ fideliū cruciQue rn̄dit. Notū tibi ſit o iniquatibꝰ ꝑatꝰ ē tibi infernalis interitꝰ. Nō gͦ acqͥeſcas tuoꝝ mēdacijsiudeoꝝ qͥ ꝓxp̄o p̄ſtolant̉ antixp̄m. Nam de vobis ⁊ nobis legit̉.Melior ē canis viuꝰ leone mortuo. Canis em̄ viuꝰ ſumꝰ nos xp̄iani ex natiōibꝰ qͥ deū cognoſcimꝰ. leo ꝟo mortuꝰ iudeoꝝ tuoꝝ populꝰ eſt. qͥ nihil boni ſcit qꝛ filiū dei veniſſe nō credūt. Tūc vidēsmatroculꝰ eiꝰ ꝯſtantiā irreuocabilē fecit eam atrociter neruis cediiteꝝ iubēs eaꝫ ligatis a tergo manibꝰ carceri mācipari. vbi cum illaml̓tis doloribꝰ afflicta deū ſupplicit̓ exoraſſet. angelꝰ dn̄i deſcēdēsd̓ celo oīa vīcula quibꝰ erat ꝯnexa diſrupit. ⁊ illa corā oībꝰ ſine macula exiuit. Quo viſo crediderūt in deū ml̓ti de ppl̓o. Tandē iudexiniqͥtatis data ſentētia ꝯtra eā vt gladio interiret. ip̄emet manu leua ꝟginis ceſariē accepit. ⁊ ī eiꝰ timpora ſecurim dextra introrſit.Cuiꝰ aīa glorioſa angelicis manibꝰ ſuſcepta ad celum trāſlata eſt.Paſſa eſt auruniaco ſancta ꝟgo. viij. idus octobris.iſſio ſancti maturini martiris..clviij.Ex geſtis eius.Uit etiā ſanctꝰ maturinꝰdioceſis ſenonenſis accola. cuiꝰ pater marinꝰ ex p̄ceptomaximiani xp̄ianos ꝑſequebat̉. Sed filiꝰ a puericia occultꝰ xp̄i diſcipulꝰ. de parētū ꝑditiōe dolēs. ꝓ eoꝝ ꝯuerſiōe deū exorabat. Audiuit ī ſomnis vocē dicētē ſibi. Maturine famule meꝰ.ecce q̄ petiſti fideliter efficacit̓ īpetraſti. Qui ꝯſurgēs gr̄as egit. ⁊mater eiꝰ diuino inſtinctu admonita ſuꝑuenit dicēs. O fili qͥd nobis erit cōmodi. ſi vt frequēter poſtulas credā in xp̄m. Magnū inqͥt cū ⁊ corpꝰ innouatū fuerit gloria reſurrectiōis ⁊ aīa ꝑ gratiā baptiſmatis agnitiōe veritatis. Cūqꝫ illa piā ſuggeſtionē filij. viro retuliſſet. ille ait. Uidi ⁊ ego hac nocte in viſiōe ꝙ hic filiꝰ noſter ouile quoddā ingreſſus eſſet. ⁊ multitudinis ouiū grex ei traditꝰ fuiſſꝫAmbo itaqꝫ a quodā ſancto policarpo ep̄o ſuſceperūt baptiſmū.a quo ⁊ ip̄e maturinꝰ. xx. agēs annū ordinatꝰ ē in p̄ſbiteꝝ. Hic vtfert̉ cū poſt beati mauricij ſociorūqꝫ eiꝰ martiriū romanꝰ ppl̓us diuerſis cladibꝰ afficeret̉. filia quoqꝫ maximiani īmundo ſpū ageret̉⁊ pater magicis artibꝰ ageret vt eā liberaret clamāte demone ꝑ ospuelle. o imꝑator deficiēt maleficia tua. donec ex ꝑtibꝰ gallie maturiuꝰ ſeruꝰ xp̄i veniat. qͥ p̄cibꝰ ſuis populū ⁊ filiā tuā ſaluti reſtituataccerſitꝰ ab imꝑatore cum militibꝰ romā ꝑrexit. pͥus tn̄ ab eis ſacramēto recepto ꝙ ſi in regiōibꝰ illis eū migrare ꝯtingeret corpꝰ eiusterre humādū ad locū ſuū referrēt. Romā igit̉ ꝑueniēs obuia turba cū gloria ſuſceptꝰ imꝑatoris filiā a demonio liberauit. alios at̄ios ſibi oblatos curauit. ⁊ tandē ip̄o die. kl̓. nouēbrisletꝰ dn̄o ſpm̄ reddidit. Cuiꝰ corpꝰ aromatibꝰ ꝯditū cuꝫ ſepeliſſent⁊ humatū relinquiſſent mane reuertētes inuenerūt illud ſuꝑ terrāreiectū ⁊ ſtupefacti neſciebāt qͥd agerēt. Tūc vnꝰ militū qͥ eum degallia adduxerūt. pacti ſui reminiſcēs cauſam retulit. ⁊ ad locū ſuūcorpus cū honore relatū eſſu iratoris. vbi ad eius ſepulcruꝫnulta miracula declarDe ceteris qui ſub eiſdē imꝑatoribꝰ paſſi ſunt.clix.Eſacto piatōne qui ⁊ piatus dicit̉ legit̉ ꝙ a roma egreſſus. a beato d̓ voniſio offiintrepido curſu ꝓperauit. vbi ſubdiocleciano paſſus legit̉. Eodeꝫciū p̄ſb̓ri aſſumpſit. ⁊ ad tornacēſem vrbē p̄dicaturusnō ⁊ beatꝰ lucianꝰ apud beluacū. Preter hos etiaꝫ paſſiſunt ⁊ alij plures. quoꝝ geſta ad plenū nō rep̄ꝑi. ſꝫ ex martirilogiobreuiter collegi in hūc modū. xij. kl̓. marcij celebrat̉ natale ſanctoꝝmartiꝝ maximi claudij ⁊ vxoris eiꝰ p̄pedigne cū duobꝰ filijs. Quicū eſſentzenerꝭ iubēte diocleciano ſūt tenti atqꝫ ī exiliūde incēdio ꝯcremati. Itē tercio idus iunij in aqͥleiapaſſtoꝝ felicis ⁊ fortunati. ſub ꝑſecutiōe diocl̓. ⁊ maximianiqui cū eſſent dumani fratres. in eculeo ſunt ſuſpēſi. atqꝫ ardetesſca latera eoꝝ appoſite. Quibꝰ mox dei ꝟtute extinctis. ꝑ ventrē feruēti oleo ſunt ꝑfuſi. atqꝫ ad vltimū in ꝯfeſſionexp̄i capite trūcati. Itē. vij. idus ſeptēbris apud nicomediā natalebeati iolris. hic nimio calore fidei ignitꝰ. libro in qͦ cōtinebait̉ crueuerſus xp̄ianos iniecta manu detraxit acdiſceiocleciano ⁊ maximiano auguſtisin easlitate ſeuiētes. oīa ſupplicioꝝ gevir nobiliſſimꝰ cū tāta alacritate vultꝰacs videri potuiſſet. ⁊ gladiooctobris. Apud nichomecū alijs īnumeris. Quoꝝ iubēint alijibꝰ cremabant̉. alij

in mari p̄cipitabant̉. Sed hoꝝ pͥmus eleutheriꝰ cū diu cruciatꝰ ꝑſingula tormēta validior redderet̉ martiriū victorie ſue ignibꝰ velut aurū examinatꝰ ꝯpleuit. Itē quarto. kl̓. eiuſdē rome via ſalarianatale ſancti ſaturnini martirꝭ ⁊ ſiſinnij diaconi ſb̓ maximiano pͥncipe. Quos ī carce̓ diu maceratos iuſſit p̄fectꝰ vrbis ī eculeo leuan⁊ attrahi. neruis fuſtibꝰ ac ſcorpiōibꝰ cedi. Deīde iuſſit eis flamasad lat̓a apponi ⁊ depoſitos de eculo capite trūcari. Itē. iiij. idꝰ decēb̓. apud ciuitatē hiſpolitanā ſct̄oꝝ martiꝝ carpofori p̄ſb̓ri. ⁊ habūdij diaconi. qͥ ꝑſecutiōe diocleciani pͥmo fuſtibꝰ crudeliſſime ceſi. Deinde in carcerē negato cibo ⁊ potu retruſi. rurſum eculio extendi. nouiſſime gladio ꝑcuſſi ſunt. Itē tercio kl̓. ianuarij rome vialauicana inter duos lauros natale. xxx. martiriū qui om̄es vno dieꝑſecutiōe diocleciani coronati ſunt. Itē. x. kl̓. eiuſdē apud nichomediā ſanctoꝝ martirū. xx. quos diocleciana ꝑſecutio grauiſſimiscruciatos tormentis martires chriſto fecit. hec de martiribꝰ hu iustꝑis ex diuerſis locis. vſqꝫ quaqꝫ ꝓ poſſibilitate nr̄a collegimꝰ.De nimia ſeuicia eoꝝ ⁊ depoſitiōe imꝑij..clx.Euſebius in hiſtoria eccl̓iaſtica octauo libro.Unqꝫ aliquādo iam nonratiōe aūt hūanitate ſꝫ crudelitatis tm̄ nimietate ſatiavrbes ciuibuſqꝫ optimis rura nudata cultoribꝰ. orbatos filijs pacti reſpicere ad īmanitatē ſceleris ſui cepiſſent ceſolatastres. ⁊ parētes liberis ad clemētiā ſe humanitatēqꝫ ꝯuertūt. edictūpͥncipale ꝓponūt. qm̄ phas nō eſſet tot ciues in quibꝰ fidei ſue eſſetobſtinata ꝑſuaſio morti tradere placere d̓ reliquo vt hoc genꝰ hominū nequaqͣꝫ quidē ſubiret interitū. omnes tn̄ qui hanc ſpeciē cōfeſſiōis tenerēt. dexteris ocul̓ ferro effoſſis. eis deniqꝫ cauterio aduſtis. etiā ſiniſtro poplice nihilominꝰ cauterio debilitato ꝑ ſingulasquaſqꝫ ꝓuincias in eris ferriqꝫ metalla vel oꝑis vel pene gratia deportādos. hec fuit clemētia pͥncipalis qͣ optimis ciuibꝰ cōſultū eſt.Et qm̄ dn̄s tradiderat quidē familiā ſuam caſtigari paucis. cruētiꝟo īmanitatis mīſtri deſeuierūt in multis. Adeſt ꝯtinuo vltrix deidextera. ⁊ illos qui pͥmo dū pacē ẜuarēt eccleſie cū omni ꝓſperitate imperiū gubernauerāt. in tantā reꝝ ꝑmutationē deduxit. vt auguſtus ille in id vanitatis atqꝫ amētie ꝑueniret. quo depoſitis cumcollega ꝑiter auguſto regni inſignibꝰ p̄uati ⁊ plebei poſt imperiuꝫviuerēt. ¶ Hugo vbi ſupra. Igit̉ dioclecianꝰ ab īuito exegit mat ſimul purpurā imperiūqꝫ deponerēt ⁊ iunioribꝰ in reublicatitutis. ip̄i in priuato habitu cōſeneſcerēt..clxj.uiſione imperij inter cōſtantinū ⁊ galeriū.Taqꝫ ſub vna die dioclecianꝰ apud nichomediā maximianꝰ ꝟo apud mediolanū depoſuerūt imperiū. Tūc galeriꝰ maximinꝰ ⁊ ꝯſtantinꝰ auguſti. in duas ꝓcuratiōes oriētis .ſ. ⁊ occidētis pͥmi romanūimperiū diuiſerūt. Et galeriꝰ maximinꝰ iliricū aſiā ⁊ orientē tenuitCōſtantinꝰ ꝟo vir ſumme māſuetudinis ⁊ ciuilitatis gallia tm̄ hiſpaniaqꝫ ꝯtētus galerio ceteris ꝑtibꝰ ceſſit. Demū tn̄ galeriꝰ duospoſt ſe ceſares legit. maximinū quē in oriēte poſuit ⁊ ſeueꝝ queꝫ inytalia ꝯſtituit. ip̄e in ilirico ꝯſtitutꝰ. ¶ Euſebiꝰ ī cronicis. Galeriꝰaūt cepit anno dn̄i. ccc. mūdi .ſ. quarti milleſimo. cclxx. Soluſqꝫ biennio tenuit imperiū. ¶ Idē in hiſtoria eccl̓iaſtica. Ille igit̉ qͥ auguſto. ijꝰ. in honore poſtmodū etiā in pͥmis ſucceſſor fuit. qui ⁊ intētor ⁊ ſignifer nr̄e ꝑſecutiōis extiterat. tam ml̓tis varijſqꝫ morbis⁊ corꝑis tabe atqꝫ inſania mētis affectꝰ eſt. vt poſt longos atqꝫ inextricabiles lāguores ſceleꝝ ſuoꝝ furijs agitatꝰ. ſpōte vitā nephariam ꝑderet. Sed hoc poſtmodū. Tunc ꝟo in occiduis partibus(quod maximianꝰ qui ⁊ herculius depoſuerat) ꝯſtantinꝰ regebat̉imperiū. in duas nāqꝫ ꝓcurationes romanū regnū fuerat diuiſumSed is multa clementia erga homīes erga deū ꝟo maxīa religiōevtebat̉. ¶ Sozomenꝰ in hiſtoria triꝑtita. hic quoſdam in ſuo palatio ꝓbare volens. an boni an ſolidi eſſent viri. p̄cepit ſiquidē adſacrificandum venirent. ⁊ deos eius colerent qui circa eum eſſent. ⁊in ſuo angulo manerent. Si ꝟo refugerent egrederent̉ de palatiogratias agentes quo minime punirent̉. Cū igit̉ in vtroqꝫ apꝑerētAlij quideꝫ religiōis deſertores. Alij ꝟo diuina pn̄tibꝰ p̄ponētesdeliberauit illis amicis ⁊ cōſiliarijs vti. qͥ fideles in melioribus conſtanteſqꝫ ꝑmanſerāt. Alios aūt velut effeminatos aduerſatus expulit a ſuo colloquio. credens eos nunqͣꝫ circa pͥncipem fore deuotos. qui ſic dei ſui eſſent ꝑatiſſimi ꝓditores. ¶ Euſebiꝰ vbi ſupra.Itaqꝫ neqꝫ ex ꝯſortij rabie regnū ſuū piorū ſanguīe maculauerat.neqꝫ orationū domos ⁊ cōuēticula nr̄oꝝ imitatꝰ. maximiani veſaniā hoſtili vaſtatiōe deſtruxerat. qͥnpotius cultores dei veneratiōihabuit ⁊ honori. Unde ⁊ religioſus pater religioſiorem filium cōſtantinū regni bene parti reliquit heredem. ¶ Hugo. hic dei nutu cōſtitutus eſt imperator in britania adhuc reante maximiauo galerio in partibꝰ orientis.