SeptimusLiber

vt poſſemus aliqn̄ qͥ et vbi eſſemus agnoſcere. Tu etatē patrie tudeſcriptōes tꝑm. tu ſacroꝝ iura. tu ſacerdotū. tu domeſticā. tu publicā diſciplinā. tu ſediū regionū locoꝝ. tu oīm diuinaꝝ humanarūqꝫ reꝝ noīa. genera. officia. cauſas aꝑuiſti. De illo etiā terentianus elegantiſſimo ꝟſiculo breuiter ait. Uir doctiſſimꝰ vndecūqꝫgarro qͥ tāml̓talegit. vt ei aliqͥd ſcribe̓ vacaſſe mirem. tāml̓ta ſcriml̓ta vix quenqͣꝫ legpotuiſſe credamus.pſit.lviij.circaris eius etIc tamē deos ita coluitcolendoſqꝫ cenſuit vt in ip̄o eo oꝑe litteraꝝ ſuaꝝ dicatſe timere ne ꝑeant. nō incurſu hoſtili ſꝫ ciuiū negligētiade qua illos velut ruina liberari a ſe dicit. et in memoria bonoruꝫꝑ eiuſmodi libros recondi atqꝫ ſeruari. xlj. libros ſcripſit anquitatum. hos in res humanas diuinaſqꝫ diuiſit. rebus humanis. xxv.diuinis. xvj. tribuit. Ideo aūt dicit ſe prius ſcribere de hūanis rebus qͣꝫ de diuinis ꝙ prius extiterint ciuitates. deinde ab eis hͨ inſtituta ſunt. Dicit aūt alibi ex nature formula ſe ſcripturū fuiſſe ſinouā cōderet ciuitatē. qꝛ ꝟo iā veterē inuenerat nō ſe potuiſſe niſi eius ꝯſuetudinē ſequi. Hij aūt inquit filimi vident̉ aīaduertiſſe quid eſſet deus. qͥ crediderūt eū eē aīm motū ⁊ rōne mūdū gub̓nantē. Dicit etiā antiquos romanos plus annis. c. et. lxx. deū abſqꝫ ſimulacro coluiſſe. Ꝙ ſi adhuc inquit māſiſſet caſtius dij obſeruarent̉. eiuſdē ſnīe teſtē adhibet gentē iudeā. nā qui primū inquitſimulacra ppl̓is poſuerūt. et metu dempſerūt et errorē addiderūtprudenter exiſtimās deos facile poſſe in ſimulacroꝝ ſtoliditate cōtemni. dicit aūt idē varro arbitrari ſe deū eē aīam mūdi quē grecicoſmō vocāt. et hūcip̄m mūdū eē deū. ſꝫ ſic̄ hoīeꝫ cū ſapientē ſit excorꝑe et aīo. tm̄ ab aīo eſſe ſapiētē. ita mūdū ab aīo tm̄ dici deum.Mundꝰ aūt inquit in duas ꝑtes diuidit̉. celū et terrā. Itē celū inethe̓a ⁊ aera. terra ꝟo ī aquā et humū. Has oēs quatuor partesplenas eē aīaꝝ dicit. in ethere et aere immortaliū. in aqua et hūomortaliū. A ſummo aūt circūitū celi. vſqꝫ ad circulū lune. etherereas aīas eē ſtellas celeſtes deos inuiſibiles. Inter lune ꝟo giꝝ etnimboꝝ et vētoꝝ cacumīa aereas eē aīas. ſꝫ eas aīo nō oculis videri. quos ⁊ vocari heroas et lares ⁊ genios. ¶ Idē in. vij. lib. Marcus varro tria genera theologie eē poſuit ſcꝫ vnū fabuloſum. quovtunt̉ poete. alteꝝ naturale quo ph̓i. terciū ciuile quo populi. Sꝫciuilis theologie turpitudīes erroneas philoſophicis interp̄tatōnibus velut. altioris doctrine ſpē colorare conat̉. vicꝫ tanqͣꝫ vis aīme mundi quā putauit ꝑ cūcta diffuſaꝫ ex ꝑtibꝰ molis huiꝰ in qͣsviſibilis mūdus iſte cōſurgit et multiplici amminiſtratōe natureqͣipluriū deoīa acceperit. ¶ Actor. Huius aūt varroīs hocdictū memorabileūc in ſegētibꝰ aiūt. nūc in herbis frumenem̄ habere. Sepe audiuimꝰ interta bonos et offam multa interuenire poſſe. veꝝ inter herbā et offaꝫ longū interuallū eſt. Extāt igit̉ ſnīe varronis ad athenienſeꝫ auditorem morales atqꝫ notabiles. de quibꝰ has paucas que ſequunturexerpſi.De ſententijs varronis moralibus..lix.Um natura litigat quigraue fert. duplex ē malū. cū quod neceſſe ē. moſte ferimꝰ. Loquaris vt oēs. ſentias vt pauci. In ml̓tis cōtra oīs ſaꝑe deſiꝑe ē. Ficte referas gratiā inuite dāti. Uixdatum. ne putes beneficiū ſꝫ predā. Semel dedit qui rogatꝰ. bisqui nō. extorquere ē plus qͣꝫ ſemel rogare. Turpiſſimuꝫ ē in datiſſꝑare. pulcerrimū ē cū fenore data reddi. Ex animo dantis cenſet̉munus magnū. Amici diuitū palee ſunt circa grana. vis exꝑiri aīcū calamitoſus fias. Nō refert quis. ſꝫ qͥd dicat. Alit ꝯcordiā. mores ad cohabitātiū aīos formare. Nemo ſuū putꝫ qd̓ extra ipſuꝫeſt. Uir bonus patriā ſuam quocūqꝫ it fert ſecum. et oīa ſua cuſtodit. Eo vultū dimittēde ſunt diuitie. qͦ accipiēde. Uulgus quicquid cum gaudio accipit cum fletu ammittit. Non tamlaudabile eſt meminiſſe qͣꝫ inueniſſe: hͦ em̄ alienū ē. illud proprij muneris eFides eſt media opinionis et ſciētie. neutrū attingēs. Elegantiſſimū ē docendi genꝰ exemploꝝ ſubditio. Facilitas intelligētie veriparit negligentiā. Amator veri nō taꝫ ſpectat qͣl̓r dicit̉ qͣꝫ qͥd. Illumge eruditorē quē magis mireris in ſuis qͣꝫ alienis. Oīa noſſſibile. pauca ꝟo laudabile. Sunt q̄dā q̄ eradēda eſſentſe ēerendi veri locū occupant. multū intereſt vtrūab aīo ſciētis.az an libros inſpicias. Libri nō niſi ſciētiaꝝ pauꝑcl̓a monimēta ſunt.ip̄ia inqͥrēdoꝝ cōtinēt. vt ab his negociādi pͥncipia ſuEō tm̄ ſtudia intermittant̉ ne obmittāt̉. Gaudꝫ natumatra varietate. Nil magnificū docebit qͥ a ſe nil didicit. Falſo magiſtri nūcupant̉ auditoꝝ narratoes. ſic audiendi ſunt vt qͥ rumoresreceſent. Tam ridēda ē in ſene puerilitas. qͣꝫ obſtupēda in puerooptinſtantiic ml̓ti libros deguſtant vt cōuiue delicias.ed cito trāſcuibunt̉. Renuit ph̓ia faſtidiētē ſto

machū ad ſimplicē cenā hylarē inuitat cōuiuā. Cānale fiſſum eſtauris q̄ accepta memorie nō cōmēdat. Non eſſemꝰ pauꝑes ſi neſciremus qͥd ē pauꝑtas. Neſcire qͥd eſt paupertas optimꝰ eſt adſūmas diuitias ꝓgreſſus. Nō eſt miſer. niſi qͥ ſe eē credit. Nuſqͣꝫdeueniet. qͥ qͦt videt̉ ſequit̉ calles. Non tā modeſte quis ſua miratur qͣꝫ aliena. hͦ aūt fit qm̄ nemo ſibi inuidꝫ. Imꝑitie ſignū ē ꝙ difficillimū ē exigere cito fieri. Nulla iactura grauior ē ſciēti qͣꝫ tēꝑisUiatores nō eūt vt eāt. ſic et vita nō ſui cauſa fit. ſꝫ vt ea p̄clarualiquid fiat. Qui in magnis excellit etiā inuitus laudabit̉. nō ē felicitas q̄ ſecū recipit miſeriā. Adulatōis eſt ſpecimē. cū laus poſtulatōem p̄cedit. Abijciendi ſunt ineruditoꝝ contemptus ſi vis adſummā ꝓgredi. Vl̓ti laudē amittūt qm̄ ip̄i eā de ſe p̄dicāt. hͦ aūtvno mō ſapiēs ſe laudat q̄ in ipſo apparēt bona in alijs p̄dicandoDiſiderata nō habita magni ſunt. habita vileſcūt. Utile ſꝫ inglorioſum ē ex illaborato in alienos ſuccedere labores..lx.De cornelio gallo et plauto ⁊ virgilio.Ano auguſti decīooctauo. Gneus cornelius gallꝰ foroiulienſis poeta. a quo¶ primū egiptū rectam ſupͣ diximꝰ. xliij. etatis ſue annoꝓpria ſe manu interfecit. Meſſalla corninꝰ pͥmus p̄fectus vrb̓ factus ſexta die magiſtratui ſe abdicauit in ciuilē poteſtatē eſſe cōteſtans. anno eiuſdē. xx. munatiꝰ plautus ciceronis diſcipulꝰ oratorhabet̉ inſignis. Qui cū galliā comatā regeret lugdunū condidit.¶ Macrobius in libro ſaturnaliū. Hic ē plautꝰ cui in iudicio aīci moleſtū teſtē deſtruere volēti et interroganti qꝛ ſutorē eū eē ſciebat qͦ artificio ſe tueret̉. ille vrbane reſpondit. gallā ſubigo. ſutorium hͦ habet̉ inſtrumentū. qd̓ in adulterij exprobratōem faceta cōuertit ambiguitate. galla em̄ dicebat̉ vxor plauti. ¶ Ex cronicis.Anno eiꝰ. xxv. virgiliꝰ brūduſij morit̉. ſētio. ſaturnio ⁊ lucretio cyma cōſulibꝰ oſſa eꝰ neapolī trāſlata. ī ſecd̓o ab vrbe miliario ſepeliūt̉. titl̓o hmōi quē moriēs ip̄e dictaue̓at. Mātua me genuit. Calabri rapue̓. Tenet nnūc̄ parchenope. cecini paſcua rura. duces.De ꝯmēdatōne virgilij et geſtis eius..lxj.Helinādus libro. xxvjOnſtat virgiliū inter omes optimū fuiſſe poetaꝝ. Macrobius dicit eū nulliꝰſciētie fuiſſe exꝑtem. Iuuenalis eū homero cōꝑat dicens. Conditor iliados cantabit atqꝫ maronis. Altiſoni. dubiamfacientia carminā palmā. Idē tn̄ eū de intꝑantia libidinis hͦ modo reprehēdit. Nam ſi virgilio puer et tolerabile deſit hoſpitiuꝫ.caderēt oēs a crinibꝰ ydri. Augꝰ in li. j. de ciuitate dei. ſic cōmendateūdē virgiliū. Uirgiliū inquit ꝓpterea ꝑuuli legunt. vt poeta magnꝰ oīmqꝫ p̄clariſſimꝰ atqꝫ optimꝰ teneris ebibitꝰ ānis n̄ facile obliuiōe poſſit aboleri. Ab hͦ ꝟgilio ml̓ta dicūtur mirabil̓r actitata. īporta neapolis cāpanie dicit̉ feciſſe muſcā eneā que oēs muſcasab vrbe expellebat. In eadē vrbe dicit̉ macellū ſic conſtruxiſſe vtnulla ibi caro putreſceret. Dicit̉ quoqꝫ cāpanile quoddā ſic conſtruxiſſe vt turris ip̄a lapidea eodē mō moueret̉ qͥ cāpane cū pulſabant̉. ſed hͦ veꝝ nō videt̉ cū vſus cāponaꝝ nōdum inuentus eſſet. niſi forte vſus eaꝝ prius fuerit apud paganos qͣꝫ apud xp̄ianos. ſꝫ et ortū quēdā ſic feciſſe dicit̉ vt in eo nō plueret. De balneis qͦꝫ eius incredibilia narrant̉. Credit̉ etiā a quibuſdā ab eo fct̄millud miraculū qd̓ dicebat̉ ſaluatio romē. qd̓ inter ſeptē miraculamūdi primū ꝯputat̉. Erat aūt ibi cōſecratō oīm ſtatuaꝝ. q̄ ſtatueſcripta noīa in pectore gētis cuiꝰ ymaginē tenebāt. geſtabāt. et tintinabulū vniuſcuiſqꝫ ſtatue collo appendebat̉. Erātqꝫ ſacerdotes die ac nocte ſemꝑ vigilātes qͥ eas cuſtodiebāt. et q̄ gens in rebellionē cōſurgere conabat̉ cōtra imꝑiū romanoꝝ ſtatua illiꝰ cōmouebat̉. ⁊ tintinabulū illiꝰ mouebat in collo eiꝰ. et vt quidā addunt ſtatua ip̄a mox digitū indicē ꝓtendebat verſus illā gentē etverſus nomē ip̄ius gētis qd̓ in ea erat ſcriptū. Qd̓ nomē ſcriptuꝫcōtinuo ſacerdos principibꝰ deportabat. et mox exercitus ad eaꝫgentē reprimēdam mittebatur..lxij.De dictis et ſcriptis eiuſdeꝫ.Ic eſt virgilius cui cuꝫobijceret̉ ab inuidis ꝙ alienos verſus ſuo operi inſereIbat reſpondit. magnaꝝ eē viriū clauā extorq̄re de main herculis. hic virgilius dicebat parare ſe verſus more ritūqꝫ vrſino. nā vt illa beſtia fetū edidit ineffigiatū informēqꝫ. poſtea lambēdo ꝯſummat et format. ſic ingenij ſui ꝑtus recētes rudes eē facie et imꝑfecta. ſꝫ deinceps tractādo colendoqꝫ reddere his qͣi vultus et oris lineamēta. Augꝰ. in li. x. de ciuitatē dei. dic̄ q̄dā ꝓphetata eē a virgilio de xp̄o vt illa. Iā noua ꝓgenies celo dimittit̉ alto.⁊ te duce ſi qͣ manēt ſcelerꝭ veſtigia noſtri. irrita ꝑpetua ſoluēt formidine terrās. quibus virgilij verſibꝰ hͦ augꝰ. addit. Ꝙ inquit nōa ſeip̄o dixiſſe in egloge ip̄ius. iiij. ferme verſu indicat vbi ait. U-