LiberTercius
ſermone deus belen greci mentem nuncupant quaſi dei mentemꝓinde igitur qꝛ diuinam voluntatē hoībus interp̄tari ſolebāt ſibille noīate ſunt. ſicut enī om̄is vir ꝓphetans vl̓ vates d̓r vl̓ propheta. ita oīs femīa ꝓphetans ſibilla vocat̉. Qd̓ nomē ex officōnō ex ꝓprietate ē vocabuli. Decē at̄ ſibille a doctoribꝰ fuiſſe tradūtur. Quarū pͥma de ꝑſis fuit. Scd̓a libica. Tercia delphica. in tēplo delphici appollinis genita. que an̄ troyana bella vaticinata ē.Cuiꝰ plurimos ꝟſus oꝑi ſuo homerꝰ inſeruit. Quarta cymeriain ytalia. Quinta erictrea noīe erofila in babilone orta. que grecꝭyliū petentibꝰ vaticinata ē. ꝑituram eē troyā. et homerū mēdaciaſcripturū. Dicta eſt aūt erictrea qꝛ in eadē inſula eiꝰ inuenta ſuntcarmīa. Sexta ſamia que femonote dicta ē a ſamo inſula vn̄ fuitcognoīata. Septima cumana noīe amalthea que. ix. libros attulit tarquinio priſco in quibꝰ erāt decreta romana cōſcripta. Ip̄a ē⁊ cumea de qua virgiliꝰ. Ultima cumei venit iā carmīs etas. Dicta ē cumana a ciuitate cumas q̄ eſt in campania cuiꝰ ſepulcrū inſycilia adhuc manet. Octaua helleſpontia in agro troyano nataque ſcribit̉ ſolonis ⁊ cyri fuiſſe temꝑibꝰ. Nona frigia q̄ vaticīataeſt ancire. Decima tiburtina nomīe albunia quarū om̄ia carminaefferunt̉. in qͥbꝰ de deo ⁊ de xp̄o ⁊ de gentibꝰ ml̓ta ſcripſiſſe manifeſtiſſime cōprobant̉. Celebrior at̄ int̓ ceteras ⁊ nobilior erictreaꝑhibet̉: quā eo tꝑe nōnulli vaticinatā ferunt quo roma cōdita ē.Et tūc rex in iuda erat achaꝫ vel ſic̄ alij cōputant ezechias.De ezechia ⁊ eiꝰ pietate in deū. Ex cronicis.Zechias filiꝰ achaꝫ cepitāno quarte etatis. ccc. xxxv. mūdi vero tercij milleſimoccxxiij. ⁊ regͣuit ānis. xxix. ¶ Comeſtor. h̓ cōuocatis ſacerdotibꝰ ⁊ leuitis aperuit tēplū pͦ āno ⁊ pͦ mēſe r̄gni ſui ⁊ vaſa direꝑauit. ⁊ reſtituit ſacrificia intermiſſa. diſſipauit excelſa ⁊ contriuit ſtatuas ⁊ lucos ſuccidit. Scripſit quoqꝫ filijs iſrahel vt redirent ad cultū dei. ¶ Ex cronicis. huiꝰ meritis dn̄s in caſtris aſſiriorum vna nocte. clxxxv. milia virorū ꝑ angelū interfecit: eius quoqꝫ vite deſꝑate. xv. ānos ad didit ⁊ in huiꝰ rei ſignū ſolem. x. gradibus retrocedere fecit. huiꝰ tꝑe ſub ozee rege deſtructū eſt regnuꝫſamarie. in qua captiuitate credit̉ thobias captiuatꝰ fuiſſe. ꝓphetabāt aūt ozee ⁊ azarias ⁊ iohel ⁊ micheas. Romulus pͥmus milites ex ppl̓o ſumpſit. ⁊ nobiliſſimos. c. ſenes ob etatem ſenatores.ob ſimilicudinē cure pr̄es appellauit. Templa quoqꝫ ⁊ muros romane vrbis extruxit. Tande apud palude capree nuſqͣꝫ comparuit. ⁊ ſua dente lucio ꝓculo. quirini nomīe cōſecratus eſt.De manaſſe ⁊ numa pompilio.Anaſſes filius ezechie ce¶ Opit āno quarte etatis. ccclxiiij. mūdi vero tercijmilleſimo. cclij. ⁊ regnauit ānis. lv. hic peſſimꝰ fuit ydolatraet plateas hieruſalē ſanguine ꝓphetaꝝ purpurauit. ¶ Helinandus. Temꝑibus manaſſe romanoꝝ ſcd̓us regnauit numa pompilius. hic nullū cū finitimis bellū geſſit. duos menſes āno addidit ſcꝫ ianuariū ⁊ februariū. cū aūt hec. x. tm̄ apud romanos fuiſſent capitoliū a fundamentis edificauit ⁊ congiariū dedit aſſeresligneos ⁊ corticeos. ¶ Augꝰ. li. vij. de ciui. dei. Numa ydromanciam facere cōpulſus eſt. vt in aquā videret imagines demonū etaudiret ab eis quid in ſacrificijs inſtitueret ⁊ obſeruare deberet.¶ Uarro in li. de cultu deorū. Terētius quidā cū haberet ad ianiculū fundū bubulcꝰ eius iuxta ſepulcrū nume pompilij traijciens oratrū eruiſſet ex terra libros eius. vbi ſacroꝝ inſtitutorū ſcriꝑte erāt cauſe in vrbē ꝑtulit ad pretorē. At ille cū inſpexiſſet pͥncipia. rem tantā detulit ad ſenatū: vbi cū pͥmores quaſdā cauſaslegiſſent. cur qͥdqꝫ in ſacris fuerit inſtitutū. numa quideꝫ mortuoſenatus aſſenſus ē. eoſqꝫ libros tanqͣꝫ religioſi pr̄es cōſcripti. pretor vt cōbureret cenſuerūt. ¶ Augꝰ. li. vij. de ci. dei. numa qd̓ ſcireneminē voluit ne hoīes nepharia doce̓t. violare tn̄ timuit ne demones iratos habe̓t. ¶ Iſidorus. numa pōpilius qͥ romulo ſucceſſit. pͥmꝰ leges romanis edidit. Dein de cū ppl̓os ſeditioſos magiſtratus ferre nō poſſet. x. viros legibꝰ ſcribedis decreuit. qui leges ex libris ſolonis in latinū ſermonē trāſlatas. xij. tabulis expoſuerūt. Fuerūt aūt hi appius. claudiꝰ. geucius. veterius. iuliꝰ. manilius. ſulpicius. ſextiꝰ. curacius. romulius. poſtumius. ¶ Comeſtor. In diebꝰ quoqꝫ mauaſſe partheni tarentū condiderūt tercius romanoꝝ regnauit tullius hoſtilius. h̓ pͥmus regū romanorūpurpura ⁊ facibꝰ vſus eſt. Qui poſt longam pacem bella reꝑauit. albanos vegētes fidenates vicit. adiecto monte celio ampliauit vrbem. tandē cū domo ſua fulmīe cōflagrauit.De gige rege ⁊ archilogo ⁊ ſymoni de. Helinādus. .cv.Nno manaſſe. xiii. lidorū¶ regͣuit. v. gygēs de qͦ dicit tullius in li. iij. de officijs ꝙ
cum eſſet regius paſtor. facta proluuione imbrium. deſcendit inquendā hyatū terre. vbi inueīt quendam hoīem mortuū in equoeneo ſedentē. in cuiꝰ digito inuenit quendā anulū. ꝑ quē inuiſibilis factus. ſtuprū regine intulit ⁊ adiutrice ea regē dn̄m interemitDe interfectōne qͥdeꝫ dn̄i ſui cōcordat iuſtinus cū tullio. Sꝫ deinuētione anuli nuſqͣꝫ alibi ſcriptū repꝑi niſi in ābroſio de officijsq̇ hoc ideꝫ ex cicerone r̄tractat. ¶ Ualeriꝰ li. vij. cū gygēs armis⁊ diuitijs opulētiſſimo lidie regno inflatus aīo. ſciſcitatū appollinē veniſſet. an aliqͥs mortaliū ſe felicior eēt. ex abdito ſpecū ſacrarij vox inſonuit. que aglaū ſophidiū ei p̄tulit. Is archadū pauꝑrimus erat. ſed etate ſenior. agelli ſui termīos nuſqͣꝫ exceſſerat. ſicigit̉ inſolēter de fortune ſue fulgore glorianti rn̄dit appollo. plusꝓbari ſecuritate ridēs tuguriū qͣꝫ triſtē curis et ſolicitudinibꝰ aulā. paucaſqꝫ glebas pauoris exꝑtes. qͣꝫ arualidie pinguiſſima metu referta ⁊ vnū aūt alterū facilis tutele iugū boū. qͣꝫ equitatū voracibꝰ impenẜ oneroſum. ⁊ horreū vſus neceſſarij nulli qꝫ nimispetendum. qͣꝫ theſauros expoſitos inſidijs ⁊ cupiditatibꝰ oīm¶ Helinandus. huiꝰ gyges āno. v. id eſt manaſſe. xviij. ⁊ olimpiadis vigeſime pͥme. iij. mida vel mides cum apud friges regnaretſanguīe thauri potato extīctus ē. āno manaſſe. xlvij. et olīpiadis.xxviij. iiij. hͦ tꝑe archilogus ⁊ ſymoni des ⁊ ariſtoxenꝰ muſicus inſignes habiti ſunt. ¶ Ualerius li. vj. Lacedomonij libros archilogi poete exportari iuſſerūt ex vrbe. qꝛ parū pudicā lectōnem illorū arbitrabant̉ noluerunt em̄ ea liberoꝝ ſuoꝝ aīmos imbui. neplus moribꝰ noceret qͣꝫ ingenijs ꝓdeſſet. Itaqꝫ ⁊ maximū poetāqꝛ domū ſibi inuiſaꝫ obſcenis maledictis carminū lacerauerat exilio mulctauerūt. ¶ Idē in .viij. ſymonides at̄ poeta. lxxx. āno docuiſſe ſe carmīa. ⁊ in eorū certamē deſcēdiſſe gloriat̉. ¶ Idē libropͥmo. Symonides poeta cū ad litus nauē applicuiſſet. ⁊ corpꝰ inhumatū iacēs ſepeliſſꝫ āmonitꝰ ab eo ne ꝓxio die nauigaret interim remāſit. Qui at̄ nauigare ceꝑūt fluctibꝰ ⁊ ꝓcellis obruti ſunt¶ Idē in eodē. Symonides cū apd̓ ſco pā cenaret nūciatuꝫ eſt eiduos iuuenes ad ianuā ſtare rogates vt ad eos ꝯtinuo ꝓdiret. qͥcū exiſſꝫ neminē reꝑꝑit. Eodē at̄ momēto tricliniū collapſuꝫ oēsꝯuiuas opp̄ſſit. ¶ Helinādus. āno manaſſe. lj. olīpiadis. xxxiiij. lidoruꝫ ſextus regͣuit ardis ānis. xxxvij. Hoc tꝑe zelencꝰ legiſlatorapd̓ locros frequētibꝰ p̄conijs celebrat̉. ¶ Ualeriꝰ li. vj. Zelencꝰcū filiꝰ eiꝰ adulterio dānatꝰ vtroqꝫ oculo care̓ debe̓t. ac tota ciuitas in honorē pr̄is aliqͣꝫ diu ei repugͣret ad vltimū victꝰ ne lex a ſecōdita violaret̉. ſuo pͥus. dein̄ filij eruto oculo vtriſqꝫ vſum vidēdi reliqͥt. Sicqꝫ mirabili eqͥtatꝭ tꝑamēto ſe inter miſericordē patrem ⁊ iuſtum legiſlatorem ꝑtitus eſt.De morte Iſaie ꝓphete ⁊ pn̄ia manaſſe. Comeſtor. .cvj.Nter alia vero ſceleraſua manaſſes iſaiā qͦqꝫ auū maternū ẜm hebreos l̓ affinem ſuū. eiectū exͣ hieruſalē circa piſcinā ſyloe. ſerra lignea ꝑ mediū ſecari fec̄. Qui cū in pͥncipio ſectōnis anguſtiaret̉.petijt ſibi dari aquā vt biberet. ⁊ cū nollēt ei dare. dn̄s de ſublimimiſit aquā in os eiꝰ ⁊ expirauit. nec tn̄ carnifices deſtiterūt a ſection. ob hāc aque miſſionē ꝯfirmatū eſt nomē ſyloe. qd̓ interp̄tat̉miſſus. nec ſepelierūt eū in ſepulcro ꝓph̓aꝝ ſed ſub quercū rogeliuxta tranſitū aqͣꝝ quē fecerat ezechias in memoriā miraculi. qd̓fecerat dn̄s in illis ad p̄ces iſaye. Tradit enī epiphaniꝰ ꝙ et duꝫſennacherib rediret ab egipto. p̄miſit exercitū ad obſidendū hieruſalē. Qui caſtramētatꝰ eſt circa piſcinā ſyloe vt aqͥs eiꝰ vterentur. eratqꝫ piſcīa cōmunis. nā ⁊ ciues ad eā deſcēde̓ poterāt ⁊ hoſtes. Oras at̄ iſayas obtinuit a dn̄o ꝙ cū egrede̓nt̉ ciues erāt ibiaque ſic̄ pͥus. Cū ꝟo deſcēdebant hoſtes ſiccabant̉ ꝓrſus. ita vtmirarent̉ aſſirij vn̄ eēt aq̄ in vrbe. Porro in iugē memoriā huiꝰfacti adhuc aq̄ ī vrbe ſyloe nō iugit̉ ſꝫ in certꝭ horis ebulliūt. Cūin ꝓpria ꝑſona acceſſiſſꝫ ſennachar. facta ē ſtrages ſupͣdicta in exercitu ip̄iꝰ. in tāte rei mēoriā ppl̓s ꝓphetā gl̓ioſuꝫ ſepeliuit in locop̄dicto. vt ⁊ or̄onibꝰ eius poſt morteꝫ in deſinēter huiꝰ aq̄ hn̄ficiopotirētur. Immiſit gͦ dn̄s adu̓ſus manaſſen regeꝫ babilonioꝝ. ꝙdepopulatꝰ ē iudeā. ⁊ manaſſē dolo captū traxit ī babilonē ⁊ pluribꝰ afflixit tormētis. ⁊ intelligēs manaſſes hāc eē manum dei egitpn̄iam. ⁊ attēte orauit ad dn̄m. ⁊ miſertus dn̄s r̄duxit eū in regnūſuū. Qui cū veniſſꝫ hieroſolimā deleuit ydola. lucos ⁊ aras q̄ fece̓at ita vt ī mēoriam pͥoꝝ nihil ſuꝑeēt ⁊ r̄ſtituit cultū dn̄i. ¶ Excronicis. Eo tꝑe ſibilla erofila ī ſanio claruit. deiotes apd̓ moregnauit qui egbatanā condidit..cvij.De amon rege ⁊ fraorte ⁊ phalari tyrāno.¶ Mon filiꝰ manaſſe cepitāno qͣrte etatꝭ. ccccxviij. md̓i ꝟo t̓cij milleſimo. cccviij.¶regͣuit ſcd̓ꝫ. lxx. īterp̄tes ānis. xij. ſcd̓ꝫ hebreos at̄ dnobꝰ. Itaqꝫ. x. ānisud. lxx. interp̄tes ꝓ. x. ānis ab haya