Druckschrift 
Opuscula
(70)
Seite
CCCXXXIIIIv
Einzelbild herunterladen
 

teriꝰ qͥa non generat corpꝰ in qͦ eſt ſedaliud ideo magis accedit ad dignitatēanime ſenfitiue que habet oꝑationemſuā in res exteriores licet excellentiorimō ⁊ vl̓iori Sup̄mū em̄ inferioris natue̓ attingit id qd̓ ē infimū ſuꝑioris vtpꝫ per dyo. in ſeptimo c. de di. nō Nutritiua v̓o ⁊ augmentatiua hn̄t ſuū effectū in eo in quo ſt̓ qꝛ ip̄m corpꝰ vnitū aiē augetᵉ et ꝯſeruatur ꝑ vim augͥmentatiuā ⁊ nutritiuā in eodē aiā exn̄te Nutritiua q̄ eſt pͥncipiū cōẜuationis viuentiū per reſtaurationē deꝑditi habet qͣtuor vires q̄ naturales apellantur ſcꝫ actractiuā que attrahit alim̄tū nutritiuū corꝑis Retētiuā que illd̓retinet donec digeratur. digeſtiuā queilld̓ digerit qd̓ attractiua attraxit ⁊ retētiua retinuit. expulſiuā q̄ reſiduū exnutrimento ſuꝑffuū expellit hec per qͣtuor qualitates pͥmas oꝑātur. attractiua em̄ oꝑatur per calidū ⁊ ſiccū retētiua per ficcū et frigidū digeſtiua percalidū ⁊ humidū. expulſiua per frigidum. vis v̓o augmētatiua ē principiūincrementi corꝑis ⁊ ꝑfectionis debite qͣꝫtitatis. vis aūt generatiua ē pͥncipium ꝓducendi de ſe tale qͣle ip̄m ē. vtex hōie hominē. plantam ex plāta hecvis gn̓atiua habꝫ tres vires ẜm auicēnam pͥma eſt ſementina q̄ in maſculiset fēis ſemē generat Scd̓a eſt īmutatiua que v̓tutes que ſunt in ſeminibꝰ:miſcet ꝯtemꝑando ẜm qd̓ complexiōicorporis ⁊ cuiuſlibet mēbri corporisformādi ꝯuenit Tercia eſt formatiuaque ex ſic ꝑmixtis ſeminibꝰ mēbra format et configurat Cap̄ terciū de potētia ſenfitiua ⁊ qͥnqꝫſenſibus exterioribusIſo de potentia vegetabili videamus de potentia ſenſibili hͦautem potētia ſenſibilis diuiditur q̄dā eſt app̄henſiua. quedā motiua. apprehenſiua autem ſenſibilis diuidit̉in apprehenſiuā de foris ⁊ in app̄henſiuam de intus. app̄henſiua aūt de foris diuiditur in quiūqꝫ ſenſus exteriores hoꝝ autem diſtinctio ſcd̓m. p. accipienda eſt ſcd̓m id qd̓ proprie ⁊ per ſe

ſenſum ꝑtinet eſt obiectū exterius ſcilicet ſenſibile a quo ſenſus natꝰ eſt immutari vnde ſcd̓m diuerſitatē īmutationū ſenſus ab exteriori ſenſibili accipiunt̉ iſti quinqꝫ ſenſus Eſt aūt duplexīmutatio vna naturalis alia ſpūal̓. nāturalis eſt inqͣꝫtum forma īmutantisvel ſimilitudo forme recipit̉ in īmutato ſcd̓m eſſe naturale ficꝭ calor in calefacto Spiritualis īmutatio eſt qn̄ fimilitudo immutantꝭ recipitur in īmutato ſcd̓m eſſe ſpūale vt ſimilitudo coloris in pupilla que nō fit per hoc cōlorata Spūalis autem īmutatio eſſentialis eſt ſenſui quia ſine illa nō eſt ſenſus ꝓpter quod naturalia corpora nōſentiunt licꝫ īmutentur naturaliter qͥanon īmutantur ſpiritualit̓ Eſt ergo aliquis ſenſus in quo inuenit̉ īmutatioſpūalis ſolum vt in viſu In quibuſdāautē cum īmutatiōe ſpirituali inuenitur etiam īmutatio naturalis hec aūtpoteſt eſſe vel ex ꝑte obiecti tm̄ vel etꝭex parte organi Ex ꝑte obiecti poteſteſſe immutatio natural̓ dupliciter velſcd̓m locū vt patet in auditu cuius obiectū eſt ſonus qui cauſatur ex ꝑcuſſione et aeris cōmotione Ilio modo poteſt contingere īmutatio naturalis exparte obiecti ſcd̓m alterationē vt patꝫin olfactū cuiꝰ obiectū eſt odor qͥ cauſatur ex eo ꝙ calidū alterat corpꝰ oꝑtet em̄ per calidū alterari aliquo modo corpus ad hͦ ꝙ ſpiret odorem Cuiꝰſignū ē ꝙ odor magꝭ ſentiʳ ī eſtate. aliomō poteſt eſſe īmutatio natural̓ ex ꝑte organi et hoc ꝯtingit in tactu ⁊ guſtu Manus em̄ tangens calidū calefitet lingua humectat̉ ꝑ humiditatē ſaporis. horū autē duorū ſenſuū diſtinctio ex hoc ſumit̉ quia licet guſtus cōcomitetur ſenſum tactus in lingua nōtamen vbiqꝫ. vel poſſumꝰ dicere ꝙ organū tactus īmutetur primo ⁊ per ſea qualitatē que ſibi obicitur vt calidofrigido humido ficco. guſtꝰ autē nonab illa qͣlitatē que ſibi obicit̉ ꝓprie ſedab illa que p̄ambula ē illi. vnde linguanon fit dulcis vl̓ amara ſed humoroſavel ficca Diſus ſic diffinitur a dam̄. libro ſcd̓o. c. xviij. viſus eſt primus ſen-